Monsterneming van gevaarlijke goederen

Gevaarlijke goederen worden gedefinieerd als goederen die bij bemonstering voor een rechtstreeks veiligheids- en gezondheidsrisico kunnen zorgen, in het bijzonder chemische stoffen, chemische preparaten en chemisch afval, gemarkeerd volgens de voorschriften van de IATA, de IMDG-code of de ADR-overeenkomst. In het handelsverkeer gaan deze goederen vergezeld van alle relevante documenten.

Gevaarlijke goederen mogen enkel worden bemonsterd door bevoegde functionarissen die zijn opgeleid in het bemonsteren van dergelijke goederen en daartoe uitgerust zijn. Als alternatief kan een beroep worden gedaan op een contractant, maar de procedure kan van lidstaat tot lidstaat verschillen.
Wanneer de bemonstering door een contractant wordt uitgevoerd, moeten de douanebeambten toezicht houden op de bemonstering, aangezien de douane verantwoordelijk blijft voor de bemonstering. Er moet voor worden gezorgd het monster correct is verzegeld en geëtiketteerd. De juiste etiketten met de gevarenklasse en de gevarensymbolen moeten worden aangebracht op het monster en er moet een kopie van het veiligheidsinformatieblad worden bevestigd aan het monsterformulier.

Het is van essentieel belang dat iedereen die bij de bemonstering betrokken is, met inbegrip van functionarissen die toezicht houden op contractanten, de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen draagt.

Producten die niet als gevaarlijke goederen zijn geclassificeerd, kunnen toch een bedreiging vormen voor degenen die ermee in contact komen. Het veiligheidsinformatieblad van een chemische stof of product geeft uitgebreidere informatie over de gevaarlijke eigenschappen ervan.
Voor meer informatie over gezondheids- en veiligheidsrisico’s, zie het hoofdstuk over gevaarlijke stoffen.

Wanneer goederen als gevaarlijke goederen worden geclassificeerd, moet dit op het cognossement en/of in de aangifte van de goederen worden vermeld. Het is verplicht productspecificaties en veiligheidsvoorschriften (bv. het veiligheidsinformatieblad) te verstrekken.
Wanneer goederen niet als gevaarlijke goederen worden aangegeven, maar u twijfelt aan het veiligheidsrisico bij de bemonstering, moet de importeur worden verzocht om het veiligheidsinformatieblad, of om de technische specificaties van het product als er geen veiligheidsinformatieblad beschikbaar is. Deze informatie moet aanwezig zijn vóór de inspectie van de zending. Als u nog twijfels heeft, moet u het product beschouwen als goederen waarvan de samenstelling onbekend is. U kunt het douanelaboratorium of uw nationale inspectiedienst voor gevaarlijke goederen om nadere informatie en instructies vragen.

U mag nooit de volgende (extreem gevaarlijke) producten bemonsteren (ook al zitten ze in een detailhandelsverpakking!):

• explosieven en vuurwerk;
• materiaal voor chemische en bacteriologische oorlogvoering en besmettelijke producten;
• radioactieve verbindingen en nucleair materiaal.

Indien nodig moeten deze extreem gevaarlijke producten door andere bevoegde officiële instanties worden bemonsterd. Douanelaboratoria zijn in het algemeen niet uitgerust om deze monsters veilig op te slaan en te analyseren. Stuur deze monsters naar een bevoegd laboratorium.

Kleine en middelgrote verpakkingen die gevaarlijke goederen bevatten, mogen na overleg ongeopend naar het laboratorium worden verzonden, op voorwaarde dat de verpakking origineel, veilig en onbeschadigd is.

Grotere verpakkingen moeten worden bemonsterd door een daartoe opgeleide functionaris of contractant, als er afdoende veiligheidsmaatregelen zijn getroffen (bv. persoonlijke beschermingsmiddelen, geventileerde werkruimte, bv. zuurkap — indien nodig). De vorming van geaggregeerde monsters moet zoveel mogelijk worden vermeden om de blootstelling te beperken.

Bepaalde gevaarlijke producten worden niet door de douane bemonsterd vanwege bijzondere overeenkomsten met andere officiële instanties, naargelang de nationale voorschriften.

Zorg voor geschikt vervoer naar het douanelaboratorium in overeenstemming met de voorschriften voor het vervoer van gevaarlijke goederen. Monsters van gevaarlijke goederen kunnen doorgaans in beperkte hoeveelheden worden vervoerd, wanneer de ADR-voorschriften aanzienlijk minder gedetailleerd zijn. Zie voor meer informatie over ADR het hoofdstuk Vervoer van gevaarlijke goederen over de weg (ADR) (link toevoegen). Zie ook de voorschriften i.v.m. IATA (link toevoegen) en IMDG (link toevoegen).

Als wordt vastgesteld dat de goederen niet overeenstemmen met de verschafte informatie (etikettering, gevarenklasse, documenten), moeten de goederen worden behandeld als goederen waar de samenstelling onbekend is. Raadpleeg in geval van twijfel het laboratorium en uw leidinggevenden met betrekking tot de nauwkeurigheid van de informatie en eventueel vastgestelde afwijkingen.

De hoeveelheid monsters van gevaarlijke goederen voor zowel kwalitatieve als kwantitatieve analyses moet zo klein mogelijk worden gehouden om het risico te beperken en onnodige verspilling te voorkomen. Raadpleeg uw douanelaboratorium of een ander bevoegd laboratorium over de vereiste hoeveelheid monster.

Neem nooit gevaarlijke producten of producten met onbekende samenstelling mee naar een kantoorruimte!

Stoffen van onbekende aard moeten zorgvuldig worden behandeld en moeten als gevaarlijke stoffen worden behandeld totdat zij zijn geïdentificeerd.

Stoffen met een onbekende chemische samenstelling kunnen het gevolg zijn van de handel in gereguleerde chemische stoffen zoals:

• drugs;
• precursoren van drugs;
• precursoren voor explosieven;
• farmaceutische producten;
• NPS;
• militaire goederen of goederen voor tweeërlei gebruik.

In deze gevallen is er geen informatie beschikbaar of wordt verwacht dat de verstrekte informatie onjuist is. Twijfels over de chemische aard van goederen kunnen ook voortvloeien uit tegenstrijdige verklaringen of omdat stoffen deel uitmaken van een monitoringprogramma.

Onbekende stoffen moeten zorgvuldig worden behandeld en moeten als gevaarlijke stoffen worden behandeld totdat zij zijn geïdentificeerd.
Voor meer informatie over gezondheids- en veiligheidsrisico’s, zie de hoofdstuk Gevaarlijke stoffen en Verdovende middelen & illegale stoffen.

Er zijn verschillende technieken beschikbaar om onbekende stoffen ter plaatse te identificeren. In sommige gevallen kunnen handtoestellen stoffen identificeren zonder transparante verpakkingen te openen (bv. Raman-spectrometer). Anders moeten voor de identificatie kleine monsters worden genomen met behulp van andere handtoestellen, zoals IR-spectrometers, snelle tests of mobiele instrumenten. In alle gevallen moet de verpakking zorgvuldig per laag worden verwijderd om onbedoeld morsen te voorkomen. Als er kleine monsters moeten worden genomen voor de test, zijn kleine buisvormige sondes en speciale zegels nodig om de verpakking onmiddellijk opnieuw te verzegelen. Functionarissen moeten een speciale opleiding krijgen voor het gebruik van testinstrumenten, onder meer met betrekking tot het openen van verpakkingen van dit soort goederen, en moeten zich bewust zijn van de beperkingen van dit soort tests.

Als een onbekende stof niet ter plaatse kan worden geïdentificeerd, moet u deskundig advies inwinnen (douanelaboratorium, interne of externe specialist). Indien verdere tests nodig zijn, kunnen kleine verpakkingen tot 5 kg/5 l zonder bemonstering naar het laboratorium worden gestuurd. Grotere verpakkingen moeten worden bemonsterd met soortgelijke voorzorgsmaatregelen en veiligheidsmaatregelen als voor gevaarlijke goederen. Bij voorkeur worden deze goederen echter niet ter plekke geopend. Daarom wordt aanbevolen deze verpakkingen ongeopend naar het laboratorium te sturen. In uw land kunnen echter andere procedures van toepassing zijn. Raadpleeg uw lokale functionarissen of het douanelaboratorium voor meer informatie.

Indien stoffen zijn geïdentificeerd of vermoedelijk illegale stoffen zijn, moet de volledige lading in beslag worden genomen. De taken van douanelaboratoria op het gebied van de identificatie en analyse van illegale stoffen verschillen van lidstaat tot lidstaat, van de identificatie van stoffen tot de volledige analyse van de inbeslagneming. Bijgevolg hangen de bemonsteringsprocedures grotendeels af van het soort analyse dat door het douanelaboratorium moet worden uitgevoerd en van de nationale regelgeving inzake forensische procedures voor de bemonstering van in beslag genomen drugs. U dient daarom de nationale regelgeving inzake de bemonstering van in beslag genomen drugs te raadplegen.

Opmerking: de praktijk met betrekking tot dit soort monsters kan sneller veranderen dan bij andere soorten monsters. Raadpleeg altijd actuele informatie!

Voor meer informatie over de bemonstering van illegale verdovende middelen, zie:

• het Bureau van de Verenigde Naties voor drugs- en misdaadbestrijding (UNODC)
• het Europees netwerk van forensische instituten (ENFSI)