Energy@School: strażnicy szkoły „inteligentnej energetycznie”

Kluczową rolę w realizacji unijnego celu, jakim jest osiągnięcie neutralności pod względem emisji dwutlenku węgla, odegrają osoby młode. W ramach projektu Energy@School (energia w szkole) uczniowie zostali przeszkoleni do pełnienia obowiązków „młodszych strażników energii”. Dzięki takiemu podejściu opartemu na podnoszeniu świadomości udało się znacznie poprawić efektywność energetyczną w budynkach szkół uczestniczących w projekcie. Metody zastosowane podczas realizacji projektu można też z łatwością powielić w innych regionach. Zespół projektu wykazał, że powierzenie osobom młodym większej odpowiedzialności może być równie skutecznym rozwiązaniem jak przeprowadzanie kosztownych prac renowacyjnych.

Inne narzędzia

 
Pupils and teachers of the Istituto Comprensivo L. Battaglia in Fusignano, Italy. Awareness-raising and behaviour change helped ensure the success of the Energy ©Energy@School Pupils and teachers of the Istituto Comprensivo L. Battaglia in Fusignano, Italy. Awareness-raising and behaviour change helped ensure the success of the Energy ©Energy@School

" Innowacyjną i kluczową ideą jest zwiększanie efektywności energetycznej w szkołach dzięki wyznaczaniu »strażników energii«, aby zaangażować uczniów, nauczycieli, personel szkoły i ekspertów w proces tworzenia szkół »inteligentnych energetycznie«. Koncepcja Energy@School, czyli energia w szkole, gwarantuje zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron, od rodzin i uczniów po szkoły i gminy. "

Rita Ricci, kierowniczka projektu, Unione dei Comuni della Bassa Romagna

W realizację tego trzyletniego projektu zaangażowanych było 41 szkół podstawowych i średnich z siedmiu krajów – Włoch, Polski, Chorwacji, Słowenii, Niemiec, Austrii i Węgier. W ramach działań projektowych uczniowie mogli stać się „młodszymi strażnikami energii”, a nauczyciele otrzymywali tytuł „starszych strażników energii”. Obu grupom przyświecał jeden cel: zmniejszenie zużycia energii w swojej szkole.

Do zadań uczniów należało między innymi wyłączanie świateł lub zamykanie okien przy włączonym ogrzewaniu. Z kolei nauczyciele wyjaśniali uczniom, jak duże znaczenie mają oszczędzania energii, ochrona środowiska i wykorzystywanie energii ze źródeł odnawialnych, stosując różne pomocne metody, takie jak gry, odgrywanie scenek czy zajęcia praktyczne.

Oprócz działań edukacyjnych szkoły zainwestowały w inteligentne liczniki, czujniki, aplikacje i inne narzędzia do monitorowania zużycia energii. W ciągu trzech lat realizacji projektu udało się przeprowadzić 24 programy szkoleniowe, stworzyć trzy aplikacje umożliwiające uczenie się z wykorzystaniem treści cyfrowych oraz przeszkolić 241 osób z zakresu pełnienia obowiązków strażników energii.

Dzięki tym działaniom szkoły uczestniczące w projekcie ograniczyły zużycie energii, zredukowały emisje dwutlenku węgla oraz zmniejszyły wydatki budżetów miejskich związane z ich pracą.

Większa efektywność energetyczna budynków

Sektor budowlany w Europie musi stać się bardziej energooszczędny – jest to warunek konieczny do tego, by Europa mogła osiągnąć swoje cele związane ze zwiększaniem efektywności energetycznej. Zużycie energii w szkołach jest drugim najwyższym wydatkiem dla gmin i stanowi nawet do 70 % kwoty gminnych rachunków za energię.

Aby zredukować ślad węglowy szkół i obniżyć poziom wydatków, niezbędne jest zwiększanie efektywności energetycznej i przechodzenie na odnawialne źródła energii, zwłaszcza w szkołach wybudowanych kilkadziesiąt lat temu i w mniej doinwestowanych regionach.

Nauka przez działanie

Partnerzy projektu realizowali wizyty studyjne w celu dzielenia się najlepszymi praktykami, sprawdzonymi już w niektórych gminach. Na przykład wizyta w szkole podstawowej Frana Roša w mieście Celje w Słowenii pokazała, co można zrobić, aby zwiększyć efektywność energetyczną nawet w budynkach zbudowanych w czasach komunizmu.

W szkole Frana Roša panował już bardzo wysoki poziom świadomości energetycznej dzięki prowadzonej kampanii promującej „kulturę oszczędzania energii” wśród personelu i uczniów, w której aktywną rolę odgrywał również dyrektor.

Eksperci ds. energii wykazali, że nawet małe zmiany mogą przynieść duże oszczędności. Można wśród nich wymienić między innymi bardziej efektywne korzystanie z ogrzewania, instalację inteligentnych liczników, lepszą termoizolację czy zwiększanie świadomości dotyczącej zapotrzebowania na ciepło w pomieszczeniach użytkowanych i pustych.

Oprócz tego szkoła oferowała laboratoria i warsztaty, a także wprowadziła naklejki „energetyczne” i specjalne tabliczki – wszystko po to, by przypominać uczniom i nauczycielom o gaszeniu świateł oraz zwracaniu uwagi na straty energii, na przykład wskutek pozostawienia otwartych okien.

Długotrwałe korzyści

Szkoły i gminy uczestniczące w projekcie otrzymały wsparcie przy tworzeniu własnych planów zarządzania energią, czyli dokumentów określających najlepsze praktyki, wytyczne dotyczące efektywności energetycznej, finansowanie, zarządzanie i działania podejmowane przez strażników energii.

Następnie kraje uczestniczące w projekcie wykorzystały takie plany pilotażowe jako źródło informacji przydatnych do opracowania strategii krajowych, które mogą z kolei stać się inspiracją dla tworzenia strategii dla szkół zainteresowanych poprawą swojego wizerunku ekologicznego.

Projekt zakończył się sukcesem dzięki zaangażowaniu dzieci, rodziców, nauczycieli, rodzin i urzędników. Dzięki metodologii opracowanej w ramach projektu szkoły mogą wdrażać skuteczne działania, które prowadzą do trwałej zmiany zachowań. Poza tym metodologia może być z powodzeniem stosowana w innych szkołach.

Zespół projektu postawił na zwiększanie świadomości młodych osób na temat bardziej efektywnego wykorzystywania energii oraz powierzanie im odpowiedzialności za zmniejszanie jej zużycia – takie podejście powinno zagwarantować, że rezultaty projektu nie będą tylko chwilowe, ale przyniosą korzyści także następnym pokoleniom.

Łączna wartość inwestycji i dofinansowania UE

Łączna wartość inwestycji w projekt „Optymalizacja energii i zmiana zachowań w szkołach Europy Środkowej” wyniosła 2 581 379 EUR, przy czym wkład unijnego Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego o wartości 2 127 776 EUR został wniesiony za pośrednictwem Programu Operacyjnego Interreg Europa Środkowa na okres programowania 2014–2020. Inwestycja objęta jest priorytetem „Współpraca w zakresie strategii niskoemisyjnych”.

Data projektu

10/08/2020