Solidariteitsfonds van de EU

Extra tools

 

Het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (SFEU) is opgericht om op natuurrampen te kunnen reageren en te laten zien dat Europa solidair is met de getroffen regio's. Het fonds kwam er als reactie op de ernstige overstromingen in de zomer van 2002 in Midden-Europa. Sindsdien is het al ingezet bij 80 rampen, waaronder overstromingen, bosbranden, aardbevingen, stormen en droogtes. Tot nu toe hebben 24 Europese landen steun gekregen, voor een bedrag van meer dan 5 miljard euro. Het fonds is ingezet in deze gevallen: PDF en

Naar aanleiding van de coronacrisis is het werkterrein van het Solidariteitsfonds van de Europese Unie (SFEU) per 1 april 2020 uitgebreid tot grote noodsituaties op het gebied van de volksgezondheid. Meer informatie over het Solidariteitsfonds en COVID-19.

De Commissie moet alle aanvragen binnen twaalf weken na de eerste schade ontvangen. Bij rampen die zich traag voltrekken, zoals een droogte of gezondheidscrisis, betekent dit twaalf weken na de eerste officiële noodmaatregel. Voor de uitbraak van COVID-19 gelden speciale voorwaarden.

Om de procedure zo vlot mogelijk te laten verlopen wordt ten zeerste aanbevolen bij het opstellen van de aanvraag rechtstreeks contact op te nemen met DG Regionaal beleid.

Deze pagina wordt regelmatig bijgewerkt, zorg dat u de meest recente versie van het aanvraagformulier downloadt voordat u begint.

  • Aanvraagformulier (Laatste bijwerking: 16-11-2017) Word en
  • Toelichting (Laatste bijwerking: 16-11-2017)Word en
  • Drempels voor grote rampen PDF en
  • Drempels voor regionale rampen PDF en
  • Bepaling van de drempelwaarde voor rampen die verschillende regio's treffen (op basis van het gewogen gemiddelde van het bnp) xls en
  • Hoeveel geld kunt u verwachten? PDF en
  • Guidance on implementation, closure and auditing processes PDF en

De Commissie beoordeelt de aanvraag en stelt, indien de aanvraag wordt geaccepteerd, een steunbedrag voor aan het Europees Parlement en de Raad, die het bedrag moeten goedkeuren voordat het kan worden uitgekeerd. Zodra de kredieten beschikbaar worden gemaakt binnen de EU-begroting, keurt de Commissie een besluit goed op grond waarvan de steun wordt toegekend aan de desbetreffende lidstaat. Vervolgens wordt de steun direct uitgekeerd in een enkele termijn. Zodra de steun is uitgekeerd, is de desbetreffende lidstaat verantwoordelijk voor de uitvoering, met inbegrip van de selectie van activiteiten en de audit en controle daarvan. Noodmaatregelen kunnen met terugwerkende kracht vanaf de eerste dag na de ramp worden gefinancierd.

Het fonds is niet bedoeld voor noodhulp of om de onmiddellijke gevolgen van een natuurramp op te vangen. De steun kan pas worden verleend na een aanvraag- en begrotingsprocedure die enkele maanden in beslag kan nemen.

In mei 2019 publiceerde de Commissie een grote evaluatie over het werk van het fonds sinds 2002, met aanbevelingen voor de toekomst. Die bewees de grote toegevoegde waarde van het fonds bij rampenbestrijding en herstelmaatregelen en om de financiële druk op landen en regio's te verminderen. Het fonds heeft al 5,2 miljard euro beschikbaar gesteld, waaronder een recordbedrag van 1,2 miljard voor Italië na de aardbevingen van 2016/2017 in het midden van dat land.
Uit het verslag bleek ook dat er ruimte was voor verbetering: qua snelheid, samenhang, doeltreffendheid en bekendmaking van de steun.
Meer over de evaluatie

Europese Commissie
DG Regionaal beleid en Stadsontwikkeling
Eenheid E1/EUSF
B-1049 Brussel
België
Inguna Kramina
Inguna.KRAMINA@ec.europa.eu
tel.: +32 229-66062
Nyla Cruz
Nyla.Cruz@ec.europa.eu
tel.: +32 2 295 36 09

In welke gevallen kan het SFEU steun verlenen?

The EUSF Het fonds kan financiële steun verlenen aan EU-landen en aan landen waarmee toetredingsonderhandelingen lopen

  • bij "ernstige natuurrampen" als de totale directe schade meer bedraagt dan 3 miljard euro (in prijzen van 2002) of meer dan 0,6% van het bruto nationaal inkomen van dat land (het laagste van beide bedragen telt)
  • bij kleinere, zogenaamde "regionale rampen" als de totale directe schade meer bedraagt dan 1,5% van het regionale bbp (op NUTS 2-niveau). Voor ultraperifere regio's is de drempel 1% van het regionale bbp;
  • wanneer kandidaat-landen door dezelfde ramp worden getroffen als een naburig EU-land
  • bij een ernstige volksgezondheidscrisis als de totale kosten voor de noodmaatregelen worden geraamd op meer dan 1,5 miljard euro (in prijzen van 2011) of meer dan 0,3% van het bruto nationaal inkomen.

Wat is het budget?

Het Solidariteitsfonds beschikt over een maximaal jaarlijks budget van 500 miljoen euro (in prijzen van 2011) plus de niet uitgegeven toewijzing van het voorgaande jaar, dat los van de normale EU-begroting wordt gefinancierd. Het fonds kan alleen steun uitkeren als de Commissie een voorstel doet en het Europees Parlement en de Raad ermee instemmen. Elk jaar moet op 1 oktober een kwart van het budget nog voorhanden zijn om te voorzien in eventuele behoeften tot het einde van het jaar. In uitzonderlijke gevallen waarin de resterende middelen voor de rest van het jaar ontoereikend zijn, kan uit het budget voor het volgende jaar worden geput.

Voor welke maatregelen?

The EUSF Het fonds verstrekt bovenop de uitgaven van de betrokken EU-landen steun voor de volgende essentiële noodmaatregelen:

  • herstel van de infrastructuurvoorzieningen en uitrustingen op het gebied van energie, water en afvalwater, telecommunicatie, vervoer, gezondheidszorg en onderwijs;
  • uitvoering van voorlopige huisvestingsmaatregelen en inzet van hulpdiensten die zich op de behoeften van de bevolking richten;
  • veiligstelling van de infrastructurele preventievoorzieningen en op bescherming van het culturele erfgoed gerichte maatregelen;
  • reiniging van de door een ramp getroffen gebieden, inclusief natuurgebieden, in voorkomend geval volgens een ecosysteemaanpak, alsmede onmiddellijk herstel van getroffen natuurgebieden om onmiddellijke effecten van bodemerosie te voorkomen;
  • noodhulp, inclusief medische hulp, aan bevolkingen die worden getroffen door een ernstige noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid;
  • bescherming van de bevolking, onder meer door preventie, toezicht en beheersing van de verspreiding van ziekten, bestrijding van ernstige risico’s voor de volksgezondheid of vermindering van de gevolgen daarvan voor de volksgezondheid.

Het SFEU is niet bedoeld om alle kosten van natuurrampen te dragen. Het vergoedt in principe geen verzekerbare schade en geen schade van particulieren. Maatregelen op lange termijn (economisch herstel, voorkomen van rampen in de toekomst) komen ook niet in aanmerking voor steun van het Solidariteitsfonds. Deze kunnen echter wel in aanmerking komen voor steun via andere instrumenten, met name de Europese structuur- en investeringsfondsen.

Voorbeeld

Oostenrijk – overstromingen in augustus 2005 (regionale ramp)

In augustus 2005 werden delen van de Oostenrijkse deelstaten Vorarlberg en Tirol getroffen door zware overstromingen. Deze brachten zware schade toe aan de landbouw, woningen, bedrijven, het wegennet en overige infrastructuur. De totale directe schade werd geraamd op 591,94 miljoen euro, ongeveer 0,27 % van het Oostenrijkse bni. Omdat dit bedrag onder de drempel voor inzet van het fonds voor grote rampen ligt (0,6 % van het Oostenrijkse bni, ofwel 1,3363 miljard euro), werd de aanvraag getoetst aan de criteria voor buitengewone regionale rampen. De Commissie kwam tot de conclusie dat de gebeurtenissen dermate uitzonderlijk waren dat inzet van het fonds gerechtvaardigd was en kende een bedrag van 14,79 miljoen euro toe. Dit bedrag werd gebruikt voor:

  • Onmiddellijke herstelwerkzaamheden aan de infrastructuur, vooral van de hoofdwegen. Totale bijdrage SFEU: 9,86 miljard euro.
  • Onmiddellijke herstelwerkzaamheden aan de beschermingsinfrastructuur, vooral van beschadigde rivieroevers, afvoer van bomen en puin, herstel van dammen, stabilisering en herstel van rivierbeddingen. Totale bijdrage SFEU: 4,93 miljard euro.

Documenten

Factsheet

Verslagen

Panorama (magazine)

Persberichten