Ernstige en chronische ziekten

Kanker

Kanker is een van de belangrijkste prioriteiten van de Europese Commissie op gezondheidsgebied. In de politieke richtsnoeren van Commissievoorzitter Von der Leyen wordt verwezen naar "een Europees plan voor de bestrijding van kanker dat de lidstaten moet helpen bij de preventie en behandeling van kanker” met de bedoeling het door deze ziekte veroorzaakte lijden te verminderen en Europa het voortouw te laten nemen in de strijd tegen kanker.

EU-beleid rondom kanker

In de opdrachtbrief voor EU-commissaris voor Gezondheid Stella Kyriakides staat dat de EU-landen steun moeten krijgen bij hun werk op het gebied van kankerpreventie en -zorg.

Het Europees kankerbestrijdingsplan van februari 2021 is het antwoord van de EU op de groeiende uitdagingen en ontwikkelingen in de strijd tegen kanker. Het is een politieke belofte om geen enkel middel onbenut te laten bij de bestrijding van deze ziekte. Opgebouwd rond tien vlaggenschipinitiatieven en flankerende acties, maakt het deel uit van de voorstellen van de Commissie voor een sterke Europese gezondheidsunie met het oog op een veiligere, beter voorbereide en veerkrachtigere EU.

Het Europees kankerbestrijdingsplan helpt de lidstaten om kanker te voorkomen en te zorgen voor een hoge levenskwaliteit voor kankerpatiënten en -overlevenden en hun gezinnen en verzorgers. Het is georganiseerd rond een aantal kerngebieden waarop de EU de grootste meerwaarde kan bieden:

  • preventie
  • vroegtijdige opsporing
  • diagnose en behandeling
  • levenskwaliteit van kankerpatiënten en -overlevenden

Het kankerbestrijdingsplan is gekoppeld aan andere prioriteiten van de Commissie, met name de farmaceutische strategie voor Europa, de van boer tot bord-strategie van de EU en de geplande Europese ruimte voor gezondheidsgegevens (verwacht tegen 2025). Kanker wordt een van de Europese onderzoeks- en innovatiemissies van het Horizon Europa-kaderprogramma, dat in 2021 van start gaat.

In de stuurgroep voor gezondheidsbevordering, ziektepreventie en het beheersen van niet-overdraagbare ziekten is een subgroep Kanker opgericht, waarvan het directoraat-generaal Onderzoek en Innovatie medevoorzitter is. Het mandaat van deze subgroep werd overeengekomen door de Shadow Health Configuration van het Horizon Europa-programmacomité en de stuurgroep voor gezondheidsbevordering, ziektepreventie en het beheersen van niet-overdraagbare ziekten. 

Het EU4Health-programma (2021-2027) moet de lidstaten financiële en technische hulp bieden bij de verbetering van hun gezondheidsstelsel.

Als belangrijk gezondheidsprobleem valt kanker onder artikel 168 VWEU. Op grond daarvan is de EU bevoegd om de activiteiten van de lidstaten ter bescherming en verbetering van de menselijke gezondheid te ondersteunen, te coördineren en aan te vullen.

De Europese Commissie zet zich, gesteund door de EU-lidstaten en het maatschappelijk middenveld, al sinds 1985 in voor de strijd tegen kanker. Dat gebeurt in samenwerking met de Wereldgezondheidsorganisatie, het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek en het Internationaal Agentschap voor Onderzoek naar Kanker.

Kanker: een gezamenlijke aanpak

Kanker is de tweede doodsoorzaak in de EU, na hart- en vaatziektes. Elk jaar wordt bij 2,6 miljoen mensen kanker ontdekt en elk jaar overlijden 1,2 miljoen mensen aan deze ziekte.

Omdat een kwart van alle kankergevallen zich in Europa voordoet, waar minder dan 10% van de wereldbevolking woont, zal het duidelijk zijn dat kanker een grote bedreiging voor onze samenleving is. De totale economische impact van kanker in Europa bedraagt meer dan 100 miljard euro per jaar.

Maar liefst 40% van alle gevallen van kanker kan worden voorkomen als we onze huidige kennis goed gebruiken. Momenteel gaat echter slechts 3% van het volksgezondheidsbudget naar gezondheidsbevordering en ziektepreventie. Er is dus nog enorm veel ruimte voor actie.

Maatregelen voor de preventie van kanker en de bevordering van een gezonde levenswijze zijn ook nuttig voor de bestrijding van obesitas en andere niet-overdraagbare ziektes, zoals hart- en vaatziektes en diabetes, omdat de risicofactoren hiervoor hetzelfde zijn.

Volgens de State of Health in the EU-rapporten is kanker een van de hoofdoorzaken van voortijdig overlijden in de EU. Kanker heeft niet alleen gevolgen voor de gezondheid van de patiënt, maar ook een grote maatschappelijke en economische impact.

Deze ziekte zet de nationale stelsels voor gezondheidszorg en maatschappelijke hulp, de nationale begroting en de productiviteit en groei van de economie onder druk. Daarom moeten we de veerkracht van onze gezondheidsstelsels vergroten. Vooral die lidstaten moeten steun krijgen die meer dan andere behoefte hebben aan empirisch onderbouwde beleidsvorming. Zo kunnen we ervoor zorgen dat alle EU-burgers toegang hebben tot een doeltreffende kankerpreventie en -behandeling.

Een aantal resultaten heeft de weg geplaveid voor een gezamenlijke aanpak van kankerbestrijding in de EU. Hieronder vindt u links naar documenten die de grondslag vormen voor het optreden van de EU en voor de EU-acties om EU-landen en andere betrokken partijen te helpen om de opmars van kanker te keren.

Beleidskader

Initiatieven op het gebied van kankerpreventie en -bestrijding

De door het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek van de Commissie gecoördineerde initiatieven op het gebied van kankerpreventie en kankerbestrijding omvatten:

Het gezondheidsprogramma levert een financiële bijdrage aan de Europese referentienetwerken voor kanker en aan gezamenlijke acties met betrekking tot:

Meer informatie