Panorama 69: Jak wizja miasta staje się rzeczywistością dzięki instrumentom finansowym

Inne narzędzia

 
30/07/2019

Multiregionalny program wsparcia (MRA) jest częścią platformy doradczej fi-compass, która została stworzona przez Komisję Europejską we współpracy z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym jako baza usług doradczych w zakresie instrumentów finansowych wspieranych z europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych (ESI). Założeniem projektów MRA – w które zaangażowane są co najmniej dwie instytucje zarządzające z różnych państw członkowskich UE – jest ocena możliwości wykorzystania instrumentów finansowych funduszy ESI w konkretnych obszarach tematycznych będących przedmiotem wspólnego zainteresowania. Ich celem jest ułatwienie szerszego wykorzystania instrumentów finansowych zarówno pod względem zainwestowanych środków z funduszy ESI, jak i zasięgu geograficznego lub tematycznego instrumentów, a także zachęcenie regionów z różnych państw członkowskich do współpracy, wymiany najlepszych praktyk i do uczenia się od siebie nawzajem. 

Miasta w centrum polityki UE 

Ponad 70 % obywateli Europy zamieszkuje obszary miejskie, a w przyszłości odsetek ten ma się jeszcze zwiększyć. Każdego dnia władze miast w całej Europie opracowują plany rozwoju obszarów miejskich z myślą o rozwiązaniu najpilniejszych problemów, takich jak rosnąca liczba ludności, zmiana klimatu i transformacja cyfrowa. Na podstawie określonych przez siebie kompleksowych strategii i długoterminowych celów polityki władze miast podejmują działania na rzecz tworzenia tanich mieszkań, promowania projektów w zakresie efektywności energetycznej, rewitalizacji dzielnic i usprawnienia transportu publicznego. Jednak są one w stanie skutecznie wdrażać swoje plany strategiczne tylko wtedy, gdy mają dostęp do źródeł finansowania. Bez znaczącego udziału kapitału publicznego i prywatnego nadal trudno jest przekształcić wizję miasta w rzeczywistość. 

W 2013 r. decyzją władz holenderskiego miasta Hagi przeznaczono 4 mln EUR na projekt pilotażowy pod nazwą JESSICA, który zakładał ustanowienie instrumentu finansowego na rzecz efektywności energetycznej. W tamtym czasie osoby zaangażowane w ten projekt prawdopodobnie nie spodziewały się, że w ciągu czterech lat będą zarządzać funduszem powierniczym posiadającym aktywa o wartości przekraczającej 46 mln EUR z przeznaczeniem na innowacje, zrównoważony rozwój i rozwój obszarów miejskich. 

Pierwsze kroki w celu utworzenia funduszu nie były jednak takie proste. 

„Kiedy zakładaliśmy fundusz, musieliśmy znaleźć odpowiedź na wiele wątpliwości i przezwyciężyć wiele technicznych przeszkód, aby stworzyć solidne i bezpieczne podstawy dla przyszłych inwestycji”, wspomina William van den Bungelaar, sekretarz fundacji The Hague Economic Investment Holding Fund (HEID). 

Haga ma teraz zespół doświadczonych praktyków, którzy ściśle współpracują z niezależnym zarządcą funduszu w celu monitorowania i wspierania instrumentów finansowych dostępnych w tym mieście. Po sukcesie, jakim okazał się fundusz HEID, wykorzystywanie instrumentów finansowych do finansowania projektów o strategicznym znaczeniu dla miasta stało się powszechne. 

Odnawialne inwestycje w całej Europie

Aby rozwinąć swoją dotychczasową wiedzę na temat instrumentów finansowych, władze Hagi we współpracy z trzema innymi europejskimi miastami – Manchesterem, Mediolanem i Londynem – uruchomiły projekt MRA o nazwie „Revolving Investments in Cities in Europe” (RICE). Projekt ten miał za zadanie wspierać opracowanie nowych instrumentów finansowych z myślą o zwiększeniu wkładu sektora prywatnego w rozwój obszarów miejskich, w szczególności w dziedzinie inteligentnych miast. W ramach projektu ustalono wspólne potrzeby finansowe miast, identyfikując w ten sposób sektory, w których instrumenty finansowe sprawdzą się najlepiej jako wsparcie dla projektów wpisujących się w priorytetowe cele polityczne danego miasta. Wśród sektorów o największych potrzebach finansowych należy wymienić sektor transportu, sektor energetyczny, mieszkalnictwo i przestrzeń do pracy, zieloną i niebieską infrastrukturę czy też rozwój gospodarczy w szerszym znaczeniu, który obejmuje małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP) oraz start-upy, jak również rozwój nowych obiektów handlowych i innowacyjnych. 

Partnerzy MRA-RICE mogli wykorzystać doświadczenia poszczególnych miast biorących udział w projekcie. 

„Wykorzystanie instrumentów finansowych w Manchesterze można określić mianem sukcesu, który przyniósł miastu daleko idące korzyści”, mówi Mark Duncan z Rady Miasta Manchesteru. W podobnym tonie wypowiada się Binal Cadieu, przedstawiciel Władz Wielkiego Londynu, który zachwala potencjał nowego instrumentu finansowego o nazwie „Mayoral Energy Efficiency Fund” (MEEF), czyli funduszu ustanowionego w Londynie. „Jako fundusz odnawialny, MEEF oferuje model wykorzystujący miliony funtów z sektora prywatnego do realizacji projektów na rzecz ograniczenia emisji”, tłumaczy Cadieu. 

Model funduszu miejskiego RICE

W ramach projektu RICE opracowano model funduszu miejskiego, który można dostosowywać do specyficznych potrzeb poszczególnych miast w całej Unii Europejskiej w celu wspierania ich rozwoju. Jest on bardzo elastyczny, gdyż uwzględnia najlepsze praktyki zaobserwowane wśród partnerów RICE. W skrócie można go zdefiniować jako „niezależnie zarządzany instrument finansowy, kierowany przez władze miasta, dla którego ustala się strategię inwestycyjną dostosowaną do kluczowych priorytetów miasta, i który zapewnia znaczący efekt dźwigni w odniesieniu do inwestycji publicznych”. 

William van den Bungelaar, kierownik projektu RICE, podkreśla korzyści płynące z partnerstwa. 

„Model RICE ustanawia elastyczne ramy dla dowolnego instrumentu finansowego na rzecz rozwoju obszarów miejskich, który zapewnia znaczący efekt dźwigni dla inwestycji publicznych, a także pakiet pomocy technicznej wspierający skuteczne wdrażanie”, mówi. „Model z założenia jest prosty, powtarzalny i elastyczny, tak że może być stosowany przez innych jako podstawa instrumentu finansowego na rzecz rozwoju obszarów miejskich”. 

Powierzenie zarządzania funduszem niezależnemu podmiotowi usprawnia jego funkcjonowanie, przy czym za rozwój strategii dotyczących inwestycji miejskich odpowiedzialne są władze miasta. Dzięki utworzeniu funduszu miejskiego europejskie miasta mają możliwość realizacji swojej wizji i strategii. 

Wykorzystanie wsparcia w ramach polityki spójności

Zasoby publiczne, takie jak fundusze ESI, odgrywają kluczową rolę w eliminowaniu luk rynkowych, umożliwiając wielu projektom dostęp do finansowania UE, które w przeciwnym razie byłoby niedostępne lub zbyt drogie. Jeśli miasta posiadają dostęp do funduszy ESI, mogą z powodzeniem wdrażać instrumenty finansowe dostosowane do ich lokalnych potrzeb, skutecznie mobilizując innych inwestorów z sektora publicznego i prywatnego do wspierania projektów. Przykładowymi instrumentami są pożyczki i gwarancje dla długoterminowych projektów miejskich, instrumenty kapitałowe lub quasi-kapitałowe dla projektów o wyższym profilu ryzyka lub łączenie pomocy o charakterze zwrotnym z dotacjami. 

Wiele miast nie ma zbyt dużego doświadczenia w zakładaniu funduszy miejskich, dlatego jest im potrzebne profesjonalne wsparcie w projektowaniu i tworzeniu nowych instrumentów finansowych. Taką pomoc oferują programy pomocy technicznej wspierane przez Komisję Europejską, takie jak multiregionalny program wsparcia, które ułatwiają opracowanie i wdrożenie nowego funduszu miejskiego, pomagając miastom w budowaniu ich zdolności. 

„Miastom, dla których instrumenty finansowe, takie jak miejskie fundusze rozwoju, są czymś nowym, projekt MRA-RICE oferuje przydatne narzędzie umożliwiające opracowanie nowego instrumentu finansowego i ocenę jego wykonalności w warunkach lokalnych”, mówi Lucia Scopelliti, urzędniczka pracująca na rzecz gminy Mediolan. 

Więcej informacji na temat projektu MRA-RICE można znaleźć na stronie www.fi-compass.eu

Panorama 69: Moravia-Silesia emerges from its industrial past

Aktualności