Nowa polityka spójności

Na okres obowiązywania następnego długoterminowego budżetu UE na lata 2021-2027 Komisja proponuje unowocześnić politykę spójności – główną politykę inwestycyjną UE i jeden z jej najbardziej konkretnych przejawów solidarności.

Inne narzędzia

 

Aktualności

    Marc Lemaître, Dyrektor Generalny ds. Polityki Regionalnej i Miejskiej oraz Joost Korte, Dyrektor Generalny ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Włączenia Społecznego w Komisji Europejskiej zaprezentowali dziś w Warszawie inwestycyjne cele strategiczne dla Polski w ramach polityki spójności na lata 2021-2027

    Polityka spójności UE istotnie przyczyniła się do stabilnego wzrostu PKB, którym Polska cieszy się od piętnastu lat. Infrastruktura transportowa taka jak drogi ekspresowe, linie kolejowe, lotniska czy inwestycje w transport zbiorowy np. druga linia metra w Warszawie to prawdopodobnie najbardziej widoczne efekty tej polityki. W samym roku 2018 w budowie było 1800 km dróg współfinansowanych przez UE. Co ważne, unijne wsparcie przyczyniło się także do rozwoju współpracy pomiędzy instytucjami badawczymi a biznesem, dzięki czemu setki firm mogły wprowadzić na rynek nowe, innowacyjne produkty i usługi. Inwestycje te przyczyniły się też do poprawy spójności społecznej dzięki wsparciu działań w obszarze ochrony zdrowia, edukacji oraz aktywizacji bezrobotnych w całej Polsce. Wiele działań było ukierunkowanych na zwiększanie szans młodych – więcej niż 440 000 młodych kobiet i mężczyzn zostało wspartych.

    Niedawno Komisja Europejska rozpoczęła dyskusję na temat wyzwań inwestycyjnych i priorytetów dla każdego państwa członkowskiego w ramach tzw. semestru europejskiego. W tej dyskusji przedstawiono pierwsze pomysły dotyczące tego, w jaki sposób fundusze UE, w szczególności fundusze polityki spójności, mogą pomóc w osiągnięciu priorytetów inwestycyjnych w nadchodzącym okresie budżetowym 2021-2027.

    Uwzględniając powyższe, dziś Komisja Europejska przedstawiła swoją wizję, w jaki sposób Polska powinna wykorzystać fundusze polityki spójności dostępne w budżecie UE na lata 2021-2027, opiewające na ponad 72 miliardów euro[i]. Priorytetem powinien być rozwój polskiej gospodarki oparty na wiedzy i innowacjach. W tym celu wsparcie udzielane będzie na współpracę nauki z biznesem, jak również rozwój przedsiębiorstw w zidentyfikowanych obszarach inteligentnych specjalizacji. Drugim najważniejszym celem będzie wsparcie przejścia polskiej gospodarki na model zielony i niskowęglowy. Ważnymi obszarami będą w tym zakresie efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii, jak również ochrona środowiska i adaptacja do zmiany klimatu. Inwestowanie w umiejętności na rynku pracy i w zakresie społecznym powinno być najważniejszym priorytetem by utrzymać konkurencyjność i spójność społeczną.

    Komisja gotowa jest rozpocząć nieformalny dialog z polskimi władzami na temat priorytetów finansowania w okresie 2021-2027”, powiedział Marc Lemaître. Joost Korte dodał: “Chcemy osiągnąć większe powiązanie funduszy polityki spójności z Semestrem Europejskim, także w obszarze spraw społecznych.”

    Proces ten, w który włączone zostaną także organizacje pozarządowe, powinien rozpocząć się jak najszybciej, aby zapewnić czasowe rozpoczęcie wdrażania budżetu UE 2021-2027 w Polsce.

    Cohesion policy in Poland: investment needs in 2021-2027 - Commission’s analysis

    [i]  w cenach bieżących 

    W letnim numerze magazynu Panorama, który jest już dostępny do pobrania, spoglądamy w przyszłość i analizujemy proponowany budżet Komisji Europejskiej na okres finansowania 2021–2027. Oprócz wstępnego artykułu przedstawiającego wnioski i ich oczekiwany wpływ na reformę polityki spójności, w tym wydaniu można znaleźć wywiad z komisarz Creţu, która omawia najważniejsze zmiany i ich uzasadnienie, a także opis wstępnych reakcji różnych zainteresowanych stron z całej Europy.

    Tym razem skupiamy się na Irlandii, która obecnie świętuje 45-lecie członkostwa w UE. Poprzez wywiad z ministrem ds. wydatków publicznych Paschalem Donohoem i omówienie wybranych projektów pokazujemy, w jaki sposób finansowanie ze środków EFRR pomogło Irlandii w zwiększeniu jej innowacyjności i konkurencyjności.

    Przedstawiamy 21 finalistów tegorocznych nagród Regiostars i przybliżamy tematy oraz szczegóły kolejnego Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast, który odbędzie się w Brukseli na początku października. Odkrywamy także różne projekty związane z dziedzictwem kulturowym wspierane ze środków EFRR, aby uczcić Europejski Rok Dziedzictwa Kulturowego, a w części „Uchwycone obiektywem” prezentujemy innowacyjność w Polsce. Relacjonujemy przebieg niedawnej konferencji poświęconej dobrym rządom i analizujemy różnorodne inicjatywy wspierające budowanie potencjału administracyjnego w całej UE, a także śledzimy dalsze przygody naszych młodych gwiazd europejskich mediów społecznych przemierzających kontynent w ramach unijnego projektu Road Trip. Dział projektów odwiedza Włochy, Francję i Bułgarię.

    Panorama 65: Polityka spójności: droga do bardziej inteligentnej przyszłości

Więcej wiadomości

Rozwój regionalny I polityka spójności na okres po roku 2020: nowe ramy UE w skrócie

Ukierunkowanie na pięć priorytetów, w przypadku których UE może osiągnąć najlepsze wyniki

Pięć głównych celów przyświecających inwestycjom UE w latach 2021–2027:

Inwestycje w rozwój regionalny będą wyraźnie skoncentrowane na celach 1 i 2. Od 65% do 85% środków z EFRR i Funduszu Spójności zostanie przydzielonych na te priorytety, zależnie od względnej zamożności państw członkowskich.

bardziej inteligentna Europa przez innowacje, cyfryzację, transformację gospodarczą oraz wsparcie dla małych i średnich przedsiębiorstw

bardziej przyjazna dla środowiska bezemisyjna Europa wdrażająca porozumienie paryskie i inwestująca w transformację sektora energetycznego, w odnawialne źródła energii oraz w walkę ze zmianami klimatu;

lepiej połączona Europa ze strategiczną infrastrukturą transportową i sieciami cyfrowymi;

Europa o silniejszym wymiarze społecznym wdrażająca europejski filar praw socjalnych i inwestująca w wysokiej jakości zatrudnienie, edukację, umiejętności, integrację społeczną i równy dostęp do opieki zdrowotnej;

Europa bliżej obywateli przez wspieranie oddolnych strategii rozwoju i zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich w całej UE.

Lepiej ukierunkowane podejście do rozwoju regionalnego

Polityka spójności w dalszym ciągu będzie inwestować we wszystkich regionach i nadal będą istnieć 3 kategorie regionów (słabiej rozwinięte; w okresie przejściowym; lepiej rozwinięte).

Metoda przydziału funduszy nadal w dużej mierze opiera się na PKB na mieszkańca. Doszły nowe kryteria (bezrobocie młodzieży, niski poziom wykształcenia, zmiany klimatu i działania związane z przyjmowaniem i integracją migrantów), aby lepiej odzwierciedlić sytuację w terenie. Regiony najbardziej oddalone nadal będą korzystać ze szczególnego wsparcia UE.

W ramach polityki spójności w dalszym ciągu wspierane będą oddolne strategie rozwoju i wzmacniana będzie pozycja władz lokalnych w zarządzaniu funduszami. Wzmocniono wymiar miejski polityki spójności poprzez przeznaczenie 6% środków z EFRR na zrównoważony rozwój obszarów miejskich i ustanowienie nowego programu tworzenia sieci kontaktów i budowania zdolności dla władz miejskich Europejskiej inicjatywy miejskiej.

Uproszczenie: prostsze, krótsze I jaśniejsze przepisy

80 środków upraszczających w ramach polityki spójności 2021–2027 PDF

W przypadku przedsiębiorstw i przedsiębiorców korzystających z unijnego wsparcia nowe ramy oznaczają mniej biurokracji, prostsze sposoby składania wniosków o płatności z zastosowaniem uproszczonych opcji kosztów. Aby ułatwić uzyskanie efektu synergii, zastosowanie ma teraz jednolity zbiór przepisów dla siedmiu funduszy UE wdrażanych w ramach partnerstwa z państwami członkowskimi („zarządzanie dzielone”). Komisja proponuje również uproszczone kontrole w przypadku programów z dobrymi wynikami, korzystanie w większym stopniu z systemów krajowych i rozszerzenie zasady „pojedynczego audytu”, aby uniknąć powielania kontroli.

Bardziej elastyczne ramy

Nowe ramy łączą w sobie niezbędną stabilność przy planowaniu inwestycji z odpowiednim poziomem elastyczności budżetowej, aby lepiej radzić sobie w razie nieprzewidzianych zdarzeń. Przegląd śródokresowy pozwoli ustalić, czy potrzebne będą zmiany w programach w ostatnich dwóch latach okresu finansowania, w oparciu o nowe priorytety, wyniki programów i najnowsze zalecenia dla poszczególnych krajów.

W określonych granicach możliwe będą niewielkie transfery środków w ramach programów bez konieczności formalnej zgody ze strony Komisji. Szczególny przepis ułatwia uruchomienie środków unijnych od pierwszego dnia w przypadku klęski żywiołowej.

Wzmocnienie powiązania z Europejskim Semestrem I Unijnym zarządzaniem gospodarką

Polityka spójności wspiera reformy na rzecz środowiska sprzyjającego inwestycjom, w którym przedsiębiorstwa mogą się rozwijać. Zapewniona zostanie pełna komplementarność i koordynacja z nowym ulepszonym Programem wspierania reform.

Zalecenia dla poszczególnych krajów formułowane w kontekście europejskiego semestru będą dwukrotnie brane pod uwagę w okresie budżetowym: na początku przy opracowywaniu programów polityki spójności oraz w trakcie przeglądu śródokresowego. W celu dalszego kreowania warunków sprzyjających wzrostowi gospodarczemu i tworzeniu miejsc pracy, nowe warunki podstawowe pomogą zlikwidować przeszkody dla inwestycji. Ich stosowanie będzie monitorowane przez cały okres finansowania.

Więcej możliwości synergii między instrumentami budżetowymi UE

Jednolity zbiór przepisów obejmujący fundusze polityki spójności oraz Fundusz Migracji i Azylu ułatwią tworzenie lokalnych strategii integracji migrantów przy wsparciu z zasobów UE w sposób tworzący synergię; Fundusz Migracji i Azylu będzie ukierunkowany na krótkoterminowe potrzeby migrantów po ich przybyciu, natomiast ze środków polityki spójności wspierana będzie ich integracja społeczna i zawodowa. Niezależnie od jednolitego zbioru przepisów, łatwiejsze będzie osiągnięcie synergii z innymi instrumentami UE, takimi jak wspólna polityka rolna, „Horyzont Europa”, „LIFE” czy „Erasmus+”.

Interreg: eliminowanie transgranicznych przeszkód i wspieranie projektów w zakresie innowacji

Współpraca międzyregionalna i transgraniczna zostanie ułatwiona dzięki temu, że regiony będą mogły wykorzystywać część swoich przydzielonych środków na finansowanie projektów w całej Europie wspólnie z innymi regionami.

Nowa generacja programów współpracy transgranicznej i międzyregionalnej („Interreg”) pomoże państwom członkowskim w usuwaniu przeszkód transgranicznych i tworzeniu wspólnych usług. Komisja proponuje wprowadzenie nowego instrumentu dla regionów przygranicznych i krajów pragnących zharmonizować swoje ramy prawne – europejskiego mechanizmu transgranicznego.

W związku z pomyślnie realizowanym działaniem pilotażowym w okresie 2014–2020 Komisja proponuje utworzenie międzyregionalnych innowacyjnych inwestycji. Regiony dysponujące środkami w dziedzinie inteligentnej specjalizacji” otrzymają większe wsparcie w tworzeniu ogólnoeuropejskich klastrów w priorytetowych obszarach takich jak: technologia dużych zbiorów danych, gospodarka o obiegu zamkniętym, zaawansowane technologie produkcyjne czy cyberbezpieczeństwo.

Zaostrzenie przepisów z myślą o poprawie wydajności Unijnych inwestycji

Wszystkie programy nadal będą miały ramy wykonania zawierające wymierne cele (np. liczbę utworzonych miejsc pracy lub dodatkowy dostęp do łączy szerokopasmowych). Nowe ramy wprowadzają roczny przegląd wyników przeprowadzany w formie ustrukturyzowanego dialogu politycznego między instytucjami programu a Komisją. Wyniki programów zostaną poddane ocenie również podczas przeglądu śródokresowego. Ze względów przejrzystości, i aby umożliwić obywatelom śledzenie postępów, państwa członkowskie będą zobowiązane do zgłaszania co dwa miesiące wszystkich danych dotyczących realizacji, a platforma otwartych danych w obszarze spójności będzie tym samym automatycznie aktualizowana.

Zwiększone wykorzystanie instrumentów finansowych

Dotacje nie są wystarczającym instrumentem, aby wyeliminować poważne luki inwestycyjne. Mogą je skutecznie uzupełniać instrumenty finansowe, które dają efekt dźwigni i są bliższe rynkowi. Na zasadzie dobrowolności państwa członkowskie będą mogły przenieść część swoich środków polityki spójności do nowego, centralnie zarządzanego funduszu InvestEU, aby uzyskać dostęp do gwarancji zapewnianych przez budżet UE. Ułatwiono łączenie dotacji i instrumentów finansowych, a nowe ramy obejmują również specjalne przepisy mające na celu przyciągnięcie większej ilości kapitału prywatnego.

Więcej działań komunikacyjnych w celu zwiększenia widoczności polityki spójności

Aby Europa była coraz bliżej obywateli, większy nacisk położono na konieczność lepszego informowania o pozytywnych wynikach polityki spójności. Państwa członkowskie i regiony zaostrzyły wymogi w zakresie komunikacji, takie jak organizacja wydarzeń z okazji uruchomienia dużych projektów finansowanych przez UE czy opracowywanie strategii prowadzenia kampanii w mediach społecznościowych.

Równocześnie uproszczono komunikowanie o projektach finansowanych ze środków UE. Wszystkie fundusze UE zostaną objęte jednym oznaczeniem, jednolity portal będzie informował o wszystkich dostępnych dla przedsiębiorstw środkach finansowych, a Komisja będzie prowadziła jednolitą bazę projektów.

Prezentacje w stolicach

Wnioski Komisji zostaną przedstawione: