Kartering van de ondergrond in de Noordzeeregio om de gevolgen van klimaatverandering te voorspellen

Er is een nieuwe methode voor het in kaart brengen van ondergrondstructuren bedacht, die laat zien hoe de bodem en het grondwater onder onze voeten op temperatuurstijgingen reageren. Daardoor worden deskundigen in Nederland, België, Denemarken, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk in staat gesteld beter te beoordelen hoe lokale gebieden op klimaatverandering zullen reageren.

Extra tools

 
tTEM measurements on a lake. ©Esben Auken tTEM measurements on a lake. ©Esben Auken

" TOPSOIL onderzoekt de bodem onder onze voeten om te begrijpen wat voor gevolgen klimaatverandering voor lokale gebieden zal hebben. We kunnen nu voorspellen of een gebied in de toekomst meer kans loopt op bijv. droogte of overstromingen. TOPSOIL integreert deze kennis in nieuwe oplossingen en bestuursmodellen, die hebben gezorgd voor grote belangstelling en een intensief gebruik in de Noordzeeregio en daarbuiten. "

Flemming Jørgensen, projectmanager TOPSOIL

De opwarming van de aarde in de Noordzeeregio zou als gevolg van overvloedige regenval en een stijgende grondwaterspiegel extreme droogtes en overstromingen kunnen veroorzaken. Er is weinig kennis over de gevolgen hiervan voor de bodem en het grondwater op lokaal niveau, waardoor voorbereiding op de gevolgen van deze veranderingen wordt bemoeilijkt. Het project verschaft kennis over deze gevolgen en versterkt zodoende de weerbaarheid tegen de ergste gevolgen van klimaatverandering.

Het project heeft nieuwe oplossingen voor aanpassing aan klimaatverandering ontwikkeld. Deze zijn gebaseerd op vijf uitdagingen voor het grondwaterbeheer: grondwateroverstromingen, zoutintrusie en een beter beheer van de bodemgesteldheid, begrip en beheer van het vermogen van de bovengrond om voedingsstoffen en gevaarlijke chemicaliën af te breken, alsmede methoden voor waterberging in de ondergrond voor gebruik in perioden van droogte.

Geavanceerde technologie

In 16 proefgebieden zijn verschillende onderzoeksmethoden getest, ontwikkeld en ingevoerd om lagen van de bovengrond en de eigenschappen ervan in kaart te brengen. Daartoe hoort onder meer het elektromagnetisch systeem ‘tTEM’, dat gebruikt kan worden voor het gedetailleerd en driedimensionaal hydrologisch en geologisch in kaart brengen van de lagen van de ondergrond. Een systeem met de naam ‘FloaTEM’ geeft inzicht in de waterkwaliteit en in hydrogeologische kenmerken onder meren, rivieren, fjorden of de zee. Er zijn tot nu toe 10 nieuwe oplossingen voor aanpassing aan klimaatverandering gedemonstreerd.

Weer een ander systeem met de naam ‘SkyTEM’ gebruikt de karteringstechnologie in helikopters. De kartering is voltooid in de Nederlandse provincies Zeeland en Drenthe en in het Belgische poldergebied. Een nationaal project met de naam ‘Freshem’ zal met SkyTEM over de rest van de Nederlandse kustgebieden vliegen.

Terreinwinst

Er zijn 72 ondernemingen en 46 onderzoeksinstellingen bij het project betrokken. Daartoe behoren waterbedrijven, overheidsinstanties, landbouwers en ngo's. Het project coördineert met het US Geological Survey (Geologisch Instituut van de VS), dat met behulp van de tTEM-methode een aantal onderzoeken heeft uitgevoerd in de Mississippi Delta, terwijl de universiteit van Stanford deze methode in Californië gebruikt.

De eerste resultaten van TOPSOIL hebben tot een aanzienlijke verbetering van klimaatslimme planning en klimaatslim beheer in de Noordzeeregio geleid. In het Duitse Nedersaksen hebben resultaten het kader voor nieuwe langlopende contracten voor bodem- en grondwaterbeheer met landbouwers gecreëerd. Het project is een samenwerking met andere projecten in het Verenigd Koninkrijk aangegaan, met als resultaat dat het natuurlijke milieu met meer dan 750 000 m3 water is aangevuld.

In het Verenigd Koninkrijk helpt het project het grondwaterbeheer te stroomlijnen en vervult het het medevoorzitterschap van een nieuwe nationale onderzoeksgroep voor het beheer van waterbronnen. Het presenteerde zijn eerste resultaten tijdens de zitting van het Interreg Climate Change Network die in de context van de VN-klimaatconferentie COP24 in het Poolse Katowice werd gehouden, en organiseerde in maart 2019 tevens een beleidsdag in Brussel.

Totale investering en EU-financiering

De totale investering voor het project „TOPSOIL” bedraagt EUR 7 342 220, waarvan EUR 3 671 110 is bijgedragen door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling via het operationeel programma „Noordzeeregio” voor de programmeringsperiode 2014-2020. De investering valt onder de prioriteit „Een duurzame Noordzeeregio”.

 

Ontwerpdatum

29/05/2019