Meer energie-efficiëntie bij Nederlandse en Vlaamse monumenten

De rijke geschiedenis van Europa wordt weerspiegeld in de rijkdom aan monumenten en historische gebouwen, maar de exploitatie van dit erfgoed wordt belemmerd door de hoge energiekosten. Het project "Demonstration of Energy efficiency by Measurement and Innovation gives More” (DEMI MORE) in de provincies Antwerpen, Vlaanderen en Noord-Brabant in Nederland past nieuwe technieken toe om monumenten energie-efficiënter te maken en duurzame energieopwekking te ondersteunen.

Extra tools

 
Children getting involved in sustainability works  ©DEMI MORE Children getting involved in sustainability works ©DEMI MORE

" Door ons bouwkundig erfgoed duurzaam om te bouwen en zo een nuttige bijdrage te leveren aan onze samenleving, help je het te behouden. Hoge energiekosten gooien hier echter roet in het eten. DEMI MORE pakt dit probleem aan met innovatieve technieken om een monument energiezuiniger te maken of door het monument zelf groene energie te laten produceren. Zo worden exploitatiekosten gereduceerd en wordt een monument interessanter voor nieuwe doeleinden. "

Annemie Nagels, projectmanager bij DEMI MORE, Kempens Landschap

We demonstreren energiebesparende en groene energieproductietechnieken in zes verschillende soorten monumenten, waaronder kerken, kastelen, industrieterreinen en huizen. De praktische toepassing van de maatregelen moet belanghebbenden ervan overtuigen om in de implementatie te investeren.
DEMI MORE werkt ook mee aan de opzet van duurzaamheidscertificering, met name voor historische monumenten die in het bestaande internationale keurmerk voor duurzaamheid BREEAM Refurbishment and Fit Out (BREEAM RFO) kan worden opgenomen.

Slechte energieprestaties verbeteren

Tot voor kort was het erfgoedbeleid vooral gericht op het behoud van gebouwen, waardoor er veel leegstaande gebouwen zijn gerestaureerd. Maar voor echt duurzaam behoud moeten dergelijke gebouwen een nieuwe bestemming voor hedendaags gebruik krijgen. De slechte energieprestaties van historische monumenten door de gebruikte bouwmaterialen, omvang en problemen bij het isoleren, vormen een belemmering, vooral met betrekking tot de moderne eisen op het gebied van verwarming en koeling.

Met dit in het achterhoofd en gezien de ambitieuze doelstellingen van de EU op het gebied van schone energie en energie-efficiëntie moet de erfgoedsector energie-efficiëntie en het gebruik van hernieuwbare energie bevorderen op een manier die past bij de kenmerken van historische gebouwen.

Door maatregelen als het aanbrengen van ultradunne isolatiematerialen die oorspronkelijk voor de ruimteverkenning zijn ontwikkeld, en door zonnepanelen op een esthetisch verantwoorde manier op gebouwen te plaatsen zorgt DEMI MORE ervoor dat monumenten makkelijker een nieuwe bestemming krijgen. Dit helpt ons erfgoed te behouden en worden behoud en gebruik direct gekoppeld. Doordat het project op innovatie is gericht ontstaat er belangstelling voor minder bekende en dure toepassingen, wat vaak weer tot prijsdalingen leidt.

Met het speciale BREEAM RFO-keurmerk voor monumenten kan de duurzaamheid van restauratiewerkzaamheden worden geëvalueerd en kunnen het energieverbruik, materiaalgebruik, transport en afval bij de renovatie worden vergeleken met die van reguliere gebouwen. Uit onderzoek blijkt dat zelfs voor monumenten waarvoor beperkende renovatievoorwaarden gelden, de verschillen niet zo groot zijn.

Effecten documenteren

Bij alle zes monumenten wordt het hele proces begeleid door een team van experts die de effecten van de technieken monitoren aan de hand van evaluaties; een uitgevoerd helemaal aan het begin van de demonstraties en een helemaal aan het einde ervan. Tussentijdse resultaten worden bekendgemaakt tijdens publieke informatiebijeenkomsten, studiedagen en conferenties. De eindresultaten en opgedane kennis worden gepubliceerd in een handboek, dat ter beschikking van het publiek wordt gesteld. Verder wordt er een film gemaakt waarin wordt getoond hoe het proces voor elk monument is verlopen.

Daarnaast werd DEMI MORE voorgesteld tijdens workshops voor sectoren in dit vakgebied zoals erfgoed, architectuur en techniek, en tijdens nationale conferenties in België en Nederland. Ook werd het project gepromoot tijdens de Europese Week van duurzame energie 2018 in Brussel om de lancering van soortgelijke initiatieven in andere landen te stimuleren.

Totale investering en EU-financiering

De totale investering voor het project „DEMI MORE” bedraagt 2 864 585 euro, waarvan 1 432 292 euro is bijgedragen door het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling via het operationele programma "Interreg V-A- België-Nederland" voor de programmeringsperiode 2014-2020. De investering valt onder de prioriteit "Duurzame energie".