Panorama 67: Υποστήριξη της πολιτικής συνοχής για τις ορεινές, τις νησιωτικές και τις αραιοκατοικημένες περιοχές

 Πρόσθετα εργαλεία

 
29/01/2019

Η πολιτική συνοχής δίνει ιδιαίτερη προσοχή στις περιοχές που πλήττονται από σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά προβλήματα, όπως οι ορεινές, οι νησιωτικές και οι αραιοκατοικημένες περιοχές (άρθρο 174 της ΣΛΕΕ).

Το ρυθμιστικό πλαίσιο των ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020 προβλέπει διατάξεις όπως η παρέκκλιση από τη θεματική συγκέντρωση ή την προσαρμογή του ποσοστού συγχρηματοδότησης και προσφέρει διάφορες δυνατότητες για την καλύτερη αντιμετώπιση των αναγκών αυτών των περιοχών και την υποστήριξη του δυναμικού τους.

Την περίοδο 2014-2020, 15 κράτη μέλη επισήμαναν στα έγγραφα προγραμματισμού τους (συμφωνίες εταιρικής σχέσης) τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν λόγω των νησιωτικών, ορεινών ή αραιοκατοικημένων χαρακτηριστικών τους. Η ΓΔ REGIO ανέθεσε σε εμπειρογνώμονες τη διενέργεια μελέτης προκειμένου να αποκτήσει βαθιά γνώση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τα εν λόγω κράτη μέλη χρησιμοποιούν τη δυνατότητα στήριξης και ενίσχυσης της ανάπτυξης των νησιωτικών, ορεινών και αραιοκατοικημένων περιοχών μέσω της πολιτικής συνοχής της ΕΕ κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020.

Η Gilda Carbone μιλά για τα κύρια ευρήματα της έρευνάς της, που παρουσιάστηκαν στην Ευρωπαϊκή Εβδομάδα των Περιφερειών και των Πόλεων 2018 στις Βρυξέλλες. 

  • Ποια προσέγγιση υιοθετήθηκε από τα κράτη μέλη για την αντιμετώπιση των περιοχών με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες;

Διεξήγαμε μια έρευνα με τις αρμόδιες διαχειριστικές αρχές στα διάφορα κράτη μέλη και βρήκαμε διαφορετικές προσεγγίσεις και αντιλήψεις μεταξύ τους. Κάθε χώρα αντιμετώπιζε διαφορετικά τις περιοχές με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες: ειδικά Επιχειρησιακά Προγράμματα (ΕΠ) (π.χ. το περιφερειακό πρόγραμμα Νήσων Νότιου Αιγαίου στην Ελλάδα ή το ΕΠ Βαλεαρίδων Νήσων στην Ισπανία) ή συμμετείχαν σε προγράμματα ευρύτερων περιοχών (π.χ. ΕΠ Λωρραίνης και Βόσγιων ορέων στη Γαλλία).

Αν και δεν αναφέρεται πάντοτε ρητώς στο ειδικό τμήμα των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και του ΕΠ, οι ειδικές ανάγκες αυτών των εδαφών έχουν γενικά εξεταστεί και αντιμετωπιστεί στα έγγραφα προγραμματισμού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν χρησιμοποιηθεί ολοκληρωμένα εδαφικά εργαλεία.

  • Ποιες κύριες προκλήσεις έχουν εντοπιστεί σε σχέση με τις ορεινές, τις νησιωτικές και τις αραιοκατοικημένες περιοχές;

Η διατήρηση και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί γενικά βασική προτεραιότητα για τις περιοχές με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες. Μία από τις κύριες προκλήσεις είναι η εξεύρεση μιας καλής ισορροπίας μεταξύ της περιβαλλοντικής απόδοσης και της αποδοτικότητας των πόρων, αφενός, και των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων μεγέθυνσης και ανάπτυξης, αφετέρου.

Άλλοι σημαντικοί τομείς παρεμβάσεων είναι η διασύνδεση, τόσο η φυσική όσο και η ψηφιακή, η καλύτερη πρόσβαση στις δημόσιες υπηρεσίες και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

  • Πώς αξιοποίησαν τα κράτη μέλη τις δυνατότητες που προσφέρει το κανονιστικό πλαίσιο 2014-2020 για την πολιτική συνοχής;

Υπήρξε χαμηλή αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρονται από τους κανονισμούς των ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020 (δηλαδή παρέκκλιση από τη θεματική συγκέντρωση, προσαρμογές του ποσοστού συγχρηματοδότησης κ.λπ.). Αυτές οι διατάξεις χρησιμοποιήθηκαν σε πολύ περιορισμένο βαθμό και φάνηκαν περιττές (δηλαδή, τα αυξημένα ποσοστά συγχρηματοδότησης οδηγούν σε μικρότερες συνολικές εθνικές δημόσιες επενδύσεις).

Η προσοχή σε εδάφη με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες ήταν κάπως εξασφαλισμένη κατά τη φάση υλοποίησης με άλλα μέσα, όπως η απονομή πρόσθετων σημείων σε έργα που στοχεύουν σε αυτές τις περιοχές κατά τη φάση επιλογής (π.χ. Ιταλία, EΠ Φρίουλι-Βενέτσια Τζούλια). Προσδιορίσαμε επίσης ορισμένα καλά παραδείγματα δημιουργίας ειδικών χρηματοοικονομικών μέσων (π.χ. ένα εθνικό ΧΜ που έχει συσταθεί για το νησί Bornholm στη Δανία ή ένα ΧΜ που διαχειρίζεται η Almi Invest στη Σουηδία) και τον σχεδιασμό ολοκληρωμένων τοπικών στρατηγικών που στοχεύουν σε συγκεκριμένα ζητήματα που συνδέονται επίσης με τον νησιωτικό, ορεινό ή αραιοκατοικημένο χαρακτήρα των εδαφών (π.χ. στρατηγική Provere στην Πορτογαλία ή στρατηγική εσωτερικών περιοχών στην Ιταλία).

  • Υπάρχει συνέχεια και συνέπεια μεταξύ προγραμματισμού και υλοποίησης κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού;

Υπάρχει επαρκής συνέχεια και συνέπεια από τον προγραμματισμό της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης με τον προγραμματισμό στο ΕΠ, αλλά υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για συγκεκριμένη υλοποίηση και για την έναρξη ειδικών προσκλήσεων για στοχοθετημένα έργα για αυτούς τους τομείς.

Η ανάλυση εμπειρογνωμόνων εντόπισε επίσης έργα ορθής πρακτικής για κάθε κατηγορία περιοχών (ορεινές, νησιωτικές και αραιοκατοικημένες περιοχές), που επιλέχθηκαν από όλα τα πολύ έγκυρα έργα που αναφέρθηκαν από τις διαχειριστικές αρχές των επιλεγμένων ΕΠ.

  • Ποια είναι τα βασικά μηνύματα για μια πολιτική συνοχής 2021-2027 κοντά σε εδάφη με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες;

Η πολιτική συνοχής πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των ορεινών, των νησιωτικών και των αραιοκατοικημένων περιοχών. Τα εδάφη με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες δεν αποτελούν ένα ενιαίο σύνολο, επομένως η τοπική προσέγγιση συμβάλλει καθοριστικά στην εδαφική συνοχή των εδαφών με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες, καθώς βασίζεται στις τοπικές και περιφερειακές ανάγκες, στηρίζεται στα συγκεκριμένα πλεονεκτήματα αυτών των εδαφών και στοχεύει να αποκαλύψει σχετικές δυνατότητες. 

Οι μελλοντικοί κανονισμοί θα πρέπει να παρέχουν ένα ευέλικτο, απλό και ευνοϊκό περιβάλλον για την αντιμετώπιση των αναγκών και των προκλήσεων των περιοχών με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες. Υπάρχουν πολλοί τρόποι εξυπηρέτησης των αναγκών αυτών των τομέων (ολοκληρωμένες εδαφικές επενδύσεις, τοπική ανάπτυξη µε πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων, μέσα χρηματοοικονομικής τεχνικής, απονομή πρόσθετων βαθμών σε έργα σε περιοχές με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες κατά τη φάση επιλογής κ.λπ.). Όπου υπάρχει ανάγκη υπάρχει και τρόπος!

  • Με βάση τη μακροχρόνια εμπειρία σας σε θέματα περιφερειακής πολιτικής, ποια θεωρείτε ότι είναι τα ουσιώδη ζητήματα για να βοηθήσετε τις δυνατότητες αυτών των περιοχών;

Η ολοκληρωμένη προσέγγιση είναι απαραίτητη, ιδίως σε εδάφη με γεωγραφικές ιδιαιτερότητες. οι παρεμβάσεις ενδέχεται να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο εάν επικεντρωθούν σε διαφορετικούς αλλά αλληλοσυνδεόμενους τομείς.

Η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και γνώσεων μεταξύ χωρών και περιφερειών που αντιμετωπίζουν ανάλογες προκλήσεις (π.χ. νησιωτικές ή ορεινές κ.λπ.) θα μπορούσε να διευκολύνει και να αυξήσει τη δημιουργία στοχοθετημένων ολοκληρωμένων εδαφικών στρατηγικών και χρηματοοικονομικών μέσων. Η διομότιμη μάθηση είναι απαραίτητη.

Επιπλέον, τα προγράμματα ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας και οι μακροπεριφερειακές στρατηγικές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, επειδή πολλά από αυτά τα εδάφη βρίσκονται ακριβώς στα σύνορα των χωρών της ΕΕ, πράγμα που σημαίνει ότι μια συντονισμένη προσέγγιση θα μπορούσε να αποφέρει σίγουρα προστιθέμενη αξία. 

ΜΑΘΕΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Νέα