Spis treści
Szukaj w przewodniku

Licencja otwarta i prawa własności intelektualnej

Ogólnie rzecz biorąc, prawo autorskie nadaje twórcy oryginalnego dzieła – np. zasobów edukacyjnych – wyłączne prawo do korzystania z tego dzieła. Licencje są powszechnym sposobem, który umożliwia posiadaczowi praw autorskich udzielenie innym pozwolenia na korzystanie z jego prac. Licencja określa zasady i warunki, na jakich posiadacz praw zezwala konkretnym osobom lub organizacjom na korzystanie ze swoich dzieł.

Licencja otwarta umożliwia posiadaczowi praw autorskich (twórcy lub innemu posiadaczowi praw) udzielenie ogółowi społeczeństwa prawnego zezwolenia na korzystanie z jego prac. Zastosowana licencja otwarta jest zazwyczaj wymieniona bezpośrednio na dziele oraz w każdym miejscu, gdzie to dzieło jest udostępnione. Podobnie jak to ma miejsce w przypadku innych licencji, licencje otwarte nie oznaczają przekazania prawa autorskiego ani innych praw własności intelektualnej. Osoba udzielająca licencji otwartej na swoje dzieło nadal pozostaje posiadaczem prawa autorskiego do tych materiałów i może z nich korzystać wedle swojej woli, np. komercjalizować rezultaty projektu. W szczególności licencja otwarta mająca zastosowanie do zasobów edukacyjnych powstałych przy wsparciu Erasmus+ musi umożliwiać ogółowi odbiorców (tj. dowolnym stronom trzecim) przynajmniej swobodne:

  • korzystanie z tych prac;
  • dostosowywanie ich w miarę potrzeby (np. tłumaczenie, skracanie, modyfikowanie na potrzeby lokalnego kontekstu itp.);
  • reprodukowanie i udostępnianie oryginalnych lub dostosowanych materiałów innym (np. uczniom i studentom, współpracownikom, w internecie itp.).

Choć Erasmus+ zachęca beneficjentów do stosowania najbardziej otwartych licencji1, aby zapewnić jak największy wpływ swoich prac, beneficjenci mogą wybrać licencje otwarte narzucające określone warunki, w szczególności następujące:

  • w każdym przypadku, gdy dane dzieło lub pochodzące od niego prace są wykorzystywane lub udostępniane, należy wskazać twórcę dzieła;
  • dzieła nie można wykorzystywać w sposób komercyjny (np. sprzedawać, włączać do komercyjnych podręczników itp.);
  • wszelkie prace pochodzące od danego dzieła muszą być udostępniane w ramach tej samej licencji lub tych samych warunków licencji.

Choć beneficjenci mają swobodę wyboru dowolnej licencji otwartej, a nawet stworzenia własnej licencji otwartej, to w celu uniknięcia powielania działań oraz zapewnienia pewności prawa i możliwości łączenia kilku dzieł beneficjentów Erasmus+ zachęca się do korzystania z dobrze znanych istniejących licencji odpowiednich do rodzaju zasobów. Licencja taka nie może narzucać żadnych warunków, które ograniczają grupę użytkowników, zmuszają użytkowników do rejestracji, uczestnictwa lub podejmowania pewnych działań, lub które stanowią, że o korzystanie z dzieła trzeba występować lub je zgłaszać.

  • 1. Np. szeroko stosowane licencje przeznaczone dla dzieł pracy twórczej, takie jak Creative Commons Attribution lub Creative Commons Attribution-Share Alike, oprogramowania – GNU Public License oraz GNU Lesser Public License, bądź baz danych – Open Database License.