Spis treści
Szukaj w przewodniku

Projekty mobilności osób uczących się i kadry w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego

1. Wsparcie organizacyjne

Dofinansowanie na wsparcie organizacyjne stanowi wkład we wszystkie koszty poniesione przez organizację w związku z działaniami służącymi wsparciu wysokiej jakości mobilności uczniów i kadry. Na przykład:

  • dostarczanie informacji i zapewnianie pomocy uczniom i kadrze;
  • wybór uczniów i kadry;
  • przygotowanie porozumień o programie zajęć w celu zapewnienia pełnego uznania wszystkich elementów programu zajęć uczniów;
  • przygotowanie i uznawanie indywidualnych programów nauczania/szkolenia w przypadku wyjazdów pracowników;
  • zapewnienie językowego i międzykulturowego przygotowania zarówno uczniów, jak i kadry – w szczególności organizacja kursów językowych dla konkretnych sektorów w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego;
  • ogólne zarządzanie związane z utworzeniem projektu mobilności i zarządzaniem tym projektem;
  • zapewnienie rozwiązań dotyczących efektywnej opieki pedagogicznej i nadzoru w odniesieniu do uczestników projektu mobilności;
  • szczegółowe ustalenia mające na celu zapewnienie jakości staży w przedsiębiorstwach.

Przy ustalaniu ostatecznej wysokości dofinansowania zostanie uwzględniona jakość realizacji projektu przez instytucję i prowadzonych przez nią działań po zakończeniu projektu. Jakość realizacji projektu mobilności powinna być zgodna z wytycznymi określonymi w niniejszym załączniku.

2. Przed okresem mobilności

a. Akredytacja organizacji uczestniczących – Karta jakości MOBILNOŚCI w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego w ramach Erasmus+

Od roku 2015 organizacje nieposiadające akredytacji mogą wnioskować o Kartę jakości mobilności w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego w ramach oddzielnych zaproszeń do składania wniosków ogłaszanych przez narodowe agencje, pod warunkiem, że organizacje te spełniają wstępne kryteria wyboru i mogą wykazać jakość i trwałość swoich strategii umiędzynarodowienia. Jeśli organizacja uzyska Kartę jakości mobilności w danym roku, będzie mogła ją wykorzystać do podjęcia działań dotyczących mobilności w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego dopiero od ogłoszenia następnego zaproszenia do składania wniosków.

Na przykład jeśli dana organizacja ubiega się o przyznanie Karty w ramach danego zaproszenia do składania wniosków, a Karta będzie mogła być przyznana w 2016 r., to organizacja ta będzie musiała złożyć wniosek o projekt mobilności w sektorze kształcenia i szkolenia zawodowego, jako organizacja nieposiadająca karty, aby realizować mobilność w ramach konkursu wniosków w roku 2016. Organizacja ta będzie mogła korzystać z Karty dopiero w następnym roku po danym konkursie wniosków (w tym przypadku – w roku 2017).

Dalsze szczegółowe informacje są dostępne na stronach internetowych Komisji Europejskiej i agencji narodowych.

b. Europejska karta na rzecz jakości mobilności

Organizacje kształcenia i szkolenia zawodowego planujące działania dotyczące mobilności skierowane do osób uczących się i kadry w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego muszą zorganizować swoje działania zgodnie z zasadami i kryteriami określonymi w Europejskiej karcie na rzecz jakości mobilności1.

Karta stanowi dokument referencyjny dotyczący jakości pobytów za granicą w celach kształcenia i szkolenia. Zawiera wytyczne dotyczące organizowania mobilności w celu nauki lub w innych celach, takich jak doskonalenie zawodowe, skierowane zarówno do młodych osób uczących się, jak i do kadry. Przestrzeganie zasad określonych w karcie powinno przyczynić się do tego, aby doświadczenia uczestników działań dotyczących mobilności zawsze były pozytywne zarówno w kraju przyjmującym, jak i po powrocie do kraju pochodzenia, a także do zwiększenia liczby i zakresu wymian w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego. Karta jest dostępna pod adresem:

http://europa.eu/legislation_summaries/education_training_youth/lifelong_learning/c11085_en.htm

c. ECVET – porozumienia o partnerstwie

W ramach prowadzonych działań dotyczących mobilności organizacje kształcenia i szkolenia zawodowego mogą zdecydować się na stosowanie Europejskiego systemu transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym (ECVET) (więcej informacji poniżej). W takich przypadkach warunkiem wstępnym stosowania ECVET jest ustanowienie partnerstwa ECVET. Powinny w nim uczestniczyć właściwe organizacje zajmujące się:

  1. określaniem odpowiednich efektów kształcenia w trakcie działań dotyczących mobilności;
  2. opracowaniem programów kształcenia i szkolenia zawodowego dobrze służących osiągnięciu takich efektów;
  3. oceną tego, w jakim stopniu osoby uczące się osiągnęły pożądane wyniki;
  4. oraz poświadczaniem i uznawaniem osiągnięć osób uczących się po ich powrocie do instytucji macierzystej.

Partnerstwo zawiązane do celów realizacji mobilności z wykorzystaniem systemu ECVET może zostać sformalizowane poprzez podpisanie Porozumienia o partnerstwie.

Porozumienie o partnerstwie jest zawierane przez właściwe organizacje i określa ramy transferu i uznawania osiągnięć. W ramach porozumienia nadaje się formalny charakter partnerstwu ECVET poprzez potwierdzenie wzajemnej akceptacji statusu i procedur zaangażowanych organizacji i instytucji. W porozumieniu ustanawia się również procedury współpracy w ramach partnerstwa.

Porozumienia o partnerstwie mogą być zawierane przez sieci właściwych organizacji/instytucji z kilku krajów lub należących do kilku systemów, lecz mogą być one również dwustronne, w zależności od potrzeb i ambicji partnerstwa. Dalsze informacje i wytyczne dotyczące ustanowienia porozumienia o partnerstwie można znaleźć w przewodniku dla użytkowników systemu ECVET, dostępnym na stronach internetowych Komisji Europejskiej lub na stronach: http://ec.europa.eu/education/policy/vocational-policy/ecvet_pl oraz http://www.ecvet-secretariat.eu

d. Konsorcjum realizujące projekty mobilności

O uczestnictwo w projekcie mobilności dotyczącym kształcenia i szkolenia zawodowego mogą ubiegać się nie tylko pojedyncze organizacje kształcenia i szkolenia zawodowego, ale także krajowe konsorcja realizujące tego typu projekty.

Celem konsorcjów realizujących projekty mobilności jest ułatwienie organizacji działań dotyczących mobilności oraz wniesienie wartości dodanej pod względem jakości działań w porównaniu z wynikami, które byłyby w stanie osiągnąć poszczególne wysyłające instytucje kształcenia i szkolenia zawodowego (np. szkoły zawodowe), działając osobno. Od organizacji będących członkami krajowego konsorcjum mobilności oczekuje się łączenia usług związanych z organizacją działań dotyczących mobilności lub dzielenia się tymi usługami, a także wspólnego rozwijania ich międzynarodowego wymiaru w drodze wzajemnej współpracy i wymiany kontaktów. Wspólne działania zazwyczaj obejmują wspólne administracyjne, umowne i finansowe zarządzanie mobilnością, wspólny wybór uczestników, ich przygotowanie i zapewnienie im opieki pedagogicznej, a także w stosownych przypadkach działania służące do wyszukiwania przedsiębiorstw i dopasowania do nich uczestników. Krajowe konsorcjum w ramach projektu mobilności może również zapewniać pomoc przyjeżdżającym stażystom i kadrze. Obejmuje to znalezienie organizacji przyjmującej w regionie, w którym mają siedzibę partnerzy krajowego konsorcjum, oraz w razie potrzeby zapewnienie wsparcia.

Koordynator konsorcjum, w miarę możliwości we współpracy z innymi organizacjami lub organizacjami pośredniczącymi, musi brać aktywny udział w usprawnianiu kontaktów z przedsiębiorstwami i szukaniu możliwości staży oraz szkoleń dla kadr, w promowaniu takich działań, udzielaniu informacji itp.

Każda wysyłająca organizacja kształcenia i szkolenia zawodowego pozostaje odpowiedzialna za jakość i uznawalność okresów mobilności oraz przekazywane w ich ramach treści. Każdy członek konsorcjum jest zobowiązany do podpisania umowy z koordynatorem konsorcjum, w której określa się role i obowiązki oraz ustalenia administracyjne i finansowe. W ramach warunków współpracy określa się takie kwestie jak mechanizmy przygotowania okresów mobilności, zapewnienia ich jakości oraz działań następczych w związku z tymi okresami.

e. Europejski plan rozwoju

Europejski plan rozwoju dotyczy tylko wniosków składanych przez wnioskodawców nieposiadających Karty jakości mobilności w obszarze kształcenia i szkolenia zawodowego w programie Erasmus+. Mimo że od organizacji nieposiadających Karty nie oczekuje się, że będą dążyć do zapewnienia jakości i trwałości strategii internacjonalizacji w tym samym stopniu, co organizacje, którym przyznano Kartę, niemniej jednak powinny one zastanawiać się już nad wpływem mobilności na organizację, wykraczającym poza samo prowadzenie mobilności. Przed złożeniem wniosku organizacje prowadzące kształcenie i szkolenia zawodowe oraz koordynatorzy krajowych konsorcjów muszą opracować Europejski plan rozwoju, stanowiący część wniosku. W części tej będzie określone, jak planowane działania dotyczące mobilności wpisują się w szerszą i długoterminową strategię rozwoju i modernizacji uczestniczących w projekcie organizacji oferujących kształcenie i szkolenia zawodowe.

Europejski plan rozwoju jest ważnym elementem oceny wniosków i powinien zawierać informacje dotyczące:

  • potrzeb organizacji oferujących kształcenie i szkolenia zawodowe w dziedzinie podnoszenia jakości i umiędzynarodowienia (np. dotyczących kompetencji z zakresu zarządzania, kompetencji pracowników, nowych metod i narzędzi dydaktycznych, wymiaru europejskiego, kompetencji językowych, programu nauczania, organizacji nauczania, szkolenia i edukacji, wzmacniania związków z instytucjami partnerskimi) oraz tego, jak planowane działania przyczynią się do zaspokojenia tych potrzeb;
  • oczekiwanego wpływu na osoby uczące się, nauczycieli, szkoleniowców i innych pracowników, a także ogólnie na organizację oferującą kształcenie i szkolenia zawodowe;
  • sposobu, w jaki szkoły i przedsiębiorstwa oferujące kształcenie i szkolenia zawodowe włączą kompetencje i doświadczenia nabyte przez ich pracowników do programów nauczania i/lub planów rozwoju;
  • sposobu, w jaki uczenie się oparte na doświadczeniu zawodowym ulegnie trwałej poprawie dzięki współpracy międzynarodowej.

f. Narzędzie Mobility Tool+

Jak najwcześniej po wyborze uczestników organizacja będąca beneficjentem musi zakodować w narzędziu Mobility Tool+ ogólne informacje na temat uczestnika oraz rodzaju prowadzonego przez niego działania dotyczącego mobilności (np. imię i nazwisko uczestnika, cel podróży, czas trwania mobilności itp.). Organizacja będąca beneficjentem jest również zobowiązana do aktualizacji danych w narzędziu Mobility Tool+ w przypadku zajścia jakichkolwiek zmian dotyczących uczestników lub działań w czasie trwania danego projektu mobilności. Korzystając z narzędzia, beneficjenci będą mogli generować sprawozdania wypełnione wstępnie na podstawie informacji, które wprowadzili do narzędzia. Mobility Tool+ będzie również generować sprawozdania przeznaczone do wypełnienia przez uczestników działań dotyczących mobilności.

Dalsze informacje o narzędziu Mobility Tool+ oraz o dostępie do niego zostaną zawarte w umowie finansowej między narodową agencją a beneficjentem.

g. Warunki uczestnictwa osób uczących się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego

Wybór

Organizacja wysyłająca dokonuje wyboru uczestników działania dotyczącego mobilności. Proces wyboru osób uczących się – jak i procedura przyznawania im dofinansowania – musi być uczciwy, przejrzysty, spójny i udokumentowany, a także dostępny dla wszystkich stron zaangażowanych w ten proces.

Instytucja wysyłająca podejmuje niezbędne środki w celu uniknięcia jakiegokolwiek konfliktu interesów w odniesieniu do osób, które mogą wchodzić w skład jednostek dokonujących wyboru lub brać udział w procesie wyboru poszczególnych uczestników.

 

Osoby towarzyszące

Osobom o specjalnych potrzebach i pochodzącym ze środowisk defaworyzowanych, uczącym się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego, może towarzyszyć osoba, która będzie zapewniać im wsparcie w okresie mobilności. Zaangażowanie osoby towarzyszącej powinno być proporcjonalne do liczby osób uczących się, którym dana osoba zapewnia wsparcie (zazwyczaj na jedną grupę osób odbywających staż w tej samej organizacji przyjmującej przypada jedna osoba towarzysząca).

Czas pobytu za granicą osób towarzyszących również powinien być proporcjonalny do potrzeb osób uczących się (zazwyczaj pobyt przez cały czas trwania działania jest dopuszczany jedynie w przypadkach, w których osobami uczącymi się są osoby niesamodzielne lub niepełnoletnie).

 

Umowa z osobą uczącą się

Przed wyjazdem każda osoba ucząca się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego musi podpisać umowę z organizacją wysyłającą i przyjmującą, która zawiera m.in. następujące elementy:

  • „Porozumienie o programie zajęć” określające program szkolenia, który należy realizować, uzgodniony przez osobę uczącą się, organizację wysyłającą i organizację przyjmującą. W porozumieniu o programie zajęć określa się docelowe efekty kształcenia, które należy osiągnąć podczas okresu nauki za granicą, oraz definiuje się postanowienia dotyczące ich formalnego uznawania (np. ECVET);
  • „Kartę jakości mobilności” załączoną do porozumienia o programie zajęć, zawierającą wykaz praw i obowiązków stażystów, organizacji wysyłającej i organizacji przyjmującej oraz, w stosownych przypadkach, organizacji pośredniczących.

Podpisanie Porozumienia o programie zajęć uprawnia uczestników do otrzymania dofinansowania na utrzymanie w okresie stażu za granicą. Na takie dofinansowanie może składać się jeden z następujących elementów lub oba elementy:

  • dofinansowanie UE w przeliczeniu na jeden dzień działania (zob. część B podrozdział „Zasady finansowania” w niniejszym przewodniku); lub
  • dofinansowanie lokalne, regionalne i krajowe, zapewnione przez publicznego lub prywatnego darczyńcę lub w ramach programu pożyczek.

Dopuszcza się uczestnictwo osób uczących się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego nieotrzymujących dofinansowania (tj. osób, które odbywają staże spełniające kryteria mobilności w zakresie programu Erasmus+ w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego oraz czerpią wszelkie korzyści związane z posiadaniem statusu osoby uczącej się w ramach programu Erasmus+, lecz nie otrzymują dofinansowania UE wspierającego mobilność). Zasady opisane w niniejszym przewodniku po programie, z wyjątkiem zasad dotyczących przydzielania dofinansowania, mają zastosowanie również do takich osób.

 

Wsparcie językowe online

Osoby uczące się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego, podejmujące działanie dotyczące mobilności trwające co najmniej 19 dni, kwalifikują się do otrzymania wsparcia językowego przed wyjazdem lub w trakcie realizacji tego działania. W tym względzie Komisja udostępnia usługę online przeznaczoną dla wybranych osób uczących się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego w celu dokonania oceny ich znajomości języka, jakim będą się posługiwać podczas odbywania staży za granicą.

W razie potrzeby w ramach tej usługi takim osobom oferuje się możliwość poprawy znajomości danego języka przed rozpoczęciem okresu mobilności lub w czasie jego trwania.

Uczestnicy ze znajomością głównego języka, jakiego używa się w miejscu pracy, na poziomie co najmniej B2 mogą zdecydować się na udział w kursie OLS w języku kraju przyjmującego, o ile będzie to możliwe. Tego rodzaju usługa online będzie stopniowo wdrażana w trakcie programu. Wsparcie językowe zapewniane jest w następujący sposób:

  • w czasie ubiegania się o uczestnictwo w projekcie mobilności dotyczącym kształcenia i szkolenia zawodowego organizacja wnioskująca oceni zapotrzebowanie na wsparcie językowe – w zakresie głównego języka, w jakim prowadzone są zajęcia lub jakiego używa się w miejscu pracy – osób uczących się odbywających staż w ramach projektu mobilności;
  • agencje narodowe przyznają organizacjom będącym beneficjentami licencje online według ogólnych kryteriów określonych przez Komisję;
  • przed podpisaniem porozumienia o programie zajęć wszystkie osoby uczące się korzystające z usługi online (z wyjątkiem rodzimych użytkowników języka), które zostały wybrane przez swoją instytucję wysyłającą, wezmą udział w teście online służącym ocenie ich znajomości wybranego języka. Wyniki testu zostaną przekazane osobie uczącej się i na żądanie – instytucji wysyłającej. Wyniki te nie będą miały żadnego wpływu na możliwość wyjazdu osoby uczącej się za granicę;
  • w zależności od liczby dostępnych licencji online w odniesieniu do kursów językowych uczestnikom wymagającym wsparcia językowego może zostać zaproponowana możliwość odbycia kursu językowego online;
  • na koniec stażu jego uczestnicy wezmą udział w drugiej ocenie znajomości języka obcego w celu pomiaru poczynionych przez nich postępów w znajomości języka. Wyniki zostaną przekazane osobie uczącej się i na żądanie – instytucji wysyłającej.

Na początkowych etapach realizacji programu ocena i kursy online nie będą dostępne we wszystkich językach UE, a kursy językowe mogą nie być dostępne dla wszystkich uczestników, którzy się o nie zwrócą. Dalsze informacje szczegółowe będą dostępne na stronach internetowych Komisji i agencji narodowych.

W przypadku języków nieobjętych usługą Komisji wsparcie językowe muszą zorganizować organizacje uczestniczące w projekcie mobilności dotyczącym kształcenia i szkolenia zawodowego. Na ten cel można przewidzieć specjalne dofinansowanie na „Wsparcie językowe”. Ponadto wspomniane organizacje mogą korzystać z dofinansowania na „Wsparcie organizacyjne” w celu zaspokojenia potrzeb uczestników w zakresie przygotowania pedagogicznego, międzykulturowego i właściwego przygotowania językowego (zob. część B podrozdział „Zasady finansowania” niniejszego przewodnika).

h. Warunki uczestnictwa kadry

Wybór

Wyboru kadry dokonuje organizacja wysyłająca. Proces wyboru i przyznawania dofinansowania musi być uczciwy, przejrzysty, spójny i udokumentowany, a także dostępny dla wszystkich stron zaangażowanych w ten proces.

Instytucja wysyłająca podejmuje niezbędne środki w celu uniknięcia jakiegokolwiek konfliktu interesów w odniesieniu do osób, które mogą wchodzić w skład jednostek dokonujących wyboru lub uczestniczyć w procesie wyboru poszczególnych beneficjentów.

Kryteria wyboru (pierwszeństwo dla kadry wyjeżdżającej za granicę po raz pierwszy, ograniczenie możliwej liczby działań dotyczących mobilności na jednego pracownika w danym okresie itp.) należy podać do wiadomości publicznej.

 

Porozumienie o mobilności

Wyboru kadry dokonuje instytucja wysyłająca na podstawie projektu programu mobilności przedstawionego przez członka kadry po konsultacjach z instytucją, organizacją lub przedsiębiorstwem przyjmującym. Przed wyjazdem ostateczny program mobilności zostaje formalnie uzgodniony zarówno przez organizację wysyłającą, jak i przez organizację przyjmującą, listownie lub pocztą elektroniczną.

Za jakość okresu mobilności za granicą odpowiada zarówno organizacja wysyłająca, jak i organizacja przyjmująca.

3. W trakcie okresu mobilności

Przerwanie okresu mobilności osób uczących się

W przypadku praktyk okres mobilności za granicą może zostać przerwany na okres wakacyjny w przedsiębiorstwie, jeżeli dane przedsiębiorstwo zostaje w tym czasie zamknięte. W takim okresie utrzymane zostaje dofinansowanie. Okresu, w którym przedsiębiorstwo jest zamknięte, nie wlicza się do minimalnego czasu trwania praktyki/stażu.

Przedłużenie okresu mobilności osób uczących się

Organizacja wysyłająca i organizacja przyjmująca mogą uzgodnić przedłużenie trwającego okresu mobilności z zastrzeżeniem następujących warunków:

  • przed końcem pierwotnie zaplanowanego okresu mobilności umowa finansowa musi zostać zmieniona, a wszystkie przygotowania związane z przedłużeniem okresu mobilności muszą zostać zakończone. Taka zmiana jest szczególnie istotna w przypadkach, w których przedłużenie wiąże się również z wnioskiem o przedłużenie okresu przyznawania miesięcznego dofinansowania UE. W praktyce, chociaż czas trwania okresu mobilności określa się w certyfikacie ukończenia stażu przez ucznia (jest to okres wskazany przez organizacje będące beneficjentami w ich sprawozdaniach końcowych), maksymalną liczbą miesięcy objętych dofinansowaniem UE jest liczba określona w porozumieniu o programie zajęć lub w zmianach do niego. Ma to miejsce nawet w przypadku, gdy okres wskazany w porozumieniu o programie zajęć jest krótszy od okresu wskazanego w certyfikacie ukończenia stażu przez ucznia;
  • dodatkowy okres musi nastąpić bezpośrednio po trwającym okresie mobilności. Nie może być żadnych przerw (za „przerwę” nie uznaje się wakacji ani okresów zamknięcia danej szkoły lub przedsiębiorstwa), chyba że zostały one należycie uzasadnione i zatwierdzone przez agencję narodową.

4. Po okresie mobilności

a. Uznawanie efektów kształcenia

Na koniec okresu mobilności zaangażowana organizacja wysyłająca i organizacja przyjmująca powinny uzgodnić kwestię wydania dokumentu Europass–Mobilność. Dalsze informacje na temat sposobu postępowania można znaleźć na stronach internetowych Europass:

http://europass.cedefop.europa.eu/en/home.

Wyniki oceny znajomości języka i kursów językowych online będą zgłaszane na poziomie centralnym, nie stanowią one jednak formalnego potwierdzenia kwalifikacji.

 

ECVET

W ramach prowadzonych działań dotyczących mobilności organizacje kształcenia i szkolenia zawodowego mogą zdecydować się na stosowanie systemu ECVET. ECVET to wspólne ramy metodologiczne mające ułatwić gromadzenie osiągnięć w formie wyodrębnionych zestawów efektów kształcenia i ich transfer z jednego systemu kwalifikacji do innego. Celem systemu jest propagowanie mobilności transnarodowej i dostępu do uczenia się przez całe życie. Nie ma on zastąpić krajowych systemów kwalifikacji, a jedynie przyczynić się do zwiększenia porównywalności i spójności między nimi.

ECVET ma zastosowanie do wszystkich indywidualnych efektów kształcenia uzyskanych przez daną osobę na rozmaitych ścieżkach kształcenia i szkolenia, które podlegają następnie transferowi, uznaniu i akumulacji w celu uzyskania kwalifikacji. Dzięki tej inicjatywie obywatele europejscy mogą łatwiej uzyskać uznanie odbytych szkoleń, zdobytych umiejętności oraz wiedzy w innym kraju programu. Dalsze informacje na temat ECVET można znaleźć na stronach internetowych Komisji:

W przypadku korzystania z systemu ECVET należy jasno określić efekty kształcenia i wyszczególnić je w porozumieniu o partnerstwie zawieranym między organizacjami uczestniczącymi.

b. Sprawozdawczość

Na zakończenie pobytu za granicą wszystkie osoby uczące się w ramach kształcenia i szkolenia zawodowego, które wzięły udział w działaniu dotyczącym mobilności, są zobowiązane do wypełnienia i przedłożenia sprawozdania końcowego. W przypadku mobilności trwającej co najmniej 19 dni sprawozdanie zawiera również jakościową ocenę wsparcia językowego otrzymanego w trakcie okresu mobilności.

Uczniowie i pracownicy, którzy nie przedłożą sprawozdania, mogą zostać zobowiązani do częściowego lub pełnego zwrotu otrzymanego dofinansowania UE. Zwrotu nie wymaga się od osoby uczącej się lub osoby będącej pracownikiem, która nie mogła ukończyć zaplanowanych działań za granicą ze względu na działanie siły wyższej. Takie przypadki są zgłaszane przez organizację wysyłającą i podlegają pisemnemu zatwierdzeniu przez agencję narodową.

  • 1. Zalecenie 2006/961/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 grudnia 2006 r. w sprawie mobilności transnarodowej we Wspólnocie w celach edukacji i szkolenia: Europejska karta na rzecz jakości mobilności (Dz.U. L 394 z 30.12.2006).