Representation in Poland

Mam Prawo - druga edycja za nami

Za nami druga edycja Mam Prawo – wydarzenia Przedstawicielstwa Regionalnego Komisji Europejskiej. W tym roku jej tematem był kryzys uchodźczy. Wspólnie z zaproszonymi gośćmi zastanawialiśmy się nad kondycją europejskich wartości, takich jak solidarność, otwartość i bezpieczeństwo, w kontekście kryzysu uchodźczego. Współorganizatorem wydarzenia była Helsińska Fundacja Praw Człowieka i Uniwersytet Wrocławski.

25/04/2016

Celem wydarzenia Mam Prawo było wielowymiarowe spojrzenie na kwestię kryzysu uchodźczego. Napływ setek tysięcy uchodźców sprawił, że zjednoczona Europa stanęła w obliczu wielu dylematów i wyzwań. Nasileniu uległy tendencje nacjonalistyczne, postawy ksenofobiczne i rasistowskie. Wzmogła się mowa nienawiści. Solidarność, na której budujemy zjednoczoną Europę, okazała się krucha. Podczas całego cyklu wydarzeń Mam Prawo, który trwał od 18 do 22 kwietnia, zastanawialiśmy się czy w obliczu takiego testu Europa przetrwa zjednoczona, tolerancyjna i otwarta? Czy zdołamy ochronić nasze wartości? Czy okażemy solidarność z ludźmi potrzebującymi pomocy? 

Odpowiedzi na te pytania szukaliśmy wielowymiarowo: zorganizowaliśmy 5 dni wydarzeń obfitych w warsztaty edukacyjne, dyskusje czy pokazów filmów. Punktem kulminacyjnym była konferencja: „Kryzys uchodźczy. Kryzys wartości?", która odbyła się 21 kwietnia na Uniwersytecie Wrocławskim. Zapraszamy na skrót najważniejszych wydarzeń:

Warsztaty

Liczne spotkania odbyły się w Domu Europy, siedzibie Przedstawicielstwa. W poniedziałek rozpoczęliśmy tam cykl lekcji europejskich dotyczących wielokulturowości dla uczniów szkół. Jej tematem jest tolerancja oraz działania Unii Europejskiej na rzecz wspierania wielokulturowości. Więcej. Lekcje te będą się odbywać w Domu Europy regularnie.

 

Temat edukacji wśród młodzieży kontynuowało wrocławskie Stowarzyszenie Semper Avanti. W czwartek, 21 kwietnia, w kilku wrocławskich szkołach ponadpodstawowych wolontariusze stowarzyszenia przeprowadzili zajęcia z uczniami. Były to warsztaty edukacji międzykulturowej – prezentacje prowadzone przez obcokrajowców na temat ich rodzinnych krajów: Turcji, Gruzji, Francji, Azerbejdżanu, Włoch czy Palestyny.

W Domu Europy, natomiast odwiedzający mieli okazję zapoznać się z podstawami języka i kultury krajów arabskich: poznać alfabet arabski i zasady pisania od prawej do lewej oraz spróbować swoich sił w czytaniu kilku haseł w języku arabskim. Wszystko pod okiem eksperta - Abdou Turki z Muzułmańskiego Centrum Kulturalno-Oświatowego we Wrocławiu.

Wydarzenia Mam Prawo to również miejsce rozwoju dla osób zaangażowanych zawodowo z problematyką wielokulturowości. Fundacja Dom Pokoju przeprowadziła warsztaty „100 lat dla pokoju w Europie - empatia historyczna: uczenie pokoju przez pryzmat zjawiska migracji". Spotkanie przeprowadzone zostało nowatorską metodą edukacyjną – historical empathy – stosowaną przez sieć edukatorów historii Euroclio, partnera Fundacji.

W środę, 20 kwietnia nauczyciele, edukatorzy oraz bibliotekarze mieli szansę spotkać się na warsztatach dotyczących mowy nienawiści, przestępstw motywowanych nienawiścią oraz jak na nie reagować w pracy z młodzieżą. Później, mieszkający we Wrocławiu cudzoziemcy potrzebujący porady prawnej mieli szansę uczestniczyć w warsztatach. Pierwszy z nich dotyczył współzależności globalnej oraz migracji do Europy, zaś od godziny 14 prawnicy Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka oraz przedstawiciele Fundacji Refugee.pl udzielali porad osobom zainteresowanym statusem uchodźcy oraz jego procedurze.

Warsztaty dla edukatorów odbyły się także w ostatni dzień wydarzenia. We wrocławskiej Mediatece Instytut Spraw Publicznych poprowadził spotkanie z udziałem uchodźcy dla bibliotekarzy i bibliotekarek, zatytułowane „Otwarte drzwi". Dzień w Mediatece kontynuowało Towarzystwo Edukacji Antydyskryminacyjnej, proponując warsztaty dla nauczycielek i nauczycieli. Uczestnicy warsztatów mieli okazję poznać różne scenariusze dotyczące kryzysu azylowego oraz techniki podejmowania działań antydyskryminacyjnych w szkołach. Warsztaty antydyskryminacyjne zorganizowało także w swojej siedzibie Wrocławskie Centrum Rozwoju Społecznego.

Wydarzenia towarzyszące

W ramach wydarzeń towarzyszących Mam Prawo otworzyliśmy na Uniwersytecie Wrocławskim wystawę edukacyjną #NieMaMowy autorstwa Fundacji Klamra. W otwarciu udział wziął Jan Kirschenbaum ze Stowarzyszenia Żydowskiego Cukunft – bohater wystawy. Temat mowy nienawiści w przestrzeni publicznej oraz sposobami radzenia sobie z nią kontynuował Dariusz Paczkowski, Prezes Fundacji Klamra, a także Jacek Purski z Instytutu Bezpieczeństwa Społecznego, który podczas spotkania w Domu Europy, przybliżył uczestnikom symbolikę nienawiści, często niewidoczną dla niewprawionego oka. 

Drugi dzień Mam Prawo tematycznie poświęcony był zrozumieniu historycznych oraz technicznych podstaw kryzysu uchodźczego. Rozpoczęliśmy od gry strategicznej „Aftershock" – dotyczącej kryzysu humanitarnego. Gracze mieli możliwość zapoznania się ze skutkami kryzysu humanitarnego, który nastąpił po katastrofie naturalnej w państwie słabo rozwiniętym.

Po południu wydarzenia Mam Prawo przeniosły się na płaszczyznę kryzysu w Syrii za pomocą wykładu pt. „Syria: konflikt – reakcja – konsekwencje" prowadzonego przez dr. hab. Bartosza Bolechów, dr Arkadiusza Domagałę oraz dr Macieja Herbuta z Uniwersytetu Wrocławskiego. Wykład opowiadał o źródłach konfliktu w Syrii, zaskakując dogłębnym przedstawieniem genezy problemu oraz potencjalnymi możliwościami rozwoju. Wydarzeniem kończącym wtorkowe Mam Prawo był pokaz filmu „Lot specjalny" (reż. Fernand Melgar) oraz dyskusja z dr Agnieszką Florczak, dr hab. Patrycją Matusz-Protasiewicz i Brendą Efurhievwe z Koalicji Wrocław Wita Uchodźców.

Podczas Mam Prawo obejrzeliśmy także „Watchers of the Sky" – film, który opowiada o wprowadzeniu terminu ludobójstwo do prawodawstwa międzynarodowego i historii Raphaela Lemkina, autora pojęcia. Komentarza do filmu udzielili eksperci w dziedzinie prawa międzynarodowego oraz międzynarodowego karnego: dr Anna Śledzińska-Simon, dr Michał Stępień oraz David Koeller, student Uniwersytetu Wrocławskiego. 

Ważnym elementem cyklu Mam Prawo było także spotkanie pomiędzy urzędnikami i aktywistami z Wrocławia i Drezna w ramach Grupy Dialogu Społecznego (GDS), które odbyło się w Domu Europy we współpracy z Koalicją Wrocław Wita Uchodźców. Spotkanie służyło wymianie dobrych praktyk oraz poznania się środowisk.

Stowarzyszenie Nomada zaprosiło nas do podsumowania projektu „Marhaba – bo warto przekraczać różne granice". W seminarium wzięli udział eksperci odpowiadający na potencjalne wyzwania w związku z przyjazdem uchodźców do Wrocławia. Stowarzyszenie zaprezentowało także owoc swojej trzymiesięcznej pracy: świeżo wydane podręczniki edukacyjne: Marhaba. Uchodźczynie i uchodźcy. Przewodnik dla personelu medycznego, Przewodnik do pracy socjalnej i asystentury środowiskowej oraz Podręcznik dla kadry pedagogicznej. Na komputerach można było także zapoznać się z grą edukacyjną Ulica Antakia przygotowaną przez Stowarzyszenie.

 

Konferencja

Punkt kulminacyjny wydarzenia Mam Prawo - Konferencja „Kryzys uchodźczy. Kryzys wartości?” – odbyło się na Wydziale Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego. Moderatorem spotkania była znana dziennikarka i aktywistka Dorota Warakomska. Wśród gości pojawili się m.in. dr Adam Bodnar – Rzecznik Praw Obywatelskich, Ali Abi Issa, Dyrektor Muzułmańskiego Centrum Kulturalno-Oświatowego, Gerald Asamoah, były piłkarz reprezentacji Niemiec i FC Schalke 04, laureat FIFA Fair Play Award 2015 czy też Linda Ravo, reprezentująca Dyrekcję Generalną ds. Sprawiedliwości i Konsumentów Komisji Europejskiej.

Podczas konferencji poruszyliśmy istotne tematy, pytając, dlaczego boimy się uchodźców, jakie zobowiązania finansowe oraz potencjalne korzyści wynikają z przyjazdu uchodźców oraz dlaczego otwartość i tolerancja są tak ważne w UE. Prelegenci zgodzili się, że to nie uchodźcy sa problemem, a wzrastająca fala nienawiści i ksenofobia.

- Od 20 lat żyłam w przeświadczeniu, że jesteśmy pomocnym społeczeństwem, ale ostatnio obraz uchodźcy radykalnie się zmienił – powiedziała podczas otwarcia konferencji Natalia Szczucka, dyrektorka Przedstawicielstwa Regionalnego Komisji Europejskiej we Wrocławiu i przypomniała o 60 tys. czeczeńskich uchodźców, którzy dawniej przewinęli się przez Polskę. - Nikt się ich nie bał - zaznaczyła.

Rzecznik Praw Obywatelskich, dr Adam Bodnar, zaznaczył, że przyjęcie uchodźców, to nie tyko kwestia moralna, ale także prawna: - Jesteśmy stroną konwencji międzynarodowych, które nakładają na nas pewne zobowiązania. Mam nadzieję, że nie pojawią się pomysły wypowiadania tych konwencji.

Podczas dyskusji paneliści wskazali na problem narastającej nienawiści. Jej ofiarą padają nie tylko uchodźcy, a wszyscy o innym kolorze skóry. Prawdziwy problem tkwi wewnątrz polskiego społeczeństwa. Stajemy się obojętny na los krzywdzonych ludzi. Zatracamy nasze europejskie wartości, jakimi są równość, wolność i człowieczeństwo. Dyskurs o uchodźcach oparty jest nie na faktach, a na skrajnych emocjach - mówiła Anna Rostocka z Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji (IOM).

Mocne słowa padły także od Elmiego Abdi, Prezesa Fundacji dla Somalii: Teraz coś się tutaj zmieniło. Nie poznaję dzisiejszej Polski. Teraz bym tu nie został.


Uczestnicy konferencji wspólnie zastanawiali się nad kondycją polskiego społeczeństwa, żywo reagowali, zadawali wiele pytań i dzielili się swoimi opiniami. Wydarzenie można było także śledzić online oraz komentować na Twitterze za pomocą hasztaga #MamPrawo.

Zwieńczeniem debaty były odbywające się równolegle dwa spotkania utrzymane w formule giełdy pomysłów, prowadzone przez Koalicję Wrocław Wita Uchodźców oraz organizatorów Kampanii „Bez Nienawiści”; ponadto Helsińska Fundacja Praw Człowieka udzielała porad prawnych.

Czwartek zakończył się sympatycznym akcentem: gość ostatniego panelu konferencji Gerald Asamoah poprowadził krótkie zajęcia z adeptami piłki nożnej z klubu sportowego WKS Śląsk Wrocław na stadionie Niskie Łąki.

Pamiętajcie o tym, by dawać z siebie wszystko na treningu i w szkole – mówił piłkarz na treningu – i nie zapomnijcie o marzeniach, bo to one będą Was napędzać!. Przypomniał też juniorom, że zarówno w piłce, jak i życiu bardzo ważna jest zasada fair play i szacunek do drugiego człowieka.

Wywiad z Geraldem Asamoah

Zapis video całości konferencji dostępny jest na stronie internetowej wydarzenia: www.mam-prawo.eu.

W imieniu organizatorów serdecznie dziękujemy wszystkim za udział!

Zapis transmisji video z trzech sesji plenarnych: 

1) Pierwsza sesja plenarna: „Solidarność, otwartość, bezpieczeństwo". 

2) Druga sesja plenarna: „Dlaczego boimy się uchodźców?". 

3) Trzecia sesja plenarna: „Karty na stół – korzyści i koszty".  

 

Dodatkowe Materiały:
Materiały prasowe Komisji Europejskiej
Słownik pojęć migracyjnych (źródło: Urząd ds. Cudzoziemców)
Informator „Uchodźcy w Polsce. Więcej wiedzy mniej strachu"
Program Mam Prawo 2016

Więcej materiałów dostępnych jest na stronie internetowej wydarzenia: www.mam-prawo.eu

O cyklu

W 2015 r. Przedstawicielstwo Regionalne Komisji Europejskiej we Wrocławiu zainicjowało cykl wydarzeń pod hasłem Mam Prawo, aby rozpowszechniać wśród mieszkańców Polski informacje o przysługujących im prawach, wynikających z przepisów unijnych oraz posiadanego przez nich obywatelstwa Unii Europejskiej (UE). Głównym punktem programu jest debata, podczas której głos zabierają znane postaci ze świata nauki i polityki, jak również działacze społeczni oraz przedstawiciele trzeciego sektora z kraju i z zagranicy. Problematyka konferencji jest ponadto rozwijana podczas rozmaitych wydarzeń o charakterze edukacyjnym i artystycznym – warsztatów, gier, pokazów czy wykładów.