Gospodarka morska

Międzynarodowe zarządzanie oceanami: program działań na rzecz przyszłości oceanów

Międzynarodowe zarządzanie oceanami: program działań na rzecz przyszłości oceanów

Międzynarodowe zarządzanie oceanami: program działań na rzecz przyszłości oceanów

10 listopada 2016 r. Komisja Europejska i wysoka przedstawiciel Unii przedstawili wspólny program działań na rzecz przyszłości oceanów. W programie tym zaproponowano 50 działań na rzecz zapewnienia bezpiecznych, pewnych, czystych i zarządzanych w zrównoważony sposób oceanów w Europie i na świecie.

Nowy program na rzecz oceanów

Wspólny komunikat w sprawie międzynarodowego zarządzania oceanami opiera się na powszechnym porozumieniu, że należy wzmocnić ramy zarządzania oceanami, zmniejszyć presję wywieraną na oceany i morza oraz wykorzystywać je w sposób zrównoważony. W komunikacie podkreślono również, że lepsze zrozumienie problematyki oceanów jest niezbędne, aby osiągnąć wyznaczone cele.

Zaproponowano w nim również, w jaki sposób UE może zintensyfikować swoje wysiłki i odgrywać ważniejszą rolę na szczeblu globalnym i regionalnym w kształtowaniu działań w zakresie zarządzania oceanami i wykorzystywania ich zasobów. W komunikacie określono szczegółowo trzy priorytetowe obszary działań w zakresie międzynarodowego zarządzania:

  1. poprawa ram międzynarodowego zarządzania oceanami
  2. zmniejszenie wywieranej przez człowieka presji na oceany oraz stworzenie warunków dla zrównoważonej niebieskiej gospodarki
  3. poprawa międzynarodowych badań i danych dotyczących oceanów.

Wspólny komunikat stanowi integralną część odpowiedzi UE na przedstawiony przez ONZ program działań na rzecz zrównoważonego rozwoju do roku 2030, zwłaszcza jeśli chodzi o cel 14. z celów zrównoważonego rozwoju: „Chronić morza i oceany oraz wykorzystywać ich zasoby w zrównoważony sposób”. Podstawą komunikatu jest mandat polityczny udzielony komisarzowi Velli przez przewodniczącego Junckera, by włączyć się w kształtowanie międzynarodowego zarządzania oceanami w ramach ONZ i na innych, wielostronnych forach oraz dwustronnie z głównymi globalnymi partnerami.

Na czym polega międzynarodowe zarządzanie oceanami?

Międzynarodowe zarządzanie oceanami polega na zarządzaniu oceanami i wykorzystywaniu ich zasobów w taki sposób, aby oceany były zdrowe, produktywne, bezpieczne, pewne i odporne.

Obecnie 60 proc. oceanów leży poza granicami jurysdykcji krajowej, co oznacza, że podlegają one wspólnej międzynarodowej odpowiedzialności. Na mocy konwencji ONZ o prawie morza określono pewne uprawnienia jurysdykcyjne oraz powołano do życia instytucje i opracowano szczegółowe ramy prawne, aby kontrolować sposób korzystania z oceanów.
 
Działania UE dotyczące międzynarodowego zarządzania oceanami mają opierać się na tych ramach i być realizowane we współpracy z innymi podmiotami z myślą o poprawie stanu zasobów morskich, które są otwarte dla wszystkich państw.

Dlaczego należy podjąć działania?

Zdrowe morza i oceany mają zasadnicze znaczenie dla człowieka: odpowiadają one za regulację klimatu, na całym świecie zapewniają bezpieczeństwo żywnościowe, przyczyniają się do zdrowia ludzi i zapewniają wzrost gospodarczy. Według szacunków OECD sektor przemysłu morskiego generuje około 1,3 bln euro wartości dodanej brutto na świecie. Oceany są również miejscem występowania bogatej, delikatnej i w dużej mierze niezbadanej różnorodności biologicznej, która zapewnia szereg ważnych usług ekosystemowych. Oceany produkują na przykład połowę całego tlenu w atmosferze Ziemi i pochłaniają 25 proc. emisji C02.

Ponieważ jednak do 2050 r. liczba ludności ma świecie ma osiągnąć 9–10 mld, presja na oceany będzie prawdopodobnie wzrastać. Światowa konkurencja o surowce, żywność i wodę będzie coraz bardziej intensywna, a nielegalne połowy, piractwo, zmiany klimatu, zanieczyszczenie mórz i oceanów już dziś zagrażają dobrej kondycji oceanów. Ponadto niebieska gospodarka w dużym stopniu jest zależna od gospodarki globalnej i globalnych zasad.

Po przeprowadzeniu konsultacji z rządami i innymi zainteresowanymi stronami Komisja Europejska stwierdziła, że obecne ramy międzynarodowego zarządzania oceanami nie są wystarczające, aby skutecznie stawić czoła tym wspólnym wyzwaniom. Wspólny komunikat, przyjęty w listopadzie 2016 r., ma na celu zaradzenie tej sytuacji. Dlatego w odpowiedzi Unia Europejska – jako silny gracz na arenie międzynarodowej – chce przyczynić się do lepszego zarządzania oceanami i morzami i w związku z tym wzywa do opracowania międzysektorowej, międzynarodowej i opartej na zasadach strategii.

Co zrobiono do tej pory?

Już przed przyjęciem wspólnego komunikatu Unia Europejska podejmowała zdecydowane działania na rzecz oceanów. W ciągu ostatnich 10 lat:

- przyjęto całościowe podejście do wszystkich spraw morskich i dotyczących działalności połowowej przy pomocy zintegrowanej polityki morskiej UE;

- wprowadzono solidny zbiór przepisów środowiskowych w celu zapewnienia zrównoważonego wykorzystania zasobów morskich, obowiązkowego dla wszystkich unijnych podmiotów morskich niezależnie od miejsca prowadzenia działalności

- opracowano na szczeblu UE strategię na rzecz pobudzenia zrównoważonego „niebieskiego” wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, a także dostosowano ją do wymiaru zewnętrznego polityki UE, między innymi w dziedzinie zasobów naturalnych, energetyki, handlu, rozwoju i bezpieczeństwa

- wprowadzono strategie regionalne na rzecz pokonywania wspólnych wyzwań i wykorzystywania szans, przy ścisłej współpracy z państwami spoza UE i podmiotami społeczeństwa obywatelskiego i sektora prywatnego

– przeznaczono około 350 mln euro rocznie na badania morskie, lepszą współpracę i wymianę informacji oraz publiczne udostępnienie danych morskich

- zaangażowano się w międzynarodowe i międzysektorowe fora, w ramach których dążono do rozwiązania wspólnych problemów takich jak zadbanie o bezpieczne, czyste i bogate w zasoby morza i oceany na całym świecie 

- przyjęto strategię UE w zakresie bezpieczeństwa morskiego – kompleksowe, wspólne narzędzie w celu identyfikowania zagrożeń bezpieczeństwa, zapobiegania im i reagowania na nie.

Dokumenty urzędowe

  • Wspólny komunikat: Międzynarodowe zarządzanie oceanami - program działań na rzecz przyszłości oceanów (JOIN(2016) 49)
  • Streszczenie wyników konsultacji w sprawie międzynarodowego zarządzania oceanami (SWD(2016) 352)
  • Rozwój międzynarodowego wymiaru zintegrowanej polityki morskiej Unii Europejskiej (COM(2009)536)
  • Wkład dyrektywy ramowej w sprawie strategii morskiej (2008/56/WE) w wykonywanie istniejących obowiązków, zobowiązań i inicjatyw państw członkowskich lub UE na szczeblu unijnym lub międzynarodowym w dziedzinie ochrony środowiska wód morskich (COM/2012/0662)

Więcej informacji

Gospodarka morska