Maritieme zaken

Internationale oceaangovernance: een agenda voor de toekomst van onze oceanen

Internationale oceaangovernance: een agenda voor de toekomst van onze oceanen

Internationale oceaangovernance: een agenda voor de toekomst van onze oceanen

Op 10 november 2016 hebben de Europese Commissie en de hoge vertegenwoordiger van de EU een gezamenlijke agenda voor de toekomst van onze oceanen voorgesteld met 50 maatregelen voor veilige, beveiligde, schone en duurzaam beheerde oceanen in Europa en de rest van de wereld.

Een nieuwe agenda voor de oceanen

De gezamenlijke mededeling bouwt voort op het breed gedragen besef dat we het kader voor oceaangovernance moeten versterken, dat we de druk op de oceanen moeten verminderen en dat we de oceanen alleen nog maar op duurzame wijze mogen exploiteren. Ook wordt benadrukt dat dit een betere kennis van de oceanen vergt.

In de gezamenlijke mededeling wordt geschetst hoe de EU, wereldwijd en in de eigen regio, meer invloed kan uitoefenen op het beheer en gebruik van de oceanen. In detail wordt beschreven wat de EU kan doen om de internationale governance op drie prioritaire gebieden bij te sturen:

  1. het kader voor internationale oceaangovernance verbeteren
  2. de druk van de mens op de oceanen verminderen en de randvoorwaarden creëren voor een duurzame blauwe economie
  3. bijdragen aan het internationaal oceaanonderzoek en de beschikbare informatie over de oceanen

De gezamenlijke mededeling maakt integrerend deel uit van het antwoord van de EU op de Agenda 2030 voor duurzame ontwikkeling van de Verenigde Naties, met name duurzame ontwikkelingsdoelstelling 14, "beschermen en duurzaam gebruik maken van de oceanen, zeeën en mariene hulpbronnen". Uitgangspunt is het politieke mandaat dat voorzitter Juncker aan commissaris Vella heeft gegeven, namelijk "zich bezighouden met het vormgeven van internationale oceaangovernance in de VN en in andere multilaterale fora en bilateraal met belangrijke internationale partners".

Wat is internationale oceaangovernance?

Internationale oceaangovernance betekent dat we alle oceanen en hun rijkdommen zo moeten beheren en exploiteren dat deze gezond, productief, veilig, beveiligd en veerkrachtig blijven.

60% van de oceanen valt buiten de jurisdictie van nationale staten. Dit impliceert dat de oceanen een verantwoordelijkheid van alle landen zijn. Onder het overkoepelende VN-verdrag inzake het recht van de zee zijn allerlei rechtsbevoegdheden, instellingen, en specifieke kaders opgezet voor de menselijke activiteiten in deze wateren.
 
Het EU-optreden inzake internationale oceaangovernance wil voortbouwen op dit kader en samen met anderen deze voor iedereen toegankelijke rijkdommen gezonder maken.

Waarom moeten we maatregelen nemen?

Gezonde oceanen zijn essentieel voor de mensheid: ze regelen het klimaat, zijn een bron van voedsel en volksgezondheid en een motor voor economische groei. De OESO schat dat economische activiteiten op zee ruwweg 1300 miljard euro bijdragen aan het mondiale bbp. De oceanen herbergen ook een rijke, kwetsbare en grotendeels onbekende biodiversiteit, die allerlei belangrijke ecosystemen in stand houden. Zo produceren de oceanen de helft van de zuurstof in de atmosfeer en absorberen ze 25 procent van de CO2-uitstoot.

Maar met de verwachte groei van de wereldbevolking tot 9 à 10 miljard tegen 2050 zal de druk op de oceanen alleen nog maar toenemen. De wereldwijde concurrentiestrijd om grondstoffen, voedsel en water zal groeien, en dat terwijl de illegale visserij, piraterij, klimaatverandering en zeeverontreiniging de gezondheid van onze oceanen toch al zo bedreigen. Bovendien is de blauwe economie sterk afhankelijk van de wereldwijde economie en internationale regelgeving.

Na raadpleging van de nationale overheden en verscheidene andere betrokken partijen is de Commissie tot de conclusie gekomen dat het huidige kader voor internationale oceaangovernance niet tegen deze uitdagingen opgewassen is. Met de in november 2016 vastgestelde gezamenlijke mededeling wil ze daar iets aan doen. Als sterke mondiale speler pleit de Europese Unie voor betere oceaangovernance op basis van een sectoroverschrijdende, op regels gebaseerde internationale aanpak.

Wat is er al gedaan?

Al vóór het uitbrengen van de gezamenlijke mededeling had de Europese Unie laten zien dat ze vastbesloten was om actie op te komen voor onze oceanen. Alleen al in de laatste tien jaar heeft zij:

- gekozen voor een totaalaanpak van alle mariene en maritieme zaken: het geïntegreerd maritiem beleid van de EU

- robuuste regels voor duurzaam gebruik van de mariene hulpbronnen ingevoerd, bindend voor alle maritieme actoren overal in de EU

- een strategie op EU-niveau ontwikkeld om duurzame en inclusieve blauwe groei te stimuleren en de blauwe economie mee te nemen in al haar externe beleid wat betreft o.a. natuurlijke hulpbronnen, energie, handel, ontwikkeling en veiligheid

- regionale strategieën opgezet voor de aanpak van gemeenschappelijke uitdagingen en kansen, en daarbij nauw samengewerkt met niet-EU-landen en belanghebbenden uit het maatschappelijk middenveld en de particuliere sector

- ongeveer 350 miljoen euro per jaar gereserveerd voor marien onderzoek om de samenwerking en informatie-uitwisseling te verbeteren en om maritieme gegevens openbaar toegankelijk te maken

- deelgenomen aan internationale en sectoroverschrijdende fora die zich gezamenlijk inzetten voor veilige, zekere, schone en productieve zeeën en oceanen wereldwijd 

- een EU-strategie voor maritieme beveiliging vastgesteld als totaalinstrument om beveiligingsproblemen op te sporen, te voorkomen en aan te pakken

Officiële documenten

  • Gezamenlijke mededeling: Internationale oceaangovernance: een agenda voor de toekomst van onze oceanen (JOIN(2016) 49).
  • Samenvatting van de resultaten van de raadpleging over internationale oceaangovernance (SWD(2016) 352)
  • Ontwikkeling van de internationale dimensie van het geïntegreerd maritiem beleid van de Europese Unie (COM(2009)536)
  • Bijdrage van de Kaderrichtlijn mariene strategie (2008/56/EG) aan de uitvoering van de bestaande EU- of internationale verplichtingen, toezeggingen en afspraken en van initiatieven van de lidstaten of de EU op het gebied van de bescherming van het milieu in de mariene wateren (COM(2012)662)

Meer informatie

Maritieme zaken