Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός

Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός

Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός

Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός

Περί τίνος πρόκειται;

δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας Silvia Baldan

Ο ανταγωνισμός για θαλάσσιο χώρο – για την εγκατάσταση εξοπλισμού παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, δραστηριότητες υδατοκαλλιέργειας και άλλες χρήσεις – έχει αναδείξει την ανάγκη συνεκτικότερης διαχείρισης των ευρωπαϊκών υδάτων. Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός (ΘΧΣ) αναπτύσσεται σε διασυνοριακό και διατομεακό επίπεδο έτσι ώστε οι ανθρώπινες δραστηριότητες στη θάλασσα να διεξάγονται με αποτελεσματικό, ασφαλή και βιώσιμο τρόπο. Για τον λόγο αυτό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν νομοθεσία σχετικά με τη δημιουργία ενός κοινού πλαισίου για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό στην Ευρώπη.

Ποια είναι τα οφέλη του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού;

  • Περιορισμός των συγκρούσεων μεταξύ τομέων και δημιουργία συνεργειών μεταξύ διάφορων δραστηριοτήτων.
  • Ενθάρρυνση των επενδύσεων με την εξασφάλιση προβλεψιμότητας, διαφάνειας και σαφέστερων κανόνων.
  • Ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας ανάμεσα στις χώρες της ΕΕ για τη δημιουργία ενεργειακών δικτύων, οδών ναυσιπλοΐας, αγωγών, την εγκατάσταση υποβρύχιων καλωδίων και την ανάληψη άλλων δραστηριοτήτων, αλλά και για την ανάπτυξη συνεκτικών δικτύων προστατευόμενων περιοχών.
  • Προστασία του περιβάλλοντος μέσω της έγκαιρης εκτίμησης του αντικτύπου και των δυνατοτήτων πολλαπλής χρήσης του χώρου.

Πού βρισκόμαστε σήμερα;

2014: Έγκριση της οδηγίας
2016: Προθεσμία μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και ορισμός των αρμόδιων αρχών
2021: Προθεσμία για την κατάρτιση θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων

Πώς στηρίζει η ΕΕ τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό;

Τεχνική υποστήριξη

Ευρωπαϊκή πλατφόρμα ΘΧΣ

Το 2016 άρχισε να λειτουργεί ο μηχανισμός βοήθειας ΘΧΣ για την παροχή διοικητικής και τεχνικής υποστήριξης στις χώρες της ΕΕ κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. Το έργο διαχειρίζεται έναν ιστότοπο που περιέχει πληροφορίες σχετικά με τις υφιστάμενες πρακτικές, διαδικασίες και έργα του ΘΧΣ, μια υπηρεσία ερωτήσεων και απαντήσεων, τεχνικές μελέτες και κεντρική υπηρεσία για τις χώρες της ΕΕ.

Χρηματοδότηση διασυνοριακών έργων στο πλαίσιο του ΘΧΣ

Τα εν λόγω έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ αποσκοπούν στη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τη διαχείριση του θαλάσσιου χώρου και, από το 2015, στην υποστήριξη της εφαρμογής της νομοθεσίας για τον ΘΧΣ.

  • Plan Bothnia – Προπαρασκευαστική δράση για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό στη Βαλτική Θάλασσα (2010-12). Ολοκληρώθηκε: πιλοτικό σχέδιο, υπηρεσία χαρτών.
  • BaltSeaPlan – «Εφαρμογή θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού στη Βαλτική Θάλασσα» (2009-12) στο πλαίσιο του προγράμματος για την περιοχή της Βαλτικής. Ολοκληρώθηκε: συστάσεις, πιλοτικά θαλάσσια χωροταξικά σχέδια, διαδικτυακό εργαλείο ΘΧΣ.
  • TPEA, Διασυνοριακός σχεδιασμός στον Ευρωπαϊκό Ατλαντικό - Έργο θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού στον Ατλαντικό, συμπεριλαμβανομένων της Κελτικής Θάλασσας και του Βισκαϊκού Κόλπου (2012-14). Ολοκληρώθηκε: πιλοτικά σχέδια, οδηγός ορθής πρακτικής.
  • ADRIPLAN – Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός στην Αδριατική και το Ιόνιο (2013-15). Ολοκληρώθηκε: διαδικτυακή πύλη δεδομένων, εργαλειοθήκη ΘΧΣ.
  • SIMCELT– Προώθηση της πρακτικής διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό στην Κελτική Θάλασσα (2015-17). Ολοκληρώθηκε: περιπτωσιολογικές μελέτες, επιτραπέζιο παιχνίδι και διαδικτυακή πύλη δεδομένων.
  • Baltic SCOPE – Διασυνοριακές λύσεις στα θαλάσσια χωροταξικά σχέδια της Βαλτικής (2015-17). Ολοκληρώθηκε: θεματικά έγγραφα, κοινοί χάρτες και διαδικτυακό εργαλείο.
  • MARSPLAN – Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός στη Μαύρη Θάλασσα (2015-17).  Ολοκληρώθηκε: περιπτωσιολογικές μελέτες, κοινό στρατηγικό πλαίσιο για τον ΘΧΣ, ΘΧΣ για διασυνοριακή περιοχή (Mangalia – Shambla).
  • SIMNORAT – Έργο για την υποστήριξη της εφαρμογής του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού στις χώρες της ΕΕ, έναρξη και υλοποίηση συγκεκριμένων και διασυνοριακών πρωτοβουλιών για τον ΘΧΣ μεταξύ των κρατών μελών στην περιοχή του Βορείου Ατλαντικού (2017-18). Ολοκληρώθηκε. Αποτελέσματα του έργου. Τελική Διάσκεψη – Έγγραφα. Εργαστήριο περιπτωσιολογικών μελετών.   
  • SIMWESTMED – Έργο για την υποστήριξη του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, έναρξη και υλοποίηση συγκεκριμένων και διασυνοριακών πρωτοβουλιών για τον ΘΧΣ μεταξύ των χωρών της ΕΕ στη Δυτική Μεσόγειο (2017-18). Ολοκληρώθηκε. Αποτελέσματα του έργου. Έγγραφα τελικής διάσκεψης.
  • SUPREME – Έργο για την υποστήριξη της εφαρμογής του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού στις χώρες της ΕΕ, εντός των θαλάσσιων υδάτων τους στην Ανατολική Μεσόγειο, συμπεριλαμβανομένης της Αδριατικής, του Ιονίου, του Αιγαίου και της θάλασσας της Ανατολικής Μεσογείου, έναρξη και υλοποίηση συγκεκριμένης και διασυνοριακής πρωτοβουλίας ΘΧΣ μεταξύ των χωρών της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο (2017-18). Ολοκληρώθηκε. Αποτελέσματα.
  • Pan Baltic Scope – βασίζεται στο προηγούμενο έργο και συνεχίζει την ανάπτυξη καινοτόμων εργαλείων, την ανταλλαγή δεδομένων και την εναρμόνιση των προσεγγίσεων του ΘΧΣ, επεκτείνοντας τις αρχές σε ολόκληρη τη Βαλτική Θάλασσα.  (2018 – 2019).
  • Το SEANSE αναπτύσσει και δοκιμάζει μια κοινή προσέγγιση για στρατηγικές περιβαλλοντικές εκτιμήσεις που εστιάζουν στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και υποστηρίζουν την ανάπτυξη θαλάσσιων χωροταξικών σχεδίων στη Βόρεια Θάλασσα. (2018-2020)
  • MarSP – Το έργο παρέχει εργαλεία διαχείρισης προσαρμοσμένα στις περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες κάθε αρχιπελάγους στη Μακαρονησία (2018-2020).
  • OCEAN METISS – Το έργο αποσκοπεί στην ανάπτυξη εργαλείων ΘΧΣ τόσο σε περιφερειακή όσο και σε τοπική κλίμακα με στόχο την τόνωση της οικονομίας με παράλληλη διατήρηση της πλούσιας βιοποικιλότητας της Ρεϊνιόν, μιας εξόχως απόκεντρης περιοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ενός από τα υπερπόντια διαμερίσματα της Γαλλίας, στον Ινδικό Ωκεανό (2017-2019). Ολοκληρώθηκε. Έγγραφα.
  • MSP GLOBAL WEST MED PILOT – Το έργο αποσκοπεί στην προώθηση ορθών πρακτικών και δραστηριοτήτων ΘΧΣ για την κάλυψη περιφερειακών και εθνικών προτεραιοτήτων και αναγκών στη Δυτική Μεσόγειο, μέσω της αύξησης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών της ΕΕ και τρίτων χωρών σύμφωνα με την πρωτοβουλία WESTMED. (2019). 

Διασκέψεις

Ο ΘΧΣ σε παγκόσμιο επίπεδο

Προκειμένου να διδαχθούμε από τον ΘΧΣ σε παγκόσμιο επίπεδο, ξεκινήσαμε την εκπόνηση μελέτης σχετικά με τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές για τον διασυνοριακό ΘΧΣ.

Κύριοι στόχοι είναι οι εξής:

  • Να καταρτιστεί λεπτομερής κατάλογος σχετικά με την εφαρμογή του ΘΧΣ στον κόσμο.
  • Να εξεταστούν τέσσερις περιπτωσιολογικές μελέτες για την εφαρμογή του ΘΧΣ με σκοπό τον εντοπισμό βέλτιστων πρακτικών σε σχέση με τις απαιτήσεις της οδηγίας 2014/89/ΕΕ.
  • Να συνταχθούν συστάσεις για τη μορφή, το πεδίο εφαρμογής και την προστιθέμενη αξία της διεθνούς συνεργασίας για τον ΘΧΣ.

Ο «Κοινός χάρτης πορείας για την επιτάχυνση των διαδικασιών θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού παγκοσμίως», που εγκρίθηκε κατά την 2η Διεθνή Διάσκεψη για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό τον Μάρτιο του 2017 στο Παρίσι, προβλέπει τη δημιουργία ενός διεθνούς φόρουμ για συζητήσεις και ανταλλαγές απόψεων σχετικά με τον διασυνοριακό ΘΧΣ σε διεθνές επίπεδο.

Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί τρία εργαστήρια του διεθνούς φόρουμ για τον ΘΧΣ: στις Βρυξέλλες στις 24-25 Μαΐου 2018, στη Ρεϊνιόν στις 26-29 Μαρτίου 2019 και στο Vigo στις 12-15 Μαΐου 2019. Οι συναντήσεις αυτές βασίζονται σε ευρεία ανταλλαγή ορθών πρακτικών και σε διαδραστικές συζητήσεις με σκοπό τη δημιουργία διεθνών κατευθυντήριων γραμμών για τον διασυνοριακό ΘΧΣ. 

Εργαστήρια ειδικά για τον συγκεκριμένο τομέα

Περισσότερες πληροφορίες

Βίντεο: Ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός (ΘΧΣ) με λίγα λόγια

Θαλάσσιο Φόρουμ

Θαλάσσιες υποθέσεις