Sprawozdanie dotyczące prognozy strategicznej z 2022 r. zatytułowane „Powiązanie transformacji ekologicznej i cyfrowej w nowym kontekście geopolitycznym” przedstawia w perspektywicznym i kompleksowym ujęciu wzajemne oddziaływania między tymi dwoma rodzajami transformacji do 2050 r. Uwzględniono przy tym pilną i szybko zmieniającą się sytuację geopolityczną.

Obie transformacje są na pierwszym miejscu w programie politycznym UE, a ich interakcja będzie miała ogromne konsekwencje dla przyszłości. Chociaż każda z dwóch transformacji ma inny charakter i każda podlega odrębnej dynamice, dokładnej analizy wymagają powiązania między nimi i zdolność do ich wzajemnego uzupełniania się. Lepsze zrozumienie tych interakcji ma kluczowe znaczenie dla lepszego wykorzystania powiązań i niwelowania antagonizmów. Ma to zasadnicze znaczenie w obecnym kontekście geopolitycznym, w którym UE dąży do przyspieszenia transformacji – zarówno ekologicznej, jak i cyfrowej – a ostatecznie do wzmocnienia odporności UE i otwartej strategicznej autonomii. W sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej z 2022 r. przedstawiono zorientowaną na przyszłość analizę ważnej roli technologii cyfrowych, a także wpływu czynników geopolitycznych, gospodarczych, społecznych i regulacyjnych na powiązania między transformacjami. Na podstawie analizy w sprawozdaniu wskazano dziesięć kluczowych obszarów, w których potrzebne będzie podjęcie działań.

Komunikat opiera się na sprawozdaniu naukowo-politycznym Wspólnego Centrum Badawczego (JRC): W kierunku ekologicznej i cyfrowej przyszłości. Kluczowe wymogi skutecznej dwojakiej transformacji w Unii Europejskiej.

Efekty synergii i antagonizmy:

Między transformacją ekologiczną a transformacją cyfrową istnieją silne efekty synergii:

  • Technologie cyfrowe mogą odegrać kluczową rolę w osiągnięciu neutralności klimatycznej, zmniejszeniu zanieczyszczenia i przywróceniu różnorodności biologicznej. Przykładowo moglibyśmy podejmować bardziej świadome decyzje dzięki możliwości monitorowania naszego narażenia na zanieczyszczenia i powstawania zanieczyszczeń albo dzięki dostępowi do danych środowiskowych przez sieć mikroczujników i inteligentnych urządzeń.
  • Realizacja transformacji ekologicznej doprowadzi do zmian w sektorze cyfrowym. Przykładowo cel osiągnięcia neutralności klimatycznej i efektywności energetycznej ośrodków przetwarzania danych i infrastruktury chmury obliczeniowej do 2030 r. przyczyni się do ekologizacji technologii, również dzięki wykorzystaniu energii słonecznej i wiatrowej. Przykłady tych technologii to analiza dużych zbiorów danych, łańcuch bloków lub internet rzeczy.

Istnieją jednak również obszary, w których te dwie transformacje mogą wywierać na siebie negatywny wpływ:

  • Zużycie energii może wzrosnąć, jeżeli technologie cyfrowe nie staną się bardziej energooszczędne. Technologie ICT odpowiadają za 5–9 proc. światowego zużycia energii elektrycznej. Zapotrzebowanie na energię może wzrosnąć wraz z rozwojem technologii łańcucha bloków, internetu rzeczy, platform, wyszukiwarek i rzeczywistości wirtualnej.
  • Większe wykorzystanie technologii cyfrowych może prowadzić do większej ilości odpadów elektronicznych i ich negatywnego wpływu na środowisko. Do 2030 r. ilość odpadów może wzrosnąć do 75 mln ton.
  • Postępy w cyfryzacji zwiększą również zużycie wody, np. do celów chłodzenia w ośrodkach przetwarzania danych lub do produkcji chipów.

Kluczowe technologie dla powiązania dwóch rodzajów transformacji

Odpowiednie zarządzanie technologiami cyfrowymi może przyczynić się do stworzenia gospodarki i społeczeństwa, które będą neutralne dla klimatu i zasobooszczędne, oraz do oszczędności zasobów w kluczowych sektorach gospodarki, które są jednocześnie odpowiedzialne za większość emisji gazów cieplarnianych w UE:

foresight2022 energy Cyfryzacja energetyki: Technologie cyfrowe mogą zapewnić nam dane niezbędne do dokładniejszego dopasowania podaży i popytu, w czasie zbliżonym do rzeczywistego. Prognozowanie produkcji energii i popytu można poprawić za pomocą technologii cyfrowych, nowoczesnych czujników, danych satelitarnych i technologii łańcucha bloków.
Transport foresight 2022 Ekologiczniejszy transport: Cyfryzacja i sztuczna inteligencja przyczynią się również do powstawania lepszych rozwiązań multimodalnych w zakresie mobilności, takich jak „mobilność jako usługa” i „transport jako usługa”. Nowa generacja baterii i technologii cyfrowych, takich jak internet rzeczy, umożliwi upowszechnienie bardziej zrównoważonej mobilności w różnych rodzajach transportu, od transportu pasażerskiego do samochodów ciężarowych i lotnictwa.
insdusty foresight 2022 Poprawa neutralności klimatycznej w przemyśle: Inteligentne liczniki i czujniki mogą poprawić efektywność energetyczną i materiałową produkcji. Cyfrowe bliźniaki (wirtualne repliki przedmiotów) mogą ulepszyć projektowanie systemów, testowanie nowych produktów, monitorowanie i realizację konserwacji zapobiegawczej, ocenę cyklu życia produktu i wybór optymalnych materiałów.
construction foreseight 2022 Ekologizacja budynków przez cyfryzację: Dane i technologie, np. modelowanie informacji, mogą poprawić długoterminowe wybory na etapie projektowania i poprawić efektywność energetyczną sektora. Dostępność zanonimizowanych danych, inteligentnych urządzeń oraz informacji o zachowaniach konsumentów umożliwi ukierunkowane inwestycje w renowacje.
agriculuture foresight 2022 Inteligentniejsze i bardziej ekologiczne rolnictwo: Czujniki cyfrowe w połączeniu z danymi kosmicznymi mogą przyczynić się do oszczędności wody i energii, a jednocześnie do ograniczenia stosowania pestycydów i nawozów. Platformy cyfrowe ułatwiające lokalną dystrybucję i zapobiegające marnotrawieniu żywności mogłyby ożywić lokalną produkcję i skrócić łańcuch konsumpcji.

Rola czynników geopolitycznych, gospodarczych, społecznych i regulacyjnych

Powodzenie obu transformacji będzie również zależeć od czynników geopolitycznych, gospodarczych, społecznych i regulacyjnych, w kontekście których transformacje te zachodzą. Obecne zmiany geopolityczne wywołane agresją wojskową Rosji na Ukrainę ponownie zwiększają poczucie pilnej potrzeby przyspieszenia dwojakiej transformacji i wzmocnienia odporności i otwartości UE. Wymuszają one również konieczność zapewnienia dostępu do surowców krytycznych, niezbędnych do przeprowadzenia transformacji, w przypadku których UE jest nadal w dużym stopniu zależna od państw trzecich.

Obie transformacje, ekologiczna i cyfrowa, będą również wymagać dostosowania polityki gospodarczej UE, tak by lepiej uwzględnić w niej zasady zrównoważonego rozwoju i obiegu zamkniętego. Kluczowe znaczenie będą miały inwestycje w zrównoważone projekty – zarówno inwestycje prywatne, jak i publiczne. Szacuje się, że do realizacji dwojakiej transformacji konieczne mogą być inwestycje na poziomie 650 mld euro rocznie do 2030 r.

Ponadto centralnym elementem obu transformacji będą sprawiedliwość i przystępność cenowa, tak by skorzystali na tym wszyscy Europejczycy oraz wszystkie sektory i regiony w Europie i poza jej granicami. Osoby o niskich i średnich dochodach są bardziej narażone na negatywne skutki dwojakiej transformacji pod kątem zatrudnienia, dostępu do cyfrowych usług publicznych oraz ze względu na wyższe ceny energii i towarów. Dwojaka transformacja doprowadzi również do poważnych zmian na rynkach pracy i pod względem wymaganych umiejętności. UE będzie musiała zwracać uwagę na wzmocnienie spójności społecznej i gospodarczej w procesie transformacji.  

Ponadto duże znaczenie dla powodzenia transformacji będzie miała rola UE polegająca na wyznaczaniu standardów. Chodzi o ochronę konsumentów w UE przed produktami i procesami wytwarzanymi nieekologicznie, ale również o zapewnienie, aby normy międzynarodowe były zgodne z normami unijnymi w zakresie zrównoważonego rozwoju i etyki.

Obszary działania warunkujące udane powiązanie transformacji ekologicznej i cyfrowej

W sprawozdaniu dotyczącym prognozy strategicznej określono 10 obszarów działania, które są niezbędne do lepszego wykorzystania szans i zminimalizowania potencjalnych zagrożeń związanych ze wzajemnym oddziaływaniem transformacji ekologicznej i cyfrowej do 2050 r.

2021 foresight header

  1. wzmocnienie odporności i otwartej strategicznej autonomii w sektorach kluczowych dla dwojakiej transformacji, na przykład poprzez prace unijnego obserwatorium technologii krytycznych
  2. skuteczniejsza dyplomacja ekologiczna i cyfrowa wykorzystująca potencjał UE w zakresie regulacji i normalizacji przy jednoczesnym promowaniu wartości UE i wspieraniu partnerstw
  3. strategiczne zarządzanie dostawami kluczowych materiałów i towarów poprzez przyjęcie długoterminowego podejścia systemowego w celu uniknięcia nowej pułapki zależności
  4. zwiększenie spójności gospodarczej i społecznej poprzez wzmocnienie ochrony socjalnej i roli państwa opiekuńczego
  5. dostosowanie systemów kształcenia i szkolenia do szybko zmieniających się realiów technologicznych i społeczno-gospodarczych, a także wspieranie mobilności pracowników między sektorami
  6. mobilizowanie dodatkowych, dostosowanych do przyszłych wyzwań inwestycji w nowe technologie i infrastrukturę
  7. opracowanie ram monitorowania w celu pomiaru dobrostanu wykraczającego poza PKB
  8. zapewnienie nieulegających dezaktualizacji ram regulacyjnych jednolitego rynku, sprzyjających zrównoważonym modelom działalności gospodarczej i zachowaniom konsumenckim
  9. wzmocnienie globalnego podejścia do ustanawiania norm i czerpanie korzyści z pionierskiej roli UE w dziedzinie konkurencyjnego zrównoważonego rozwoju
  10. promowanie solidnych ram cyberbezpieczeństwa i bezpiecznej wymiany danych w celu m.in. zapewnienia podmiotom krytycznym możliwości zapobiegania zakłóceniom, odpierania ich i niwelowania ich skutków.

Dokumenty

PobierzPDF - 10.6 MB