De Europese Unie treft maatregelen om door middel van internationale samenwerking te zorgen dat de voedselzekerheid wereldwijd wordt hersteld. Zij mobiliseert ook humanitaire hulp en steun aan de zwaarst getroffen boeren.

ursula von der leyen
De Russische invasie in Oekraïne heeft over de hele wereld grote gevolgen. Het gaat om de levens en bestaansmiddelen van miljoenen mensen wereldwijd, die bang zijn dat zij hun huis niet meer kunnen verwarmen of hun kinderen niet voldoende eten kunnen geven.

Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie

Russische agressie is de oorzaak van de wereldwijde voedselcrisis

De Russische invasie in Oekraïne heeft directe gevolgen voor de voedselzekerheid van miljoenen mensen over de hele wereld. In de hele voedselvoorzieningsketen zijn de kosten gestegen. De stijging van de kosten van energie en meststoffen heeft de landbouwmarkten gedestabiliseerd. Bovendien zijn de handelsstromen van en naar Oekraïne en Rusland verstoord.

planet earth graphic Oekraïne is op zichzelf al goed voor meer dan de helft van het tarweaanbod van het Wereldvoedselprogramma. De beschietingen en bombardementen maken het voor veel Oekraïense boeren onmogelijk om te zaaien.
growth graphic Rusland vernietigt zich opzettelijk landbouwmachines, voedselvoorraden en verwerkings- en transportcapaciteit in Oekraïne.
cargo ship graphic Rusland beperkt zijn voedseluitvoer en blokkeert honderden schepen vol tarwe in de Zwarte Zee.
target De EU-sancties tegen Rusland en Belarus zijn niet gericht op de landbouwsector. De aankoop, de invoer en het vervoer van landbouw- en voedingsproducten zijn vrijgesteld van het verbod op schepen die onder Russische vlag varen.

Wat doet de EU?

Als langdurige en betrouwbare partner voor landen overal ter wereld zet de EU zich in voor wereldwijde voedselzekerheid en de opbouw van veerkrachtige voedselsystemen.

In de EU is momenteel voedsel genoeg, aangezien Europa voor veel landbouwproducten grotendeels zelfvoorzienend is. Voor specifieke producten, zoals voedereiwitten, is onze landbouwsector echter een netto-importeur. Samen met de hoge kosten van productiemiddelen als meststoffen en fossiele energie, zorgt die kwetsbaarheid voor productieproblemen in de landbouw, waardoor de voedselprijzen kunnen stijgen.

De Europese Commissie heeft een reeks maatregelen op korte en middellange termijn voorgesteld om de voedselzekerheid wereldwijd te vergroten. Ze wil ook boeren en consumenten in de EU steunen, gezien de stijgende voedselprijzen en kosten van onder meer energie en meststoffen.

Wij

Logistics graphic helpen om graan uit Oekraïne te halen
Supporting people graphic ondersteunen kwetsbare bevolkingsgroepen
food production icon voeren onze voedselproductie op
removing restrictions icon heffen beperkingen op de handel in levensmiddelen op en bevorderen multilateralisme

De wereldwijde voedselzekerheid vergroten

 

  • 2,5 miljard euro voor internationale samenwerking op het vlak van voedselvoorziening (2021-2024)
  • ruim 70 landen krijgen steun om hun voedselvoorziening veerkrachtiger te maken

De Commissie verbindt zich ertoe alle nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de EU, als netto-voedselexporteur en grootste agrovoedingsproducent, bijdraagt tot de wereldwijde voedselzekerheid. De EU is een van de belangrijkste verleners van humanitaire hulp en ontwikkelingshulp op het gebied van voedsel en voedselsystemen.

Zowel de humanitaire behoeften als de kosten zullen waarschijnlijk toenemen en extra druk uitoefenen op de humanitaire hulp. Sinds 2015 heeft de EU jaarlijks minimaal 350 miljoen euro besteed aan humanitaire voedselhulp. In de periode 2021-2024 is nog eens 2,5 miljard euro (1,4 miljard euro voor ontwikkeling en 1,1 miljard euro voor humanitaire hulp) toegezegd voor internationale samenwerking op het vlak van voedselvoorziening. In de periode 2021-27 zal de EU de voedselsystemen in zo’n 70 partnerlanden ondersteunen.

  • Op 6 april hebben de EU en haar lidstaten meer dan 1 miljard euro toegezegd om de voedselzekerheid in de Sahel aan te pakken. 
  • Op 26 april hebben de EU en haar lidstaten 633 miljoen euro toegezegd voor dringende hulp en om de voedselsystemen en de veerkracht in de Hoorn van Afrika te versterken.

Voor de zuidelijke buurlanden heeft de EU een steunpakket van 225 miljoen euro goedgekeurd. Dat is bedoeld om de gevolgen te verzachten van mogelijke nieuwe voedselcrises als gevolg van de grote afhankelijkheid van voedselinvoer die door de oorlog is verstoord.

Bovendien zal de EU sterk blijven pleiten tegen uitvoerbeperkingen en uitvoerverboden voor levensmiddelen, en voor een goed functionerende interne markt.

Deze diepe crisis vormt het bewijs dat we wereldwijd sneller moeten overschakelen op een duurzaam en veerkrachtig voedselsysteem om beter voorbereid te zijn op toekomstige crises. Naar aanleiding van de VN-top over voedselsystemen in 2021 neemt de Commissie deel aan acht wereldwijde coalities die allemaal gericht zijn op de transformatie van de voedselsystemen, veerkracht en duurzame productiviteitsgroei.

Steun voor Oekraïne

wheatfield De EU stelt alles in het werk om graan dat in Oekraïne geblokkeerd is op de wereldmarkten te krijgen, om de Oekraïners aan de broodnodige inkomsten te kunnen helpen en om het Wereldvoedselprogramma te voorzien van de goederen die het dringend nodig heeft.

 

De EU opent solidariteitscorridors en financiert verschillende vervoerswijzen, zodat het graan uit Oekraïne de meest kwetsbare landen ter wereld kan bereiken.

De EU voert ook haar eigen productie op om de druk op de mondiale voedselmarkten te verlichten, en werkt samen met het Wereldvoedselprogramma, zodat de beschikbare voorraden en extra producten kwetsbare landen tegen betaalbare prijzen kunnen bereiken.

De Commissie steunt Oekraïne ook bij de ontwikkeling en uitvoering van een voedselzekerheidsstrategie op korte en middellange termijn om te garanderen dat de hulp waar mogelijk de landbouwbedrijven bereikt en dat de vervoers- en opslaginfrastructuur in stand wordt gehouden. Oekraïne moet zijn burgers kunnen blijven voeden en uiteindelijk zijn exportmarkten terugwinnen.

EU-solidariteit met Oekraïne

Steun voor EU-boeren

Een vrouw volgt de voortgang van de oogst in realtime op haar smartphone 500 miljoen euro zal onder de EU-landen worden verdeeld om rechtstreeks steun te verlenen aan boeren die het zwaarst worden getroffen door hogere productiekosten en de sluiting van exportmarkten. De EU-landen kunnen deze steun tot 200 % aanvullen met nationale middelen.

 

Om de huidige cashflowproblemen van boeren aan te pakken, mogen de EU-landen hogere rechtstreekse GLB-voorschotten betalen.

De Commissie heeft al het volgende gedaan:

  • een uitzonderlijke en tijdelijke afwijking toegestaan om de productie van gewassen op braakgelegde grond in de EU toe te staan, met behoud van volledige vergroeningsbetalingen voor boeren
  • een voorstel ingediend voor een nieuw, op zichzelf staand tijdelijk crisiskader dat ook geldt voor boeren, meststoffenproducenten en de visserijsector

De Commissie komt ook met vangnetmaatregelen voor de varkensvleesmarkt, gezien de bijzonder moeilijke situatie in de sector.

Steun voor EU-consumenten

Een vrouw in de afdeling groenten en fruit van een supermarkt Door maatregelen om meer voedsel op de markt te brengen, zullen de prijzen niet verder oplopen.

 

De EU-landen mogen ook verlaagde btw-tarieven invoeren en marktdeelnemers aanmoedigen de kleinhandelsprijzen in toom te houden.

Daarnaast kunnen de EU-landen gebruikmaken van EU-fondsen, zoals het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (FEAD), dat steun geeft voor acties van de EU-landen om voedselhulp en/of materiële basishulp aan de meest kwetsbaren te verstrekken.

Veerkrachtige en duurzame voedselsystemen

Het is meer dan ooit noodzakelijk om de veerkracht van Europese landbouw te vergroten door de afhankelijkheid van energie, energie-intensieve invoer en invoer van diervoeders te verminderen. Die veerkracht vereist invoer uit verschillende landen en uiteenlopende afzetmogelijkheden dankzij een robuust multilateraal en bilateraal handelsbeleid.

Tijdlijn

  • 21 juni 2022

    De Europese Commissie heeft voorgesteld om 600 miljoen euro uit de reserves van het Europees Ontwikkelingsfonds vrij te maken ter ondersteuning van de landen in Afrika, het Caribisch gebied en de Stille Oceaan (ACS) om het hoofd te bieden aan de nijpende situatie met behulp van humanitaire hulp (150 miljoen euro), steun voor duurzame productie en veerkracht van voedselsystemen (350 miljoen euro) en macro-economische steun (100 miljoen euro).

  • 26 april 2022

    De EU en de lidstaten hebben 633 miljoen euro toegezegd voor dringende steun en om de voedselsystemen en de veerkracht in de Hoorn van Afrika te versterken.

  • 6 april 2022

    De EU en haar lidstaten hebben meer dan 1 miljard euro toegezegd om de voedselzekerheid in de Sahel aan te pakken.