Εισαγωγή

Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης (ΜΔΜ) αποτελεί βασικό εργαλείο ώστε να διασφαλιστεί ότι η μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία πραγματοποιείται με δίκαιο τρόπο, χωρίς να μένει κανείς στο περιθώριο. Ο μηχανισμός παρέχει στοχευμένη στήριξη, ώστε να κινητοποιηθούν τουλάχιστον 65-75 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2021-2027 στις περιφέρειες που πλήττονται περισσότερο, για την άμβλυνση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων της μετάβασης.

frans timmermans photo
«Πρέπει να επιδείξουμε αλληλεγγύη προς τις περισσότερο πληγείσες περιφέρειες στην Ευρώπη, όπως οι περιφέρειες εξόρυξης άνθρακα και άλλες, ώστε να εξασφαλίσουμε ότι η Πράσινη Συμφωνία έχει την πλήρη στήριξη όλων και την ευκαιρία να καταστεί πραγματικότητα.»

Φρανς Τίμερμανς, εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Χρηματοδότηση

Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης αντιμετωπίζει τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις της μετάβασης, δίνοντας έμφαση στις περιφέρειες, τις βιομηχανίες και τους εργαζομένους που θα έρθουν αντιμέτωποι με τις μεγαλύτερες προκλήσεις, μέσα από τρεις πυλώνες:

Hands on the globe

Νέο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης

Θα διαθέτει ποσό ύψους 17,5 δισ. ευρώ (σε τιμές 2018· 19,3 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές), που αναμένεται να κινητοποιήσει περίπου 30 δισ. ευρώ σε επενδύσεις.

money

Καθεστώς δίκαιης μετάβασης στο πλαίσιο του InvestEU

Θα παρέχει δημοσιονομική εγγύηση στο πλαίσιο του προγράμματος InvestEU για τα τέσσερα σκέλη πολιτικής και έναν συμβουλευτικό κόμβο InvestEU που θα λειτουργεί ως κεντρικό σημείο εισόδου για αιτήματα συμβουλευτικής υποστήριξης. Αναμένεται να κινητοποιήσει 10-15 δισ. ευρώ σε επενδύσεις κυρίως από τον ιδιωτικό τομέα.

bank icon

Νέα δανειακή διευκόλυνση του δημόσιου τομέα

Θα συνδυάσει επιχορηγήσεις ύψους 1,5 δισ. ευρώ που χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ με δάνεια ύψους 10 δισ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, για την κινητοποίηση δημόσιων επενδύσεων ύψους μεταξύ 25 και 30 δισ. ευρώ.

Πώς μπορούν οι χώρες της ΕΕ να αποκτήσουν πρόσβαση;

Τα σχέδια εδαφικής δίκαιης μετάβασης καθορίζουν τα εδάφη στα οποία θα χρησιμοποιηθεί το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Ο προσδιορισμός αυτών των εδαφών πραγματοποιείται μέσω διαλόγου με την Επιτροπή. Τα εν λόγω σχέδια καθορίζουν τις προκλήσεις σε κάθε έδαφος, καθώς και τις αναπτυξιακές ανάγκες και τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν έως το 2030. Προσδιορίζουν τα είδη των προβλεπόμενων πράξεων και καθορίζουν τους μηχανισμούς διακυβέρνησης. Η έγκριση των σχεδίων εδαφικής δίκαιης μετάβασης ανοίγει τις πόρτες σε ειδική χρηματοδότηση στο πλαίσιο των άλλων δύο πυλώνων του Μηχανισμού Δίκαιης Μετάβασης.

Η Πλατφόρμα Δίκαιης Μετάβασης βοηθά τις χώρες και τις περιφέρειες της ΕΕ με τη δίκαιη μετάβαση. Αποτελείται από ένα ενιαίο σημείο πρόσβασης και γραφείο υποστήριξης. Παρέχει ολοκληρωμένη τεχνική και συμβουλευτική υποστήριξη. Οι αρχές και οι δικαιούχοι μπορούν να έχουν πρόσβαση στην πλατφόρμα για να βρίσκουν όλα όσα χρειάζεται να γνωρίζουν για τα κεφάλαια, συμπεριλαμβανομένων των ευκαιριών, των σχετικών κανονιστικών επικαιροποιήσεων ή ειδικών ανά τομέα πρωτοβουλιών. Η πλατφόρμα προωθεί επίσης ενεργά την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μεταξύ άλλων μέσω τακτικών δια ζώσης και εικονικών συγκεντρώσεων.

Εάν έχετε ερωτήσεις σχετικά με τον Μηχανισμό / το Ταμείο / την Πλατφόρμα Δίκαιης Μετάβασης, συμπληρώστε το δελτίο επικοινωνίας.

Πρόσβαση στην πλατφόρμα

 

Ποιος θα ωφεληθεί;

Η στήριξη θα είναι διαθέσιμη σε όλα τα κράτη μέλη, με επίκεντρο τις περιφέρειες με την υψηλότερη ένταση άνθρακα ή με τα περισσότερα άτομα που εργάζονται στον τομέα των ορυκτών καυσίμων. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση μέσω της κατάρτισης σχεδίων εδαφικής δίκαιης μετάβασης που καλύπτουν την περίοδο έως το 2030, προσδιορίζοντας τα εδάφη που θα πρέπει να λάβουν τη μεγαλύτερη στήριξη. Τα σχέδια θα πρέπει επίσης να καθορίζουν τρόπους για την καλύτερη αντιμετώπιση των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών προκλήσεων.

head icon Άτομα και πολίτες πιο ευάλωτοι στη μετάβαση
Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης θα τους προστατεύσει
  • με τη διευκόλυνση των ευκαιριών απασχόλησης σε νέους τομείς και σε εκείνους που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο
  • με την παροχή ευκαιριών επανειδίκευσης
  • με τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών
  • με επενδύσεις στην καταπολέμηση της ενεργειακής φτώχειας
  • με τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε καθαρή, οικονομικά προσιτή και ασφαλή ενέργεια
icon Εταιρείες και τομείς που δραστηριοποιούνται σε βιομηχανίες υψηλής έντασης άνθρακα ή που περιλαμβάνουν τέτοιες βιομηχανίες
Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης θα τους προστατεύσει
  • με τη στήριξη της μετάβασης σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και της οικονομικής διαφοροποίησης με βάση τις ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή επενδύσεις και θέσεις εργασίας
  • με τη δημιουργία ελκυστικών συνθηκών για τους επενδυτές του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα
  • με τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε δάνεια και χρηματοδοτική στήριξη
  • με επενδύσεις στη δημιουργία νέων εταιρειών, ΜΜΕ και νεοφυών επιχειρήσεων
  • με επενδύσεις σε δραστηριότητες έρευνας και καινοτομίας
icon globe Κράτη μέλη και περιφέρειες με υψηλή εξάρτηση από ορυκτά καύσιμα και βιομηχανίες υψηλής έντασης άνθρακα
Ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης θα τα προστατεύσει
  • με τη στήριξη της μετάβασης σε δραστηριότητες χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών και ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή
  • με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην πράσινη οικονομία
  • με επενδύσεις στις δημόσιες και βιώσιμες μεταφορές
  • με την παροχή τεχνικής βοήθειας
  • με επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας
  • με τη βελτίωση της ψηφιακής συνδεσιμότητας
  • με την παροχή οικονομικά προσιτών δανείων στις τοπικές δημόσιες αρχές
  • με τη βελτίωση των ενεργειακών υποδομών, των δικτύων τηλεθέρμανσης και των δικτύων μεταφοράς.