Στον προϋπολογισμό της ΕΕ υπάρχουν μέγιστα ετήσια ποσά («ανώτατα όρια») για:

  • Δαπάνες — τα ανώτατα όρια του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού καθορίζουν τα μέγιστα ποσά που μπορεί να δεσμεύσει ή να δαπανήσει η ΕΕ κατά τη διάρκεια του 7ετούς πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (το τρέχον αφορά την περίοδο 2021-2027)·
  • Έσοδα — τα ανώτατα όρια των ιδίων πόρων καθορίζουν το μέγιστο ποσό των ιδίων πόρων που μπορεί να ζητήσει η ΕΕ από τα κράτη μέλη για να χρηματοδοτήσει τις δαπάνες της κατά την ίδια περίοδο.

Ανώτατα όρια δαπανών

Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός καθορίζει τα ανώτατα όρια για το σύνολο των δαπανών της ΕΕ και για τις κύριες κατηγορίες δαπανών (τομείς) για την περίοδο των 7 ετών. Τα ανώτατα όρια δαπανών διακρίνονται σε δύο τύπους:

  • Ετήσιο ανώτατο όριο για κάθε τομέα, εκφρασμένο σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων, οι οποίες είναι νομικά δεσμευτικές υποσχέσεις για δαπάνη χρημάτων. Οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων δεν θα δαπανηθούν κατ’ ανάγκη κατά το ίδιο έτος, αλλά μπορούν να εκταμιευθούν κατά τη διάρκεια περισσότερων οικονομικών ετών.
  • Συνολικό ετήσιο ανώτατο όριο:
    • για πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων οι οποίες αντιστοιχούν στο σύνολο των ανώτατων ορίων για κάθε τομέα·
    • για πιστώσεις πληρωμών, όπου αναφέρονται τα μέγιστα πραγματικά ποσά που έχουν εγκριθεί για εκταμίευση σε ένα δεδομένο έτος.

Τα ανώτατα όρια δαπανών είναι χαμηλότερα από τα ανώτατα όρια εσόδων («ίδιοι πόροι»). Για κάθε έτος του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού, το σύνολο των πιστώσεων πληρωμών πρέπει να είναι τέτοιο ώστε να μην ζητείται από τα κράτη μέλη να συνεισφέρουν περισσότερο από το ανώτατο όριο των ιδίων πόρων.

Ειδικοί μηχανισμοί και περιθώρια

Η υπέρβαση των ανώτατων ορίων του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση μόνο όταν είναι αναγκαία η χρήση ειδικών μηχανισμών, οι οποίοι κινητοποιούνται για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων καταστάσεων. Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση αυτή, οι πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων για ειδικούς μηχανισμούς δεν μπορούν να υπερβαίνουν το ανώτατο όριο των ιδίων πόρων.

Πρόσθετο περιθώριο ελιγμών σε περίπτωση απρόβλεπτων αναγκών και καταστάσεων έκτακτης ανάγκης παρέχεται από τη διαφορά («περιθώριο»):

  • μεταξύ των πραγματικών πιστώσεων πληρωμών που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό και του συνολικού ετήσιου ανώτατου ορίου για τις πιστώσεις πληρωμών·
  • και μεταξύ των πραγματικών πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό και του ετήσιου ανώτατου ορίου για κάθε τομέα.