De coronavirusuitbraak is een ernstige bedreiging voor de volksgezondheid. Lockdowns en andere beperkende maatregelen zijn noodzakelijk om levens te redden. Maar zulke maatregelen remmen de economie sterk af en vertragen de levering van kritieke goederen en diensten. De Europese Commissie doet er alles aan om het goederenvervoer over de weg, over het water en door de lucht toch soepel te laten verlopen. Het goederenvervoer is namelijk van cruciaal belang voor de werking van de interne EU-markt en voor de bestrijding van deze volksgezondheidscrisis. 

Intrekking van de reisbeperkingen

Op 13 mei is de Europese Commissie met nieuwe richtsnoeren en aanbevelingen gekomen. Ze moeten de lidstaten helpen de reisbeperkingen geleidelijk en op verantwoorde wijze op te heffen. Na de maandenlange beperkingen moet op die manier veilig reizen weer mogelijk worden:

Veilig herstel van het vrije verkeer en het opheffen van controles aan de binnengrenzen

Mocht het vanwege de gezondheidssituatie niet verantwoord zijn om de reisbeperkingen ineens op te heffen, dan stelt de Commissie voor dit gecoördineerd en in stappen doen, te beginnen tussen gebieden of lidstaten waarvan de epidemiologische situatie voldoende vergelijkbaar is. De aanpak moet ook flexibel zijn, wat ook betekent dat bepaalde maatregelen opnieuw kunnen worden ingevoerd als de situatie dat vereist. De maatregelen van de lidstaten moeten worden gebaseerd op de volgende criteria: de epidemiologische situatie, de mogelijkheden om veilig te reizen, en economische en sociale overwegingen.

Heropstart van het vervoer in de hele EU

De Commissie heeft aanbevelingen gedaan voor een veilig en geleidelijk herstel van het passagiersvervoer per vliegtuig, per trein, over de weg en per boot, bijv. met betrekking tot de contacten tussen passagiers en personeel en tussen passagiers onderling, en het gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen onderweg. De aanbevelingen verschillen per vervoerswijze.

Herstel van het toerisme

De Commissie heeft criteria voor een veilig en geleidelijk herstel van het toerisme vastgesteld en pleit voor duidelijke regels voor bijvoorbeeld hotels en hotelgasten, die de gezondheid van de gasten en het personeel moeten waarborgen. Deze criteria hebben betrekking op de epidemiologische situatie, de capaciteit van de gezondheidszorg voor de lokale bevolking en de toeristen, en de capaciteit wat betreft toezicht, testen en traceren.

Traceringsapps die over de grens heen werken

De EU-landen hebben in overleg met de Commissie afgesproken dat de vrijwillige apps voor het traceren van contacten over de grens heen moeten werken, zodat iedereen, ook wanneer hij of zij in de EU op reis is, gewaarschuwd kan worden.

Vouchers aantrekkelijker maken voor klanten

Volgens de EU-regels hebben reizigers bij annulering van hun vlieg-, trein-, bus- of bootreis of pakketreis het recht te kiezen tussen een voucher en terugbetaling. De Commissie bevestigt dit recht, maar pleit er ook voor dat vouchers een volwaardig en aantrekkelijk alternatief worden voor de terugbetaling van reizen die in het kader van de huidige pandemie zijn geannuleerd, waardoor ook bedrijven in de reissector onder zware financiële druk zijn komen te staan.

Factsheet: Reizen en toerisme in Europa: praktische gids voor reizigers en bedrijven

Vragen en antwoorden: Toerisme en reizen

Persbericht

Reisadvies en grensmaatregelen

Het geven van reisadvies is de bevoegdheid van de EU-landen zelf. Controleer daarom op de website van de nationale overheid van uw land (bijvoorbeeld van het ministerie van Buitenlandse Zaken) of er een negatief reisadvies voor uw geplande bestemming geldt. Hou er rekening mee dat zo'n reisadvies kan worden aangepast als de situatie verandert.

Volgens de laatste update (8 april 2020) hebben alle EU-landen samenscholingen verboden, scholen (geheel of gedeeltelijk) gesloten en enkele grens-/reisbeperkingen opgelegd.

Kaart met maatregelen aan de grenzen

Overzicht van de nationale maatregelen per land

Heeft u een vraag die nog niet beantwoord is?

Bel of e-mail dan naar Europe Direct. Ze kunnen u antwoord geven in uw eigen taal (een van de 24 officiële EU-talen).

Tijdelijke beperkingen op niet-essentiële reizen

Om de verspreiding van het virus tegen te gaan, heeft de Europese Commissie de lidstaten op 16 maart aanbevolen een eerste inreisverbod van dertig dagen in te stellen voor niet-essentiële reizen vanuit landen buiten de EU. De EU-leiders zijn hiermee akkoord gegaan en alle EU-landen (behalve Ierland) en alle geassocieerde Schengenlanden (IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland) passen deze reisbeperking toe. Op 8 april heeft de Commissie de lidstaten en de Schengenlanden buiten de EU verzocht de tijdelijke beperkingen voor niet-essentiële reizen naar de EU te verlengen tot en met 15 mei. Op 8 mei 2020 deed de Commissie de aanbeveling om de reisbeperkingen naar het EU+-gebied met nog eens 30 dagen te verlengen tot 15 juni 2020.

De reisbeperkingen moeten gefaseerd worden opgeheven: zoals benadrukt in de Europese exitstrategie, moeten eerst de controles aan de binnengrenzen geleidelijk en gecoördineerd worden afgebouwd en kunnen pas daarna de beperkingen aan de buitengrenzen worden versoepeld.

Het EU+-gebied omvat alle Schengenlanden (plus Bulgarije, Kroatië, Cyprus en Roemenië) en de vier geassocieerde Schengenlanden (IJsland, Liechtenstein, Noorwegen en Zwitserland).

Reizen naar en vanuit de EU tijdens de pandemie

Medische screenings en grenscontroles

De EU-lidstaten moeten de maatregelen aan de grenzen in EU-verband coördineren. Deze uitzonderlijke maatregelen zijn noodzakelijk en proportioneel.

Oponthoud voor het vrachtverkeer kan natuurlijk wel kritieke tekorten veroorzaken. En helaas zijn de beperkingen die de verspreiding van het virus moeten vertragen, ook hinderlijk voor het transport van goederen. Het is belangrijk dat geneesmiddelen, beschermingsmiddelen en andere goederen snel de ziekenhuizen, dokters en verpleegtehuizen bereiken. Daarom heeft de Europese Commissie actie ondernomen. De Europese toeleveringsketen is afhankelijk van het uitgebreide netwerk voor goederenvervoer over de weg, over het water en door de lucht. Continue en ononderbroken vervoersdiensten zijn onmisbaar voor de goede werking van de interne EU-markt en voor de bestrijding van deze volksgezondheidscrisis.

Op 16 maart heeft de Europese Commissie daarom richtsnoeren uitgevaardigd voor maatregelen aan de grenzen. Die zorgen voor een goede bescherming van de gezondheid van reizigers zonder de doorstroming van essentiële goederen en diensten in heel Europa te veel te belemmeren.

Asiel, terugkeer en hervestiging

Op 16 april heeft de Europese Commissie richtsnoeren gegeven voor de uitvoering van de EU-regels over asiel, terugkeer en hervestiging. Ze maken duidelijk hoe de procedures moeten doorgaan zonder de gezondheid of Europese grondrechten van de betrokkenen te schaden. De sociale interactie tussen personeel en asielaanvragers moet worden beperkt, de quarantaine- en isolatiemaatregelen moeten proportioneel, redelijk en niet-discriminerend zijn, en de huidige EU-regels moeten zo flexibel mogelijk worden toegepast.

Door de uitbraak van het coronavirus liggen sommige hervestigings- en terugkeeroperaties stil, maar het voorbereidende werk moet doorgaan zodat ze vlot kunnen worden hervat. Vrijwillige terugkeer moet prioriteit krijgen omdat de gezondheids- en veiligheidsrisico's daarbij geringer zijn. Verder moeten we nauw blijven samenwerken met landen buiten de EU aan de identificatie, registratie en terugkeer van hun onderdanen.

Vrij verkeer van goederen en diensten

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wees onlangs nog eens op het belang van het vrij goederen- en dienstverkeer: "Vooral in tijden van crisis zijn we allemaal afhankelijk van de beschikbaarheid van basisvoorzieningen voor de bevolking."

Om het goederenvervoer in de hele EU soepel en efficiënt te laten verlopen, heeft de Europese Commissie op 23 maart geadviseerd om aan de binnengrenzen "green lanes" voor vrachtverkeer in te voeren. De controles en medische screenings mogen daar niet langer dan 15 minuten duren.

De Commissie roept de EU-lidstaten ook op om het vrachtverkeer door de lucht tijdens de coronacrisis te ondersteunen. Zij heeft nieuwe richtsnoeren gepresenteerd om essentiële vervoersstromen, zoals van medische benodigdheden en personeel, op gang te houden.

Ursula von der Leyen over de invoering van "green lanes” om de doorstroming van het vrachtverkeer in de EU te versnellen

Afvaltransporten

De Commissie heeft op 31 maart een richtsnoer gepubliceerd om ervoor te zorgen dat ook afvaltransporten tussen de EU-landen via de green lanes blijven doorgaan. In de huidige omstandigheden is het uitermate belangrijk de volksgezondheid en het milieu zo goed mogelijk te beschermen. Het vervoer van afval binnen de EU is een belangrijke schakel in de volledige afvalverwerkingsketen van inzameling tot definitieve verwijdering. Obstakels aan de binnengrenzen moeten daarom zo veel mogelijk worden voorkomen. Het advies is bestemd voor de autoriteiten van de lidstaten en de overige betrokkenen.

Vrij verkeer voor essentiële werknemers

De Commissie heeft richtsnoeren gegeven om essentiële werknemers (zorgpersoneel, ouderenverzorgers, levensmiddelenfabrikanten, seizoensarbeiders enz.), toe te staan de grens over te steken, zodat zij ondanks de tijdelijke reisbeperkingen toch kunnen blijven werken.

Snellere erkenning van zorgdiploma's

Op 7 mei heeft de Commissie aan de lidstaten richtsnoeren gegeven om het tekort aan zorgpersoneel vanwege de coronacrisis op te vangen. Het doel is kwalificaties van zorgwerkers sneller te erkennen en de regels toe te lichten voor artsen en verpleegkundigen die aan de slag willen. In de richtsnoeren raadt de Commissie lidstaten aan om hiervoor ten volle gebruik te maken van de flexibiliteit die de EU-richtlijn voor beroepskwalificaties biedt. Ze wijst er ook op dat lidstaten mogen vragen om een afwijking van de regels voor minimale opleidingseisen als zorgverleners hun opleiding door de crisis niet kunnen afmaken.

DownloadenPDF - 248.1 KB

Passagiersrechten en pakketreizen

Passagiers en reizigers kunnen er zeker van zijn dat hun rechten worden beschermd. Lees alles over uw rechten als passagier en hoe het zit met al geboekte pakketreizen op Uw Europa, de website met hulp en advies voor EU-burgers en hun gezin.

Op 18 maart 2020 heeft de Commissie in haar interpretatierichtsnoeren aangegeven hoe de EU-wetgeving voor passagiersrechten in de context van de corona-uitbraak moet worden toegepast, om alle betrokkenen meer duidelijkheid en rechtszekerheid te geven.

Tegelijkertijd staat in de richtsnoeren duidelijk dat de huidige omstandigheden “buitengewoon” zijn, zodat u geen recht heeft op een schadevergoeding, ook al wordt uw vlucht minder dan twee weken voor vertrek geannuleerd.

Op 19 maart 2020 is ook een nota over de richtlijn pakketreizen en de coronacrisis uitgebracht.

Volgens de EU-regels hebben passagiers en reizigers bij annulering van hun vlieg-, trein-, bus- of bootreis of pakketreis het recht te kiezen tussen een voucher en terugbetaling.

De Commissie bevestigt dit recht, maar heeft de reissector op 13 mei 2020 ook aanbevolen om van vouchers een volwaardig en aantrekkelijk alternatief te maken voor de terugbetaling van door de coronacrisis geannuleerde reizen. Door de crisis zijn ook bedrijven in de reissector onder zware financiële druk komen te staan.

DownloadenPDF - 450.3 KB
DownloadenPDF - 475.1 KB

Bekijk ook de reisadviezen van de bevoegde nationale instanties.

Overschrijding van de maximale verblijfsduur door reisbeperkingen

Wie met een visum voor kort verblijf in de Schengenruimte verblijft en deze als gevolg van de virusuitbraak niet kan verlaten voordat zijn visum verstrijkt, kan van de autoriteiten een visumverlenging krijgen tot een maximale verblijfsduur van 90/180 dagen. Wie daarna nog steeds niet kan vertrekken moet van de nationale autoriteiten een nationaal visum voor langdurig verblijf of een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen.

De lidstaten wordt gevraagd geen administratieve sanctie of boete op te leggen wanneer iemand als gevolg van de reisbeperkingen het land niet kan verlaten. Mocht de betrokkene ooit opnieuw een visum aanvragen, dan mag zo'n overschrijding ook niet meespelen bij de beoordeling van de aanvraag.

Consulaire bijstand in het buitenland

Doordat veel vluchten geannuleerd en veel grenzen gesloten zijn vanwege de coronapandemie, zitten tal van Europeanen vast in het buitenland.

De Europese Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden verlenen hulp bij het repatriëren van gestrande EU-burgers en de EU-lidstaten geven advies over hoe om te gaan met de reisbeperkingen. Neem in zo'n geval rechtstreeks contact op met het land van herkomst.

Heeft u de nationaliteit van een EU-land, bent u buiten de EU en kunt u geen hulp krijgen van een ambassade of consulaat van uw eigen land, dan kunt u ook bij de ambassade of het consulaat van een ander EU-land terecht.

Meer informatie over uw recht op diplomatieke of consulaire bescherming buiten de EU.

Advies voor consumenten

Het netwerk van Europese consumentencentra verleent advies en hulp aan consumenten over hun rechten bij grensoverschrijdende kwesties. Daaronder verstaan we ook problemen met reis- en hotelboekingen in verband met de virusuitbraak. Informatie over het oplossen van consumentengeschillen vindt u ook op Behandeling van consumentengeschillen

Wees op uw hoede voor oplichters op internet die producten aanbieden waarmee u een infectie zou kunnen voorkomen of genezen. Veelal gaat het om malafide handelaars die nepproducten verkopen.

Het EU-consumentenrecht regelt niet wat er gebeurt bij annuleringen van evenementen of individuele diensten (sport- en culturele evenementen, autohuur, overnachtingen enz.). Daarom zijn uw rechten als consument afhankelijk van het nationale verbintenissenrecht en van uw contract, waaronder de annuleringsregeling van de dienstverlener (bv. of u bij annulering uw geld geheel of gedeeltelijk terugkrijgt).

Op grond van de richtlijn oneerlijke bedingen 93/13/EEG moeten de door verkopers gebruikte standaardcontractvoorwaarden transparant zijn en mogen zij de rechten van de consument niet op oneerlijke wijze beperken.

Meer informatie over uw rechten wanneer u een pakketreis heeft geboekt Meer informatie over uw rechten wanneer u losse vlieg- of treintickets, een boot- of busreis heeft geboekt.

Vervoersadvies per sector

De lidstaten en de Europese Commissie nemen drastische maatregelen om de sociaaleconomische impact van de coronacrisis in de vervoerssector te beperken en om een vlotte, continue doorstroming van goederen in de hele EU te garanderen. Dit geldt vooral, maar niet alleen, voor essentiële goederen zoals voeding en medische benodigdheden.

Op 29 april heeft de Commissie een pakket maatregelen vastgesteld om vervoersbedrijven in alle sectoren te helpen. Het sluit aan bij eerder genomen maatregelen om de veiligheid van werknemers in het vervoer te garanderen, reizigers te informeren over hun rechten en het essentiële goederenvervoer in heel Europa op gang te houden. De bedoeling is de regels te versoepelen en de kosten voor vervoersbedrijven te verlagen. Om de luchtvaart te helpen, worden de regels voor grondafhandelingsdiensten en vergunningen voor luchtvaartmaatschappijen aangepast. Voor de scheepvaart wordt de verordening voor havendiensten aangepast, zodat de autoriteiten de vergoedingen voor het gebruik van haveninfrastructuur mogen uitstellen, verlagen of kwijtschelden. De Commissie heeft daarnaast voorgesteld de lidstaten drie maanden uitstel te geven voor de overdracht van bepaalde bevoegdheden, onder meer aan het Spoorwegbureau van de Europese Unie. Ten slotte heeft de Commissie elf lidstaten een tijdelijke vrijstelling verleend van de EU-regels voor de rijtijden en rusttijden. Negen andere lidstaten krijgen binnenkort ook zo'n vrijstelling.

Wegtransport

Het wegtransport moet continu en ononderbroken zijn werk kunnen blijven doen. Dat is belangrijk voor een goede werking van de interne EU-markt en voor de bestrijding van deze volksgezondheidscrisis. 

Commissievoorzitter Von der Leyen heeft vier doelstellingen voor het vrachtverkeer geformuleerd:

  • In de eerste plaats mag de passage van de grens op een "green lane" niet meer dan 15 minuten duren, alle controles en medische screenings inbegrepen. Algemene adviezen voor maatregelen en screening aan de grenzen.
  • In de tweede plaats moeten de "green lanes" openstaan voor alle soorten vrachtvervoer. Onze toeleveringsketens in Europa zijn sterk geïntegreerd. Daarom is het belangrijk dat alle soorten goederen vrij kunnen circuleren.
  • In de derde plaats moeten eventuele beperkingen, zoals een verbod voor vrachtwagens om 's nachts of in het weekend te rijden, worden opgeschort. Dit is een uitzonderlijke situatie waarin we zo flexibel mogelijk moeten zijn.
  • En ten slotte moeten de formaliteiten voor chauffeurs van alle nationaliteiten worden versoepeld, zodat zij sneller de grens kunnen oversteken.

Op 23 maart 2020 heeft de Commissie met praktisch advies aangegeven hoe het vrachtverkeer tijdens deze pandemie door de hele EU kan blijven rijden. De lidstaten werd gevraagd onmiddellijk alle binnengrensovergangen op het trans-Europees vervoersnetwerk (TEN-T) als "green lane” aan te wijzen. Die green lanes moeten openstaan voor alle vrachtvoertuigen, ongeacht de goederen die ze vervoeren.

Wachttijden voor vrachtwagens aan de grenzen.

Kaart met de green lanes voor vrachtwagens

Interactieve kaart met de grensdoorlaatposten

Vliegverkeer

De uitbraak van het nieuwe coronavirus heeft grote gevolgen voor de Europese luchtvaartsector. Volgens de EU-regels mogen de lidstaten maatregelen nemen om de verspreiding van ziektes tegen te gaan, bijvoorbeeld door vluchten uit andere EU-landen op te schorten. De criteria hiervoor moeten op EU-niveau worden gecoördineerd. Het is met name belangrijk om de nodige verbindingen voor medische zorg in stand te houden.

De Europese Commissie en het EU-Agentschap voor de veiligheid van de luchtvaart (EASA) hebben richtsnoeren over gezondheid en veiligheid gepubliceerd voor de bevoegde autoriteiten, luchthavens, luchtvaartmaatschappijen en hun bemanningen met betrekking tot de corona-uitbraak. Deze juridisch niet-bindende aanbevelingen voor de opsporing van zieke passagiers in vliegtuigen en luchthavens en hoe er met hen kan worden omgegaan, zijn te vinden op de website van het EASA.

Voorkomen van vliegen met lege vliegtuigen en flexibiliteit voor luchtvaartmaatschappijen

Naar verwachting zal het luchtverkeer in de komende weken nog verder afnemen. Om de gevolgen hiervan op te vangen, is de Commissie snel met een wetsvoorstel gekomen om luchtvaartmaatschappijen tijdelijk te ontslaan van hun verplichting om hun slots op luchthavens te gebruiken. Het Europees Parlement en de Raad van de EU hebben er al mee ingestemd. De nieuwe regels zijn ingegaan op 1 april 2020.

Luchtvracht

Cargovluchten zijn van vitaal belang voor Europa. De Europese Commissie heeft daarom op 26 maart 2020 een richtsnoer uitgebracht over blijvende ondersteuning van vrachtvluchten.

Zo roept ze de EU-landen op om nu meer vrachtvluchten van buiten de EU dan gewoonlijk toe te staan. Daarnaast adviseert ze om de regels voor nachtvluchten en luchthavenslots tijdelijk te versoepelen voor de aanvoer van essentiële goederen en om toe te staan dat daarvoor eventueel passagiersvliegtuigen worden ingezet. Bemanningsleden moeten worden vrijgesteld van alle reisbeperkingen zolang ze geen symptomen van COVID-19 vertonen.

Beperkingen die onverenigbaar zijn met de EU-regels, moeten worden ingetrokken. Het vrachtvervoer door de lucht, met name voor kritieke medische benodigdheden, moet op gang blijven. Dat is in het belang van ons allemaal.

De uitzonderlijke maatregelen gelden zolang de coronacrisis duurt.

Scheepvaart

Omdat 75% van alle EU-handel en 30% van alle goederen binnen de EU over zee vervoerd worden, is het van vitaal belang om de scheepvaart op gang te houden. Sinds het uitbreken van de coronapandemie kunnen veel mensen, van passagiers op cruiseschepen tot bemanningsleden van vrachtschepen, nergens meer van boord gaan. De Commissie heeft richtsnoeren uitgevaardigd met aanbevelingen om deze mensen te helpen, vooral met gezondheidszorg, repatriëring en boekingen. Ook heeft ze de lidstaten opgeroepen de aflossing van bemanningen toe te staan en een netwerk van havens op te zetten waar dat zonder tijdverlies kan gebeuren.

Meer advies

Een ad-hocgroep van deskundigen van het consortium achter EU Healthy Gateways heeft een advies uitgebracht om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan:

Advies voor reders en advies voor treinreizigers.

Europe Direct-contactcentrum

Documenten