De Europese Commissie is op alle fronten actief om het coronavirus te bestrijden, de zorg in de lidstaten te ondersteunen, mensen te beschermen en levens te redden. Ook treft ze ongeziene maatregelen om de sociaal-economische gevolgen van de pandemie op nationaal en Europees niveau op te vangen.

Het coronaresponsteam van de Europese Commissie

Een paar voorbeelden van crisismaatregelen door de Commissie:

Graphic of the commission's response

Tijdlijn EU-optreden

Economische maatregelen

Herstelplan voor Europa: 2,4 biljoen euro voor herstel en voorbereiding voor de volgende generatie

Om het herstel in Europa snel op gang te brengen en levens, inkomens en banen te redden, stelt de Europese Commissie een groot herstelplan met een budget van 2,4 biljoen euro voor op basis van een krachtige en moderne EU-begroting. Commissievoorzitter Von der Leyen kondigde het herstelplan als volgt aan: "Het gaat om investeringen die niet alleen de voortreffelijke verwezenlijkingen van de voorbije zeventig jaar intact zullen houden, maar die ervoor zullen zorgen dat onze Unie klimaatneutraal, digitaal, sociaal en een sterke wereldspeler zal zijn. Nu is het aan Europa."

De Commissie zoekt de noodzakelijke investeringen daarvoor via een tweeledige strategie:

bank icon Next Generation EU, een nieuw herstelinstrument van 750 miljard euro om het EU-budget voor de jaren 2021-2024 aan te vullen met extra geld dat op de financiële markten wordt opgehaald
money icon

Een verruimde langetermijnbegroting van de EU voor de periode 2021-2027 (1100 miljard euro)

Meer over het  herstelplan van de EU

Toerisme: ontspanning voor de mensen, een stimulans voor de economie

tourism and transport in 2020 and beyond

Op 13 mei heeft de Commissie een reeks richtsnoeren en aanbevelingen gegeven voor reizigers en ondernemers.

Dit toerisme- en vervoerspakket moet de mensen weer uitzicht bieden op vakantie. toeristische ondernemers helpen om weer open te gaan en de EU-landen helpen om de reisbeperkingen geleidelijk af te bouwen. Dat alles natuurlijk met de nodige voorzorgsmaatregelen.

Deze flexibele aanpak voor een doorstart van het toerisme is gebaseerd op epidemiologische criteria, indijkingsmaatregelen, economische overwegingen en anderhalvemeteren.

Op 15 juni heeft de Commissie Re-open EU gelanceerd, een platform met nuttige informatie voor wie naar een ander land in Europa reist of op vakantie wil gaan, nu de grenzen weer open zijn. Het geeft actuele informatie over grenzen, beschikbare vervoermiddelen, reisbeperkingen, volksgezondheid en veiligheidsmaatregelen.

reopen eu visual

paper with a list

Maatregelen van de Europese Centrale Bank. De economische maatregelen van de Commissie zijn een aanvulling op de 1350 miljard euro die de Europese Centrale Bank met het pandemie-noodaankoopprogramma in bank-, bedrijfs- en staatsobligaties stopt, nadat het eerder al 120 miljard euro had uitgetrokken.

hand and building Staatssteun. De meeste steun zal moeten komen uit de nationale begrotingen van de lidstaten. De Commissie heeft tijdelijke staatssteunregels goedgekeurd, zodat de EU-landen burgers en bedrijven, vooral kleine en middelgrote ondernemers, kunnen helpen bij liquiditeitsproblemen, en om banen te redden in de EU. De Commissie heeft al meer dan 200 steunmaatregelen van de lidstaten goedgekeurd, zoals garantieregelingen voor bedrijven en subsidieregelingen voor de productie en de levering van medische apparaten en maskers.
Icon of a euro sign and a stack of coins Flexibiliteit van de Europese begrotingsregels. Voor het eerst maakt de Europese Commissie gebruik van de "ontsnappingsclausule". De Europese begrotingsregels worden zo flexibel mogelijk toegepast zodat de lidstaten de gezondheidszorg en bedrijven tijdens de crisis financieel kunnen steunen en banen kunnen redden.
Folder with papers

Screening van buitenlandse directe investeringen. Op 25 maart heeft de Commissie richtsnoeren opgesteld om de lidstaten te helpen buitenlandse directe investeringen te screenen. Het doel is kritieke Europese bedrijven en technologie in de huidige crisis te beschermen.

Solidarity fund Het Solidariteitsfonds van de EU kan lidstaten helpen bij een gezondheidscrisis, dus ook bij de coronacrisis.

Economische richtsnoeren voor de lidstaten

Het op 20 mei gepresenteerde voorjaarspakket van de Europese Commissie voorziet in richtsnoeren voor het economisch beleid van alle EU-lidstaten in het kader van de pandemie. De aanbevelingen mikken op korte termijn op het beperken van de ernstige gevolgen van de crisis en op korte tot middellange termijn op het weer op gang brengen van de groei, in overeenstemming met de Europese doelstellingen inzake groene transitie en digitale transformatie. Zij leggen ook een bijzondere nadruk op gezondheid.

De EU en de Europese Investeringsbank zetten alle middelen in om banen en bedrijven te redden.

Family playing in the kitchen

SURE is een nieuw instrument van de Commissie om banen te redden.

Om te zorgen dat mensen in de coronacrisis hun werk niet kwijtraken, heeft de Commissie een nieuw instrument voorgesteld: SURE (Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency). De Raad heeft dit voorstel op 19 mei aangenomen. Het instrument wordt beschikbaar zodra alle lidstaten hun leninggaranties hebben verstrekt.

SURE biedt lidstaten maximaal 100 miljard euro financiering aan om de kosten voor het opzetten of uitbreiden van nationale regelingen voor gedeeltelijke werkloosheid ten dele te dekken tot 31 december 2022. Deze regeling kan nog worden uitgebreid.

Office space

 

Liquiditeitsmaatregelen voor zwaar getroffen kleine en middelgrote ondernemers

  • De EIB-groep zal 20 miljard euro extra investeren in kleine en middelgrote ondernemingen, deels met eigen kapitaal en deels met geld van de EU-begroting.
  • De Commissie geeft een EU-begrotingsgarantie van 1 miljard euro aan het Europees Investeringsfonds, zodat het ervoor kan zorgen dat ondernemers voldoende geld in kas hebben. In totaal is er zo 8 miljard euro om minstens 100 000 bedrijven te helpen.

Corona-investeringsinitiatief

De Commissie heeft een investeringsinitiatief voorgesteld om te zorgen dat de lidstaten op korte termijn voldoende geld hebben om de crisis op te vangen. Het bestaat uit middelen die ongebruikt zijn gebleven in het cohesiebeleid.

Het initiatief omvat ook:

  • 100% EU-financiering voor crisisbestrijding, zodat de lidstaten geen geld hoeven voor te schieten
  • nieuwe initiatieven van het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen zoals thuisbezorging en elektronische vouchers om het risico op besmetting te beperken
  • meer flexibiliteit tussen programma’s en regio’s voor de financiering van coronamaatregelen
  • steun voor vissers en boeren

Onderzoek naar behandelingen, diagnoses en vaccins

De Europese Unie slaat de handen ineen met partners over de hele wereld door middel van een mondiale inzamelingsactie die op 4 mei 2020 van start is gegaan: de Wereldwijde coronarespons.

Dankzij het ingezamelde geld moet iedereen toegang kunnen krijgen tot behandelingen, tests en vaccins voor het coronavirus.

  • 16 miljard euro aan toezeggingen is er al binnen, vanuit de hele wereld.
    Dat is inclusief het door de Commissie beloofde bedrag van 1,4 miljard euro.
Coronavirus Global Response Logo .
  • Op 28 mei heeft de Commissie het vervolg aangekondigd: een nieuwe campagne samen met de internationale bewustmakingsorganisatie Global Citizen. Het hoogtepunt van "Global Goal: Unite For Our Future", zoals de campagne heet, was een wereldwijde donorconferentie op zaterdag 27 juni.

Daarnaast heeft de Commissie sinds januari bijna 550 miljoen euro gemobiliseerd om vaccins, nieuwe behandelingen, diagnosetests en medische systemen te ontwikkelen om de verspreiding van het coronavirus te voorkomen en levens te redden. Dit omvat:

  • 48,2 miljoen euro voor 18 nieuwe onderzoeksprojecten, waarbij 151 onderzoeksteams uit heel Europa en daarbuiten betrokken zijn
  • Een bijdrage van 100 miljoen euro aan CEPI, waarvan al 50 miljoen euro beschikbaar is en nog eens 50 miljoen euro in de laatste fase van het goedkeuringsproces zit
  • 25,25 miljoen euro voor het Partnerschap voor klinische proeven tussen Europese en ontwikkelingslanden
  • 72 miljoen euro (dit is meer dan de oorspronkelijk geplande 45 miljoen euro) van Horizon 2020 voor het initiatief innovatieve geneesmiddelen
  • 6 miljoen euro bijeengebracht door de kennis- en innovatiegemeenschap inzake gezondheid van het Europees Instituut voor innovatie en technologie
  • 156,63 miljoen euro voor baanbrekende ideeën in verband met het coronavirus die zijn geselecteerd na de oproep van de Europese Innovatieraad, waarvan 150 miljoen euro als rechtstreekse extra bijdrage aan de bestrijding van het coronavirus
  • 129,45 miljoen euro voor een dringende oproep om de productie- en uitrolcapaciteit voor hulpmiddelen te verhogen en meer inzicht in de epidemie te krijgen
virus De Commissie heeft CureVac, een uiterst innovatieve Europese vaccinontwikkelaar, financiële steun aangeboden in de vorm van een EU-garantie op een EIB-lening van 75 miljoen euro.
medical equipment

De Europese Investeringsbank heeft met immuuntherapiebedrijf BioNTech een financieringsovereenkomst voor een bedrag van 100 miljoen euro ondertekend, voor de ontwikkeling van een vaccinatieprogramma. De EIB-financiering wordt gedekt door zowel Horizon 2020 als het investeringsplan voor Europa.

 

Op 17 juni presenteerde de Commissie haar vaccinstrategie, die ervoor moet zorgen dat er binnen 12 tot 18 maanden, of misschien zelfs eerder, een veilig en doeltreffend vaccin is.

De EU-strategie berust op twee pijlers:

• zorgen dat er in de EU, zodra er een vaccin is, voldoende vaccins geproduceerd worden en voorradig zijn door alvast aankoopovereenkomsten met vaccinproducenten te sluiten

• de EU-regelgeving aanpassen aan de huidige urgentie en de bestaande regels zo flexibel mogelijk toepassen om de ontwikkeling, toelating en beschikbaarheid van vaccins te versnellen

 

Volksgezondheid

Rechtstreekse steun aan de zorg in de EU

Om de gezondheidszorg in de EU-landen rechtstreeks te helpen, trekt de Commissie 3 miljard euro van de EU-begroting uit, aangevuld met nog eens 3 miljard euro van alle EU-landen samen, voor het Instrument voor noodhulp en de gemeenschappelijke voorraad van rescEU

Het initiatief rescEU is opgezet om noodvoorraden aan medische middelen aan te leggen, van persoonlijke beschermingsmiddelen en beademingstoestellen tot geneesmiddelen. Die voorraden worden voor 100% door de EU betaald. Duitsland en Roemenië zijn de eerste lidstaten waar zo'n rescEU-voorraad wordt opgeslagen. Inmiddels zijn al 435.000 mondkapjes geleverd aan Italië, Spanje, Kroatië, Litouwen, Montenegro en Noord-Macedonië.

Dankzij het Instrument voor noodhulp kan de Commissie rechtstreeks aanbestedingen uitschrijven namens de lidstaten. Ook kan ze hierdoor het vervoer van medische uitrusting en patiënten naar buurlanden coördineren en betalen. In een later stadium zal het worden ingezet om de testcapaciteit op te voeren.

Medische richtsnoeren voor de lidstaten

Kyriakides press conference

In maart heeft de Commissie een panel van zeven onafhankelijke epidemiologen en virologen opgericht. Het panel moet richtsnoeren opstellen voor wetenschappelijk onderbouwde en gecoördineerde risicobeheersmaatregelen en advies uitbrengen over:
  • coronamaatregelen voor alle lidstaten
  • tekortkomingen bij het klinisch beheer
  • prioriteiten voor de zorg, civiele bescherming en andere middelen
  • beleidsmaatregelen voor de langetermijngevolgen van het coronavirus
Advisory group Op basis van wetenschappelijk advies van het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding en van het adviespanel heeft de Commissie op 19 maart gemeenschappelijke maatregelen aanbevolen, zoals afstand houden en teststrategieën.
Op 8 april is de Commissie met een tweetal richtsnoeren gekomen om het aanbod en de beschikbaarheid van geneesmiddelen te optimaliseren en om in afwijking van de antikartelregels beperkte samenwerking tussen bedrijven toe te staan, met name voor kritische ziekenhuisgeneesmiddelen. De Commissie heeft ook een clearinghouse voor medische uitrusting opgezet, waarmee beschikbare voorraden, waaronder testkits, in kaart kunnen worden gebracht en sneller kan worden bepaald in welke lidstaten deze het dringendst nodig zijn. 
Op 15 april heeft de Commissie richtsnoeren voor testmethoden gepubliceerd om te zorgen dat de lidstaten de testkits efficiënt gebruiken, met name wanneer de beperkende maatregelen worden opgeheven.
Op 16 april heeft de Commissie met het oog op een exitstrategie richtsnoeren gepubliceerd voor de ontwikkeling van traceerapps die de privacy respecteren. Op 16 juni hebben de lidstaten met de steun van de Commissie overeenstemming bereikt over een reeks technische specificaties voor de veilige uitwisseling van informatie tussen nationale corona-apps op basis van een gedecentraliseerde architectuur.
Op 3 juli heeft de Commissie een voorwaardelijke  vergunning voor het in de handel brengen van het geneesmiddel  Remdesivir verleend, waardoor dit het eerste geneesmiddel is dat op EU-niveau is toegestaan voor de behandeling van COVID-19.

Aanbod van persoonlijke beschermingsmiddelen

Opvoeren van de productie van persoonlijke beschermingsmiddelen
In nauwe samenwerking met de lidstaten probeert de Commissie ervoor te zorgen dat er in heel Europa genoeg persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar zijn door de voorraden, de productiecapaciteit en de verwachte behoeften in de EU te inventariseren.
Ramping up production
Fighting disinformation De Commissie heeft ook een aanbeveling over conformiteitsbeoordeling en markttoezicht gedaan. Zo kan de civiele bescherming over meer persoonlijke beschermingsmiddelen beschikken, bijvoorbeeld wegwerpmondmaskers, zonder risico’s voor de gezondheid en veiligheid.
De Commissie is met de industrie aan het overleggen hoe productielijnen kunnen worden omgebouwd om de productie van persoonlijke beschermingsmiddelen op te voeren. De Commissie heeft fabrikanten ook aangespoord om meer maskers en andere persoonlijke beschermingsmiddelen, handgel en ontsmettingsmiddel en 3D-prints te produceren. Generic
Protective equipment Op verzoek van de Commissie hebben de Europese en nationale normalisatie-instellingen de Europese normen voor medische hulpmiddelen gratis beschikbaar gesteld. Zo kunnen producenten hoogwaardige producten sneller op de markt brengen.

Geen export zonder vergunning

De regeling voor uitvoervergunningen voor persoonlijke beschermingsmiddelen, die in maart werd ingevoerd om tekorten in de EU te voorkomen, is op 26 mei, de geplande einddatum, verstreken. Dankzij die regeling konden de behoeften van de volksgezondheid worden verzoend met die van vrije handel.

De Commissie heeft met de lidstaten vier gezamenlijke aanbestedingen voor persoonlijke beschermingsmiddelen uitgeschreven:

  • 28 februari

    Aanbesteding voor hand- en lichaamsbescherming Luxemburg heeft handschoenen besteld. Luxemburg heeft handschoenen besteld.

  • 17 maart

    Twee aanbestedingen, de eerste voor gezichtsmaskers, handschoenen, brillen, gelaatsschermen, chirurgische maskers en overalls, en de tweede voor beademingstoestellen Estland, België en Letland hebben maskers en brillen besteld. Bulgarije heeft beademingstoestellen besteld.

  • 19 maart

    Gezamenlijke aanbesteding voor testkits

Voor alle oproepen zijn de contracten inmiddels ondertekend en kunnen de lidstaten hun opdrachten plaatsen.

Grenzen en mobiliteit

De Commissie heeft de volgende zaken uitgevaardigd:

Woman operating her check-in at an automatic machine, airport
  • 16 maart: Europese richtsnoeren voor grensbeheer om de gezondheid te beschermen en het vervoer van goederen en essentiële diensten op gang te houden
  • 16 maart: een tijdelijke verbod op niet-essentiële reizen naar de EU. Er zijn vrijstellingen voor specifieke categorieën en richtsnoeren voor grenswachters en visumautoriteiten (30 maart) om in het buitenland gestrande burgers te kunnen repatriëren. Op 8 april heeft de Commissie de lidstaten en de geassocieerde Schengenlanden gevraagd om deze regeling tot 15 mei te verlengen. Op 8 mei heeft de Commissie een verlenging met nog eens 30 dagen (tot 15 juni) aanbevolen. Op 11 juni heeft de Commissie de Schengenlidstaten en geassocieerde Schengenlanden aanbevolen om de controles aan de binnengrenzen uiterlijk op 15 juni op te heffen en om de beperking van niet-essentiële reizen naar de EU te verlengen tot 30 juni. Ze heeft ook een aanpak voorgesteld om deze beperking daarna geleidelijk op te heffen.
  • 30 maart: richtsnoeren voor de bescherming van het vrije verkeer van werknemers, met name in de zorg en de levensmiddelensector
  • 8 april: richtsnoeren voor de gezondheids-, repatriërings- en reisregelingen voor cruisepassagiers en bemanningen van vrachtschepen.
Icon of a doctor Op 7 mei heeft de Commissie richtsnoeren voor de lidstaten gegeven om het tekort aan zorgpersoneel te verhelpen. Het doel is kwalificaties van zorgwerkers sneller te erkennen en de regels toe te lichten voor artsen en verpleegkundigen die aan de slag willen.
sign Green lanes
Op 23 maart heeft de Commissie de lidstaten richtsnoeren gegeven om het goederenvervoer in de EU met “green lanes” op gang te houden en hinder aan belangrijke grensovergangen te voorkomen.
EU circle of stars

Repatriëring van EU-burgers

Dankzij de consulaire samenwerking van de EU zijn al bijna 600.000 burgers naar huis gebracht. Via het EU-mechanisme voor civiele bescherming zijn al bijna 75.000 EU-burgers gerepatrieerd.

Airplane

Steun voor luchtvaartmaatschappijen
De EU heeft wettelijk geregeld dat luchtvaartmaatschappijen geen “spookvluchten” hoeven uit te voeren. De “use it or lose it”-regel bepaalde dat luchtvaartmaatschappijen minstens 80% van hun airportslots moesten gebruiken om ze voor het volgende jaar te behouden.

Op 26 maart heeft de Commissie de EU-lidstaten gevraagd om vrachtvluchten tijdens de coronacrisis alle ruimte te geven, zodat essentieel vervoer, bijvoorbeeld van medisch materiaal en personeel, kan doorgaan.

De strijd tegen desinformatie

People reading news on their mobile phones De Commissie onderhoudt nauwe contacten met socialemediaplatforms. Alle grote platforms hebben maatregelen genomen om betrouwbare bronnen te promoten en misleidende, illegale en schadelijke inhoud te verwijderen of minder prominent te maken, zoals samenzweringstheorieën over de herkomst of de zogenaamde opzettelijke verspreiding van het virus.
Vicevoorzitter Věra Jourová van de Europese Commissie heeft met Google, Facebook, Twitter, Microsoft en anderen gesproken over hoe zij hierbij kunnen helpen.


Er zijn al meer dan 300 gevallen van nepnieuws over het coronavirus ontmaskerd op www.EUvsDisinfo.eu.

Op 30 maart heeft de Commissie een webpagina tegen desinformatie over corona gepubliceerd, met mythes en feiten.


De Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden werken nauw samen met andere EU-instellingen en de lidstaten, onder meer via het in maart 2019 opgezette systeem voor snelle waarschuwingen, en met internationale partners van de G7 en de NAVO.

Op 10 juni heeft de Commissie een reeks maatregelen aangekondigd die zij zal nemen om de strijd tegen desinformatie rondom de coronapandemie te intensiveren, zoals het versterken van de strategische communicatie en publieksdiplomatie in de landen rondom de EU en de rest van de wereld. Ook blijft zij onafhankelijke media en journalisten steunen.

Deze maatregelen dienen als input voor de toekomstige werkzaamheden van de EU op het gebied van desinformatie, met name het actieplan voor Europese democratie en de wet inzake digitale diensten.

Laatste update: 7 juli 2020, 16:01