Naszym nadrzędnym priorytetem jest zdrowie obywateli. Jednak pandemia koronawirusa jest również wielkim wstrząsem dla gospodarki europejskiej i światowej. Państwa członkowskie już wprowadziły lub właśnie wprowadzają środki wspierające płynność budżetową i działania w ramach polityki, aby zwiększyć zdolności krajowych systemów opieki zdrowotnej i udzielić pomocy obywatelom i sektorom szczególnie dotkniętym skutkami pandemii.

economic response coronavirus

Przegląd środków w poszczególnych państwach

Aby złagodzić skutki finansowe dla obywateli i całej gospodarki, Komisja Europejska przyjęła plan działań stanowiący kompleksową reakcję gospodarczą na pandemię koronawirusa, wykorzystała w pełnym zakresie elastyczność reguł fiskalnych UE, dokonała przeglądu obowiązujących zasad pomocy państwa i stworzyła inicjatywę inwestycyjną w odpowiedzi na koronawirusa, o budżecie 37 mld euro, która ma zapewnić płynność małym przedsiębiorstwom i sektorowi opieki zdrowotnej.

Ponadto 2 kwietnia Komisja zaproponowała daleko idące środki, aby uruchomić każde euro z unijnego budżetu na ochronę życia i źródeł utrzymania. Komisja podjęła nową inicjatywę o nazwie SURE – wsparcie w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną. Działanie to ma pomóc zachować miejsca pracy i wesprzeć rodziny. Komisja zaproponowała też przekierowanie wszystkich dostępnych funduszy strukturalnych na działania w kontekście koronawirusa. Wsparcie otrzymają również rolnicy i rybacy, a także osoby najbardziej potrzebujące. Inicjatywa „Solidarność UE na rzecz zdrowia" o wartości 3 mld euro zaspokoi potrzeby systemów opieki zdrowotnej państw członkowskich.

 

Wspieranie ożywienia w turystyce UE

Sektor turystyczny dotkliwie odczuł surowe ograniczenia dotyczące przemieszczania się i podróży wprowadzone w następstwie wybuchu pandemii koronawirusa. Aby pomóc branży turystycznej powrócić na ścieżkę rozwoju, 13 maja Komisja zaproponowała szereg środków umożliwiających stopniowe i skoordynowane udostępnianie usług i placówek turystycznych. Przewidziano także konkretne wsparcie dla firm z tej branży. Środki te obejmują:

Wspieranie płynności finansowej przedsiębiorstw turystycznych

  • Elastyczność w ramach zasad pomocy państwa pozwala państwom członkowskim wprowadzać np. systemy gwarancji bonów i inne systemy wsparcia płynności, aby pomóc przedsiębiorstwom i zagwarantować konsumentom zwrot gotówki za podróże odwołane w czasie pandemii.
  • Finansowanie ze środków UE: Za pośrednictwem inicjatywy inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa i w ramach zarządzania dzielonego z państwami członkowskimi UE zapewnia bieżącą płynność przedsiębiorstwom, które ucierpiały z powodu kryzysu. Ponadto Komisja udostępniła z Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego środki o wartości do 8 mld euro w formie finansowania dla 100 tys. małych przedsiębiorstw dotkniętych kryzysem.

Ochrona miejsc pracy dzięki środkom w wysokości do 100 mld euro na pomoc finansową z programu SURE

Program SURE pomaga państwom członkowskim pokryć koszty krajowych mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy, a podobne środki pozwalają firmom zachować miejsca pracy. Komisja wspiera także partnerstwa między służbami zatrudnienia, partnerami społecznymi i przedsiębiorstwami, aby ułatwiać przekwalifikowanie, zwłaszcza pracowników sezonowych.

Przybliżanie obywatelom lokalnej oferty, promowanie turystyki oraz Europy jako bezpiecznego celu podróży turystycznych

Komisja będzie również nadal współpracować z państwami członkowskimi, aby promować zrównoważoną turystykę zgodnie z Europejskim Zielonym Ładem i stymulować cyfrową transformację usług turystycznych. Poza tym będzie wspierać ogólnoeuropejskie kampanie promujące Europę jako cel turystyczny i zorganizuje europejski kongres turystyki poświęcony przyszłości zrównoważonego, innowacyjnego i odpornego europejskiego sektora turystycznego.

Zestawienie informacji: UE pomaga w restarcie europejskiej turystyki

Pytania i odpowiedzi: pakiet dotyczący turystyki i transportu

Komunikat prasowy

PobierzPDF - 1 MB
PobierzPDF - 923.5 KB
PobierzPDF - 396.8 KB

 

Ochrona przedsiębiorców i wspieranie miejsc pracy

Pandemia koronawirusa stanowi wyzwanie dla europejskiej gospodarki i źródeł utrzymania.

W obecnym kryzysie epidemiologicznym bardzo ważne jest, abyśmy nie tylko chronili sektory o krytycznym znaczeniu, lecz także nasze aktywa, technologie i infrastrukturę. A przede wszystkim musimy chronić miejsca pracy i pracowników.

SURE – nowy instrument służący zmniejszeniu ryzyka bezrobocia 

2 kwietnia Komisja Europejska uruchomiła nową inicjatywę służącą utrzymaniu istniejących miejsc pracy i ochronie pracowników dotkniętych skutkami pandemii koronawirusa – tymczasowe wsparcie w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku z sytuacją nadzwyczajną (SURE). Inicjatywa SURE zapewni państwom członkowskim pomoc finansową w łącznej wysokości do 100 mld euro dostępną w postaci pożyczek udzielanych na korzystnych warunkach. Pożyczki te pomogą państwom członkowskim pokryć koszty krajowych mechanizmów zmniejszonego wymiaru czasu pracy – programów publicznych, które pozwalają firmom skrócić czas pracy i równocześnie zapewniają wsparcie dochodów. Dzięki tym mechanizmom skróconego czasu pracy rodziny będą mogły utrzymać dochody, a przedsiębiorstwa i cała gospodarka – zdolność produkcyjną i kapitał ludzki.

SURE - a new instrument to mitigate unemployment risks

Więcej informacji o inicjatywie SURE i jej funkcjonowaniu

Ochrona małych i średnich przedsiębiorstw

6 kwietnia Komisja ogłosiła, że w kwietniu udostępni 8 mld euro przeznaczonych na bezpośrednią pomoc finansową dla małych i średnich przedsiębiorstw w całej UE. Komisja przeznaczyła 1 mld euro z Europejskiego Funduszu na rzecz Inwestycji Strategicznych, który ma służyć jako gwarancja dla Europejskiego Funduszu Inwestycyjnego. Ma to zachęcić lokalne banki i innych pożyczkodawców do zapewnienia płynności co najmniej 100 tys. europejskich małych i średnich przedsiębiorstw.

Przetrwanie małych i średnich przedsiębiorstw, które ekonomicznie ucierpiały z powodu koronawirusa, ma zasadnicze znaczenie dla gospodarek krajowych w całej UE. Wsparcie dla nich stanowi część kompleksowego pakietu przygotowanego wspólnie przez Komisję i Grupę Europejskiego Banku Inwestycyjnego.

Znajdź wsparcie dla swojej firmy

Skutki gospodarcze pandemii koronawirusa różnią się między poszczególnymi sektorami i przedsiębiorstwami w zależności od szeregu czynników, m.in. od tego, czy pośrednie komponenty pochodzą z Chin, od możliwości znalezienia alternatywnych dostawców, a także od istnienia zapasów lub uzależnienia od produkcji „dokładnie na czas”. 

Komisja Europejska pozostaje w ścisłym kontakcie z organami krajowymi, przedstawicielami przemysłu i innymi zainteresowanymi stronami w celu monitorowania sytuacji i oceny wpływu na europejski przemysł i handel. Komisja podejmuje działania, gdzie tylko może, aby wesprzeć różne sektory przemysłu, zwłaszcza te, które mają zasadnicze znaczenie dla produkcji, dostaw żywności i turystyki.

Ze środków unijnych mogą korzystać wszystkie rodzaje przedsiębiorstw – małe i średnie przedsiębiorstwa oraz większe firmy. Finansowanie jest udzielane w formie: kredytów, mikrofinansowania, gwarancji i kapitału podwyższonego ryzyka. Co roku unijne środki trafiają do ponad 200 tys. przedsiębiorstw. Komisja może pomóc w znalezieniu instytucji finansowych, które udzielają wsparcia finansowego. 

Pakiet bankowy służący wsparciu gospodarstw domowych i przedsiębiorstw

28 kwietnia Komisja Europejska przyjęła pakiet bankowy, który ma ułatwić udzielanie pożyczek bankowych gospodarstwom domowym i przedsiębiorstwom w całej UE. Pakiet ten zapewnia bankom możliwość dalszego udzielania pożyczek, co wspiera gospodarkę i w znacznym stopniu łagodzi skutki odczuwane przez obywateli i przedsiębiorstwa. Dzięki zastosowaniu pełnej elastyczności unijnych przepisów bankowych i zaproponowaniu ukierunkowanych zmian przepisów, Komisja sprawiła, iż banki mogą w dalszym ciągu zapewniać płynność klientów. Komisja współpracuje z europejskim sektorem finansowym w celu zbadania, w jaki sposób opracować najlepsze praktyki i dodatkowo wspierać obywateli i przedsiębiorstwa. W skład pakietu bankowego wchodzi komunikat wyjaśniający w sprawie unijnych standardów rachunkowości i ram ostrożnościowych, a także wniosek dotyczący przyspieszonego wprowadzenia ukierunkowanych zmian („quick-fix”) w unijnych przepisach bankowych.
 

Europejski semestr

20 maja Komisja Europejska przedstawiła zalecenia dla poszczególnych krajów, skierowane do państw członkowskich UE i do Wielkiej Brytanii. W zaleceniach zawarto wytyczne dotyczące polityki gospodarczej, m.in. w związku z pandemią koronawirusa. Punktem ciężkości są pilne wyzwania wynikające z pandemii i przywrócenie zrównoważonego wzrostu gospodarczego.

Poszczególne kraje otrzymują zalecenia od Komisji w dwóch różnych perspektywach: w perspektywie krótkoterminowej – aby ograniczyć negatywne skutki społeczno-gospodarcze pandemii koronawirusa – oraz w perspektywie krótko- i średnioterminowej – aby osiągnąć trwały wzrost gospodarczy sprzyjający włączeniu społecznemu, który ułatwi transformację ekologiczną i cyfrową. Propagowanie trwałej konkurencyjności w celu budowania gospodarki służącej ludziom i planecie jest nadal ważne w związku z kryzysem wywołanym przez koronawirusa.

  • Icon of a virus

    Łagodzenie bezpośrednich skutków zdrowotnych i społeczno-gospodarczych pandemii koronawirusa

  •  

    Icon of a euro sign and a stack of coins

    Przywrócenie wzrostu gospodarczego przy jednoczesnym wsparciu transformacji ekologicznej i cyfrowej na jednolitym rynku 

Zalecenia dotyczą takich obszarów jak inwestowanie w zdrowie publiczne i odporność sektora ochrony zdrowia, utrzymanie zatrudnienia przez wsparcie dochodów pracowników dotkniętych skutkami pandemii, inwestowanie w ludzi i umiejętności, wspieranie sektora przedsiębiorstw (w szczególności małych i średnich przedsiębiorstw) oraz podejmowanie działań przeciwko agresywnemu planowaniu podatkowemu i praniu pieniędzy. Skoordynowana europejska reakcja gospodarcza ma kluczowe znaczenie dla ożywienia gospodarki, ograniczenia szkód dla struktury gospodarczo-społecznej oraz zmniejszenia problemów wynikających z rozbieżności i zaburzeń równowagi. Europejski semestr na rzecz koordynacji polityki gospodarczej i polityki zatrudnienia stanowi zatem ważny element w strategii odbudowy.

Europejski semestr 2020


Wiosenna prognoza gospodarcza Komisji z 2020 r.

6 maja Komisja Europejska opublikowała swoją prognozę gospodarczą z wiosny 2020 r. Określa w niej wpływ pandemii koronawirusa na światową i unijną gospodarkę oraz przedstawia oczekiwane wyniki i prognozy w pierwszym półroczu.

Pomimo szybkiej i zdecydowanej reakcji na poziomie unijnym i krajowym gospodarka UE odnotuje w tym roku recesję, ponieważ pandemia koronawirusa okazała się poważnym wstrząsem gospodarczym. W prognozie gospodarczej z wiosny 2020 r. przewiduje się, że w 2020 r. wyniki gospodarcze w UE spadną o 7,5 proc., a w 2021 r. wzrosną o ok. 6 proc. Prognozy wzrostu dla gospodarki Unii Europejskiej i strefy euro skorygowano w dół poniżej 9 proc. w porównaniu z prognozą gospodarczą z jesieni 2019 r.

Gospodarka Unii Europejskiej przeżywa symetryczny wstrząs, ponieważ pandemia dotknęła wszystkie państwa członkowskie, ale spadek produkcji w 2020 r. (od -4,3 proc. w Polsce do -9,7 proc. w Grecji) i potencjał ożywienia gospodarczego w 2021 r. będą się znacznie różnić. Ożywienie koniunktury w poszczególnych państwach członkowskich będzie zależeć od rozwoju pandemii w każdym z nich, a także od struktury gospodarki, krajowych zdolności reagowania i od podjętych działań stabilizujących. Z uwagi na współzależność gospodarek w UE dynamika takiego ożywienia w danym państwie członkowskim wpłynie także na sytuację gospodarczą w pozostałych państwach członkowskich. Bezprecedensowa i konsekwentna reakcja na szczeblu unijnym i krajowym odgrywać będzie ogromną rolę w ograniczaniu strat gospodarczych i sprzyjaniu szybkiemu i trwałemu ożywieniu, aby wprowadzić gospodarkę na ścieżkę zrównoważonego rozwoju sprzyjającego włączeniu społecznemu.

Map of spring economic forecast

Komisja Europejska publikuje co roku dwie prognozy kompleksowe (wiosenną i jesienną) oraz dwie prognozy śródokresowe (zimową i letnią). Prognozy śródokresowe obejmują roczne i kwartalne dane dotyczące PKB i inflacji na bieżący i kolejny rok dla wszystkich państw członkowskich, a także dane zbiorcze dla całej UE i dla strefy euro.

Kolejną prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej będzie śródokresowa prognoza gospodarcza z lata 2020 r., która ma zostać opublikowana w lipcu 2020 r. Obejmie ona tylko wzrost PKB i inflację. Kolejna pełna prognoza zostanie opublikowana w listopadzie 2020 r.

Zapewnienie zaopatrzenia w podstawowe produkty żywnościowe

Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym

Ponieważ Europa wprowadza środki w celu spowolnienia rozprzestrzeniania się koronawirusa, bardziej niż kiedykolwiek jest ważne, by wspierać osoby najbardziej potrzebujące. Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym zapewnia takim osobom pomoc, która obejmuje m.in. żywność, ubrania i inne niezbędne przedmioty osobistego użytku, np. obuwie, mydło czy szampon. Możliwe będzie dostarczanie pomocy żywnościowej i podstawowej pomocy materialnej w postaci bonów elektronicznych, co pozwoli zmniejszyć ryzyko zakażenia koronawirusem. Oprócz pomocy materialnej konieczne są także działania w zakresie włączenia społecznego, takie jak doradztwo i wsparcie ułatwiające wydobycie najbiedniejszych z ubóstwa. W latach 2014–2020 na Europejski Fundusz Pomocy Najbardziej Potrzebującym przeznaczono kwotę 3,8 mld euro.

Wsparcie dla sektora rolnego

Walka z koronawirusem ma wpływ na wszystkie gałęzie europejskiej gospodarki. Jednym z tych sektorów, w których nie będziemy tolerować żadnych zakłóceń, jest sektor żywności. W tych trudnych czasach jesteśmy z naszymi rolnikamipowiedziała przewodnicząca von der Leyen.

Po wybuchu pandemii koronawirusa unijny sektor rolny wykazuje odporność i nadal zapewnia Europejczykom bezpieczną żywność wysokiej jakości. Aby zapewnić stałą produkcję zdrowej i bezpiecznej europejskiej żywności, Komisja zaproponowała szereg konkretnych środków, które gwarantują rolnikom i innym beneficjentom możliwość uzyskania wsparcia.

4 maja Komisja przyjęła i opublikowała najnowszy pakiet środków nadzwyczajnych, zapowiedziany 22 kwietnia. Jego celem dalsze wspieranie sektorów rolno-spożywczych, które najbardziej ucierpiały z powodu pandemii. Te środki nadzwyczajne obejmują dopłaty do prywatnego przechowywania w sektorach mleczarskim i mięsnym, zezwolenie na tymczasowe stosowanie przez podmioty gospodarcze w sektorach dotkniętych trudnościami środków rynkowych w zakresie samoorganizacji, elastyczność programów wspierania rynku oraz tymczasowe odstępstwo od unijnych reguł konkurencji w sektorach mleka, kwiatów i ziemniaków.https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/[europa_tokens:europa...

Poza tym Komisja zaproponowała również, aby umożliwić krajom UE wykorzystanie funduszy przeznaczonych na rozwój obszarów wiejskich na wypłaty rekompensat dla rolników i małych firm rolno-spożywczych w wysokości do odpowiednio 5 tys. euro w przypadku rolników i 50 tys. euro w przypadku małych firm. Ta propozycja, która musi jeszcze zostać zatwierdzona przez Parlament i Radę, ma na celu udzielenie natychmiastowej pomocy najbardziej potrzebującym. Oprócz tego wcześniej zatwierdzono podwyższenie maksymalnej kwoty pomocy, jaką władze krajowe mogą przyznać rolnikom bez potrzeby zgłaszania tego wsparcia Komisji, oraz podwyższenie pułapu pomocy państwa.

17 marca Komisja Europejska przedłużyła termin składania wniosków o wsparcie w ramach wspólnej polityki rolnej do 15 czerwca 2020 r., co oznacza większą elastyczność dla rolników. Pozostałe środki obejmują: wydłużenie czasu na rozpatrywanie tych wniosków przez urzędy, zwiększenie zaliczek na płatności bezpośrednie i płatności z tytułu rozwoju obszarów wiejskich oraz zapewnienie dodatkowej elastyczności w odniesieniu do kontroli na miejscu, aby zminimalizować potrzebę fizycznego kontaktu i zmniejszyć obciążenia administracyjne.

Na podstawie nowo przyjętych tymczasowych ram środków pomocy państwa rolnicy mogą obecnie skorzystać z maksymalnej pomocy w kwocie 100 tys. euro na gospodarstwo, natomiast przedsiębiorstwa zajmujące się przetwórstwem spożywczym i wprowadzaniem żywności do obrotu mogą skorzystać z maksymalnej pomocy w kwocie 800 tys. euro. W niektórych przypadkach pomoc tę można uzupełnić kwotą do wysokości 25 tys. euro. Oznacza to, że zgodnie z tymczasowymi ramami prawnymi łączna kwota krajowych środków wsparcia przyznana gospodarstwu może wynieść do 120 tys. euro (lub 125 tys. euro).

Komisja zachęca państwa członkowskie do jak najpełniejszego wykorzystania środków finansowych nadal dostępnych w ramach programów rozwoju obszarów wiejskich, aby sfinansować działania mające na celu złagodzenie obecnego kryzysu i usuwanie jego skutków.

Reagowanie kryzysowe w celu wsparcia rolnictwa i sektora spożywczego

Wsparcie dla rolników i obszarów wiejskich

Wsparcie dla sektora rybołówstwa

Rybołówstwo i akwakultura należą do sektorów najbardziej dotkniętych kryzysem. W związku z tym zaobserwowano nagły spadek popytu na żywność pochodzenia morskiego, ponieważ sprzedawcy detaliczni, restauracje, stołówki i inni duzi nabywcy tych produktów ograniczają lub tymczasowo zamykają swoją działalność gospodarczą.

Komisja podejmuje pilne działania w celu zaradzenia tej sytuacji, która zagraża źródłom utrzymania tysięcy ludzi (m.in. w regionach przybrzeżnych UE), a także stabilnym dostawom żywności pochodzącej z morza dla mieszkańców UE. Sektory rybacki i akwakultury kwalifikują się do wsparcia na podstawie nowych tymczasowych ram środków pomocy państwa, w ramach inicjatywy inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego.

Komisja proponuje wprowadzenie wyjątkowych poprawek do Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego i środków zapewniających jego elastyczność. Te środki wesprą rybaków i rolników z sektora akwakultury i organizacje producentów w czasie tymczasowego zaprzestania działalności, umożliwią bardziej elastyczną realokację środków finansowych, a także uproszczoną procedurę zmian programów operacyjnych.

Sektor rybołówstwa i akwakultury

Ochrona krytycznych europejskich aktywów i technologii

W dobie kryzysu, gdy nasze aktywa przemysłowe i korporacyjne mogą być zagrożone, musimy chronić nasze bezpieczeństwo i suwerenność gospodarczą, powiedziała przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen.

26 marca Komisja wydała wytyczne dla państw członkowskich dotyczące bezpośrednich inwestycji zagranicznych. W wytycznych tych wzywa państwa członkowskie do wykorzystania w pełni, w dobie kryzysu, krajowych mechanizmów monitorowania inwestycji. Chodzi o to, aby uwzględniać przypadki, w których nabycie europejskich przedsiębiorstw przez inwestorów spoza UE stwarzałoby ryzyko dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego w UE.

W wytycznych zachęca się państwa członkowskie do monitorowania bezpośrednich inwestycji spoza UE, zwłaszcza w dziedzinie badań medycznych, biotechnologii i infrastruktury, gdyż mają one ogromne znaczenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego w UE.

W marcu 2019 r. UE przyjęła rozporządzenie w sprawie monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Obecnie 14 państw członkowskich stosuje krajowe mechanizmy monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych.

Wiadomość przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen w sprawie wytycznych w celu ochrony krytycznych europejskich aktywów i technologii w związku z obecnym kryzysem

 

Tymczasowe zniesienie ceł i VAT od importu

Komisja podjęła decyzję o zatwierdzeniu wniosków wszystkich państw członkowskich i Wielkiej Brytanii o tymczasowe zniesienie ceł i podatku VAT w odniesieniu do importu sprzętu medycznego i środków ochrony z państw trzecich. W rezultacie sprzęt medyczny, którego lekarze, pielęgniarze i pacjenci tak bardzo potrzebują, stanie się bardziej przystępny finansowo. Komisja opublikowała również specjalistyczne wytyczne mające ułatwić organom celnym państw członkowskich i innym właściwym zainteresowanym stronom postępowanie w związku z procedurami celnymi. Komisja zaleciła na przykład ograniczenie formalności związanych z importem organów ludzkich i szpiku kostnego przeznaczonych do przeszczepu w UE lub ułatwienia płatnicze przy obsłudze długu celnego lub wykazywaniu preferencyjnego pochodzenia towarów.

 

Elastyczność w ramach reguł fiskalnych UE

Komisja Europejska – po raz pierwszy w historii – uruchomiła ogólną klauzulę korekcyjną w ramach paktu stabilności i wzrostu. To element jej strategii mającej na celu szybkie, zdecydowane działanie w reakcji na pandemię koronawirusa, podejmowane w sposób terminowy i skoordynowany. Ma to umożliwić rządom krajowym zapewnienie lepszego wsparcia gospodarkom krajowym, ponieważ zasady budżetowe zostały znacznie poluzowane.

Powiedziałam, że zrobimy wszystko, co będzie konieczne, aby wesprzeć Europejczyków i europejską gospodarkę. I tak zrobiliśmy, dodała przewodnicząca Ursula von der Leyen.

Wiadomość przewodniczącej Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen w sprawie dalszych środków w celu wsparcia gospodarki

Po zatwierdzeniu ogólnej klauzuli korekcyjnej przez Radę państwa członkowskie mogą wprowadzać adekwatne środki przeciwdziałania kryzysowi i tymczasowo odstąpić od stosowania wymogów europejskich ram budżetowych, które zazwyczaj obowiązują. 

Ten środek stanowi ważny krok w wypełnianiu zobowiązania Komisji do zastosowania wszelkich dostępnych instrumentów polityki gospodarczej, aby wspierać państwa członkowskie w działaniach na rzecz ochrony obywateli i w łagodzeniu poważnych społeczno-ekonomicznych skutków pandemii.

Komisja deklaruje też gotowość do podejmowania dalszych działań w miarę rozwoju sytuacji.

PobierzPDF - 50.4 KB

 

Działania w zakresie pomocy państwa

Aby złagodzić dotkliwe skutki gospodarcze i ocalić przedsiębiorstwa, Komisja Europejska wprowadziła najbardziej elastyczne do tej pory zasady pomocy państwa. Dzięki nim państwa członkowskie mogą udzielać bezpośredniego wsparcia przedsiębiorstwom i małym firmom, które najbardziej ucierpiały wskutek pandemii i którym grozi zamknięcie, jeżeli nie otrzymają wsparcia. 19 marca przyjęto tymczasowe ramy środków pomocy państwa przewidujące pięć rodzajów takiej pomocy:

  1. dotacje bezpośrednie (lub korzyści podatkowe) do kwoty 800 tys. euro na przedsiębiorstwo
  2. dotowane gwarancje państwowe na kredyty i pożyczki bankowe
  3. kredyty i pożyczki publiczne i prywatne z dopłatami do oprocentowania
  4. istniejące zdolności banków do udzielania pożyczek. Wykorzystanie tych zdolności jako kanału wsparcia dla firm, w szczególności dla małych i średnich przedsiębiorstw. Taka pomoc stanowi pomoc bezpośrednią dla klientów banków, a nie dla samych banków.
  5. dodatkowa elastyczność w zakresie udzielania przez państwo, w razie potrzeby, krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych.

Środki te mają zagwarantować przedsiębiorstwom utrzymanie się na rynku lub możliwość tymczasowego zawieszenia działalności bez negatywnego wpływu na długoterminowe perspektywy wzrostu.

Nowe ramy prawne nie zastępują dostępnych możliwości, lecz uzupełniają wiele innych wariantów, które są już dostępne dla państw członkowskich zgodnie z zasadami pomocy państwa. Określono je w komunikacie w sprawie skoordynowanej europejskiej reakcji na skutki gospodarcze koronawirusa z 13 marca 2020 r.

Komisja zatwierdza w trybie pilnym, przez siedem dni w tygodniu, pomoc państwa. Więcej informacji można znaleźć na stronach Komisji na temat pomocy państwa: Pomoc państwa w kontekście koronawirusa.

3 kwietnia Komisja przedłużyła tymczasowe ramy prawne przyjęte 19 marca 2020 r., aby umożliwić państwom członkowskim przyspieszenie badań, testów i wytwarzania produktów służących do walki z pandemią koronawirusa, a także aby utrzymać miejsca pracy i wesprzeć gospodarkę w czasie kryzysu spowodowanego tą pandemią. Ramy te stanowią wsparcie następujących działań:

1. badania i rozwój związane z koronawirusem

2. budowa i powiększenie skali obiektów badawczych

3. produkcja wyrobów mających znaczenie w kontekście walki z pandemią koronawirusa

4. ukierunkowane wsparcie w postaci odroczenia płatności podatków lub zawieszenia składek na ubezpieczenie społeczne

5. ukierunkowane wsparcie w formie dopłat do wynagrodzeń dla pracowników. 8 maja Komisja przyjęła drugą nowelizację tymczasowych ram pomocy państwa, aby rozszerzyć ich zakres. Ta zmiana przepisów uzupełnia rodzaje środków, które są już objęte tymczasowymi ramami i obowiązującymi zasadami pomocy państwa. W tym celu określono kryteria, na podstawie których państwa członkowskie mogą wesprzeć przedsiębiorstwa, które tego potrzebują, dbając jednocześnie o ochronę równych warunków działania w UE. Środki nadzwyczajne, które państwa członkowskie musiały podjąć w celu opanowania pandemii koronawirusa, ograniczyły wielu europejskim firmom możliwości produkcji towarów lub świadczenia usług. W rezultacie firmy ponoszą straty, które umniejszają ich kapitał własny i ograniczają ich zdolność do zaciągania pożyczek na rynkach. Ta druga zmiana tymczasowych ram pomocy państwa umożliwia więc interwencje publiczne w formie pomocy na dokapitalizowanie przedsiębiorstw w potrzebie, aby zmniejszyć ryzyko dla całej gospodarki UE. Zmienione tymczasowe ramy będą obowiązywać do końca grudnia 2020 r., a w odniesieniu do środków służących dokapitalizowaniu – do końca czerwca 2021 r. Komisja nadal będzie oceniać sytuację.

Przegląd zatwierdzonych przypadków pomocy państwa zgodnie z tymczasowymi ramami prawnymi

Wspieranie publicznych krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych

Ponieważ przedsiębiorstwa borykają się z poważnym brakiem płynności, a ich warunki transakcji są coraz bardziej obciążone ryzykiem finansowym, prywatni ubezpieczyciele wycofują się z rynku krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych. Dlatego też niewystarczające stały się możliwości zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej wszystkich ekonomicznie uzasadnionych rodzajów ryzyka w zakresie eksportu do wszystkich państw świata, w tym wszystkich państw członkowskich. W związku z tym 27 marca Komisja Europejska podjęła decyzję o tymczasowym usunięciu wszystkich państw z wykazu „państw o ryzyku zbywalnym” zawartym w komunikacie w sprawie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych. Ma to na celu zwiększenie dostępności publicznych krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych w związku z trwającym kryzysem. Zmiana ta dodatkowo zwiększa elastyczność wprowadzoną przez Komisję w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w odniesieniu do możliwości zapewnienia przez ubezpieczycieli państwowych krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych.

27 marca Komisja Europejska podjęła ponadto decyzję o tymczasowym usunięciu wszystkich państw z wykazu „państw o ryzyku zbywalnym” zawartym w komunikacie w sprawie krótkoterminowego ubezpieczenia kredytów eksportowych. Ma to na celu zwiększenie dostępności publicznych krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych w związku z trwającym kryzysem wywołanym pandemią koronawirusa. Zmiana ta dodatkowo zwiększa elastyczność wprowadzoną przez Komisję w tymczasowych ramach środków pomocy państwa w odniesieniu do możliwości zapewnienia przez ubezpieczycieli państwowych krótkoterminowych ubezpieczeń kredytów eksportowych.

 

Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa

Aby szybko zażegnać kryzys wywołany pojawieniem się koronawirusa, Komisja Europejska zaproponowała inicjatywę inwestycyjną w odpowiedzi na koronawirusa. Inicjatywa, z budżetem w wysokości 37 mld euro, ma wspierać systemy opieki zdrowotnej, rynki pracy i inne gałęzie gospodarek UE, które są zagrożone. Propozycja Komisji zakłada zrezygnowanie w tym roku z żądania od państw członkowskich zwrotu niewydanych pieniędzy z zaliczek, jakie otrzymały w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych.

coronavirus european response

 

Inicjatywa inwestycyjna „plus” w odpowiedzi na koronawirusa

2 kwietnia Komisja zaproponowała rozszerzenie zakresu inicjatywy inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa i uzupełniła ją o szereg konkretnych propozycji. Inicjatywa inwestycyjna „plus” w odpowiedzi na koronawirusa umożliwia uruchomienie wszystkich niewykorzystanych środków z funduszy strukturalnych (Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego) i Funduszu Spójności na przeciwdziałanie skutkom kryzysu zdrowia publicznego wpływającym na nasze gospodarki i społeczeństwa.

Wsparcie w sytuacjach nadzwyczajnych

Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych oferuje wszystkim krajom UE bezpośrednią pomoc strategiczną, przede wszystkim dla sektora opieki zdrowotnej w walce ze skutkami pandemii koronawirusa. Budżet tego instrumentu wynosi 2,7 mld euro i pochodzi ze środków UE. ESI jest wykorzystywany do łagodzenia bezpośrednich skutków pandemii, a także do prognozowania potrzeb związanych z wychodzeniem z kryzysu i odbudową. Instrumentem zarządza centralnie Komisja i nie ma on z góry określonych puli środków krajowych. Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych to ważne uzupełnienie istniejących już środków krajowych i europejskich służących zaradzeniu trwającemu kryzysowi zdrowia publicznego. 

17 państw członkowskich i Wielka Brytania otrzymały pierwszą partię około 1,5 mln maseczek medycznych, które mają chronić pracowników służby zdrowia przed koronawirusem. Te ostatnie dostawy są częścią sfinansowanego przez Komisję zakupu około 10 mln maseczek, zrealizowanego za pośrednictwem instrumentu wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych, który pomaga krajom UE w łagodzeniu skutków pandemii i wspieraniu odbudowy. Liczba masek odpowiada liczbie, jaką w ciągu jednego miesiąca zużywają pracownicy oddziałów intensywnej terapii w UE. W ciągu kolejnych sześciu tygodni do krajów i regionów UE trafią kolejne partie 1,5 mln maseczek tygodniowo.

 

Wsparcie UE dla sektora opieki zdrowotnej

Finansowanie strategiczne w celu poprawy międzynarodowej gotowości kryzysowej

Komisja Europejska zapewnia strategiczne finansowanie inicjatyw i działań, które mają złagodzić skutki gospodarcze pandemii koronawirusa i ocalić życia ludzkie na świecie.

Komisja przeznaczyła ponad 400 mln euro na zwiększenie ogólnej gotowości, działania zapobiegawcze i ograniczanie rozprzestrzeniania się wirusa w Europie i poza nią. Część tych środków przeznaczona zostanie na wsparcie Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), w szczególności na realizację jej globalnego planu gotowości i reagowania.

 

Zdecydowane działania Europejskiego Banku Centralnego i Europejskiego Banku Inwestycyjnego

18 marca Rada Prezesów Europejskiego Banku Centralnego ogłosiła nowy Pandemiczny Program Zakupów Awaryjnych z budżetem wielkości 750 mld euro do końca tego roku. Kwota ta uzupełni środki w wysokości 120 mld euro zapowiedziane 12 marca. Łącznie środki te stanowią 7,3 proc. PKB strefy euro. Pandemiczny Program Zakupów Awaryjnych ma charakter tymczasowy i służy zaradzeniu bezprecedensowej sytuacji, w jakiej znajduje się obecnie unia walutowa. Program będzie realizowany do czasu, aż minie faza kryzysu.

16 marca Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego zaproponowała plan zakładający uruchomienie finansowania do 40 mld euro. Finansowanie przeznaczone zostanie na kredyty pomostowe, wakacje kredytowe i inne środki mające złagodzić skutki ograniczenia płynności i kapitału obrotowego MŚP i spółek o średniej kapitalizacji. Grupa Europejskiego Banku Inwestycyjnego, w tym Europejski Fundusz Inwestycyjny specjalizujący się we wspieraniu małych i średnich przedsiębiorstw, będzie współpracowała z pośrednikami finansowymi w państwach członkowskich oraz z krajowymi bankami prorozwojowymi. Zaproponowany pakiet finansowania obejmuje:

  • Specjalne programy gwarancji dla banków w oparciu o istniejące programy, do natychmiastowego wdrożenia. Finansowanie wyniesie do 20 mld euro.
  • Specjalne instrumenty płynnościowe dla banków, aby zapewnić dodatkowe wsparcie w wysokości 10 mld euro w zakresie kapitału obrotowego dla małych i średnich przedsiębiorstw oraz spółek o średniej kapitalizacji.
  • Specjalne programy zakupu papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami, aby umożliwić bankom przenoszenie ryzyka na portfele kredytowe małych i średnich przedsiębiorstw. Na wsparcie uruchomionych zostanie kolejne 10 mld euro.

Prognozy makroekonomiczne

Komisja aktywnie monitoruje sytuację gospodarczą w państwach członkowskich i poza nimi oraz koordynuje reakcję państw członkowskich na skutki gospodarcze pandemii. Komisja już w zimowej prognozie gospodarczej przedstawionej 13 lutego 2020 r. uznała koronawirus za zagrożenie dla gospodarki europejskiej.

Dokumenty

COVID-19 - Economic package, 2 April 2020