Η πανδημία του κορονοϊού στοίχισε χιλιάδες ζωές και άσκησε τεράστια πίεση στα συστήματα υγείας. Άμεση προτεραιότητα της Επιτροπής είναι η καταπολέμηση του ιού και ο μετριασμός των κοινωνικοοικονομικών συνεπειών της πανδημίας. Ταυτόχρονα, πρέπει να στρέψουμε το βλέμμα στο μέλλον, έτσι ώστε τα κράτη μέλη να μπορέσουν σταδιακά να άρουν τα οικεία μέτρα ανάσχεσης του ιού, με στόχο την έναρξη της φάσης ανάκαμψης και αναζωογόνησης των κοινωνιών και της οικονομίας μας.

Αν και δεν μπορεί να υπάρξει ενιαία προσέγγιση σε όλες τις περιπτώσεις για σταδιακή, επιστημονικά τεκμηριωμένη και αποτελεσματική άρση των μέτρων ανάσχεσης, ο στενός συντονισμός της μελλοντικής πορείας είναι προς το κοινό ευρωπαϊκό συμφέρον.

Ανταποκρινόμενη στην έκκληση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 26ης Μαρτίου, η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, υπέβαλε ευρωπαϊκό χάρτη πορείας για την άρση των μέτρων ανάσχεσης του κορονοϊού. Ο χάρτης αυτός λαμβάνει υπόψη την εμπειρογνωσία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων, τη συμβουλευτική ομάδα της Επιτροπής για τον κορονοϊό, την εμπειρία των κρατών μελών και την καθοδήγηση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Είναι αυτονόητο ότι κάθε σχετικός προβληματισμός βασίζεται στις επιστημονικές γνώσεις που είναι διαθέσιμες σήμερα και ότι θα πρέπει να αναθεωρείται με την εμφάνιση νέων γνώσεων.

Στις 15 Ιουνίου η Επιτροπή εγκαινίασε τη διαδικτυακή πλατφόρμα «Re-Open EU», μια διαδραστική διαδικτυακή πλατφόρμα που περιέχει βασικές πληροφορίες για την ασφαλή επανέναρξη της ελεύθερης κυκλοφορίας και του τουρισμού σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η πλατφόρμα παρέχει πληροφορίες σε πραγματικό χρόνο σχετικά με τα σύνορα, τους ταξιδιωτικούς περιορισμούς, τα μέτρα για τη δημόσια υγεία και την ασφάλεια, π.χ., φυσική απόσταση ή χρήση μάσκας, καθώς και άλλες πρακτικές πληροφορίες για τους ταξιδιώτες.

Η επιλογή του κατάλληλου χρόνου είναι ουσιαστικής σημασίας

Η σταδιακή αποκλιμάκωση των μέτρων εγκλεισμού θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αύξηση των νέων κρουσμάτων μόλυνσης με τον κορονοϊό. Απαιτείται συνεχής παρακολούθηση και εγρήγορση για την προσαρμογή και επαναφορά νέων μέτρων, αν χρειαστεί. Στο πλαίσιο αυτό, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί σαφής, έγκαιρη και διαφανής επικοινωνία με τους πολίτες. Για να αξιολογηθεί αν έχει έρθει η στιγμή αποκλιμάκωσης των μέτρων, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τρεις κύριες δέσμες κριτηρίων:

  • Επιδημιολογικά κριτήρια τα οποία να καταδεικνύουν ότι υπάρχει διαρκής μείωση και σταθεροποίηση του αριθμού των εισαγωγών σε νοσοκομεία και/ή των νέων κρουσμάτων για παρατεταμένο χρονικό διάστημα.
  • Επαρκής ικανότητα των συστημάτων υγείας, για παράδειγμα όσον αφορά την επάρκεια νοσοκομειακών κλινών, φαρμακευτικών προϊόντων και αποθεμάτων εξοπλισμού.
  • Κατάλληλη ικανότητα παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένης της ικανότητας διεξαγωγής μεγάλης κλίμακας δοκιμών για την ταχεία ανίχνευση και απομόνωση των ατόμων που έχουν προσβληθεί από τον ιό, καθώς και της ικανότητας εντοπισμού και ιχνηλάτησης.

Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση βάσει κοινών αρχών

Παρά το γεγονός ότι η κατάσταση διαφέρει αισθητά μεταξύ των κρατών μελών, είναι σημαντικό να εφαρμοστεί μια κοινή προσέγγιση. Τρεις αρχές θα πρέπει να καθοδηγούν την ΕΕ και τα κράτη μέλη της κατά τη σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων:

  • Η δράση θα πρέπει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και να επικεντρώνεται στη δημόσια υγεία, με παράλληλη εξισορρόπηση των μέσων κοινωνικής και οικονομικής αποκατάστασης.
  • Η δράση θα πρέπει να συντονίζεται μεταξύ των κρατών μελών ώστε να αποφεύγονται οι αρνητικές επιπτώσεις για όλα τα κράτη μέλη και οι πολιτικές προστριβές.
  • Ο σεβασμός και η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών παραμένουν ουσιαστικής σημασίας για τον καλύτερο συντονισμό, την επικοινωνία, και τον μετριασμό των υγειονομικών και κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων.

Συνοδευτικά μέτρα για τη σταδιακή κατάργηση του εγκλεισμού

Για την επιτυχή άρση των μέτρων εγκλεισμού απαιτείται συνδυασμός συνοδευτικών
μέτρων που θα είναι κατάλληλα για όλα τα κράτη μέλη. Η ΕΕ λαμβάνει μέτρα για
τη στήριξη όλων των κρατών μελών.

  • Να συγκεντρωθούν δεδομένα και να αναπτυχθεί ένα άρτιο σύστημα αναφοράς. Η εναρμονισμένη συλλογή και ανταλλαγή δεδομένων σε εθνικό και υποεθνικό επίπεδο από τις αρχές δημόσιας υγείας είναι ουσιαστικής σημασίας για την καλύτερη διαχείριση της άρσης των μέτρων.
  • Δημιουργία πλαισίου για την ιχνηλάτηση και προειδοποίηση επαφών με τη χρήση εφαρμογών για κινητές συσκευές, οι οποίες σέβονται το απόρρητο των δεδομένων.
  • Οι ικανότητες διεξαγωγής διαγνωστικών εξετάσεων πρέπει να διευρυνθούν και να εναρμονιστούν. Οι ταχείες και αξιόπιστες εξετάσεις είναι καίριας σημασίας για την ταχεία διάγνωση και τη μέτρηση της επίκτητης ανοσίας του πληθυσμού. Η Επιτροπή έχει παρουσιάσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις δοκιμές ανίχνευσης του κορονοϊού.
  • Θα πρέπει να αυξηθούν η ικανότητα και η ανθεκτικότητα των συστημάτων υγείας. Ειδικότερα, για να αντιμετωπιστεί η προβλεπόμενη αύξηση των λοιμώξεων μετά την αποκλιμάκωση των μέτρων ανάσχεσης. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ έχει κινητοποιηθεί για να βοηθήσει.
  • Θα πρέπει να αυξηθεί η διαθεσιμότητα ιατρικών και ατομικών μέσων προστασίας. Η Επιτροπή στηρίζει τα κράτη μέλη με τη δημιουργία αποθεμάτων και τη διανομή προμηθειών και εξοπλισμού μέσω του rescEU και μέσω κοινών προμηθειών.
  • Ανάπτυξη και επίσπευση της έναρξης κυκλοφορίας των εμβολίων, των θεραπευτικών αγωγών και των φαρμάκων. Η ανάπτυξη ενός ασφαλούς και αποτελεσματικού εμβολίου θα αλλάξει τα δεδομένα και θα είναι ουσιαστικής σημασίας για να τεθεί τέλος στην έξαρση της νόσου του κορονοϊού.

Επόμενα βήματα

Οι ακόλουθες συστάσεις θα πρέπει να καθοδηγούν τον προβληματισμό των κρατών μελών σχετικά με τη σταδιακή άρση των μέτρων ανάσχεσης:

  • Η δράση πρέπει να είναι βαθμιαία. Τα μέτρα θα αρθούν σταδιακά και θα πρέπει να μεσολαβεί επαρκής χρόνος μεταξύ των σταδίων (π.χ. ένας μήνας), καθώς η επίδρασή τους μπορεί να μετρηθεί μόνο με την πάροδο του χρόνου.
  • Τα γενικά μέτρα θα πρέπει να καταστούν, προοδευτικά, στοχευμένα. Με τον τρόπο αυτό θα μπορέσουμε να επιστρέψουμε σταδιακά στην κανονικότητα, ενώ θα εξακολουθήσει να προστατεύεται ο πληθυσμός της ΕΕ από τον ιό. Για παράδειγμα:
  1. Οι πιο ευπαθείς ομάδες θα πρέπει να προστατεύονται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
  2. Τα άτομα για τα οποία η διάγνωση είναι θετική θα πρέπει να παραμένουν σε καραντίνα και να υποβάλλονται σε κατάλληλη θεραπευτική αγωγή για τη μείωση των κινδύνων μετάδοσης.
  3. Τα υφιστάμενα γενικά απαγορευτικά μέτρα θα πρέπει να αντικατασταθούν από ασφαλείς, στοχευμένες εναλλακτικές λύσεις.
  4. Οι γενικού χαρακτήρα καταστάσεις έκτακτης ανάγκης θα πρέπει σταδιακά να αντικατασταθούν από πιο στοχευμένες παρεμβάσεις των κυβερνήσεων. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η δημοκρατική λογοδοσία για τα μέτρα που λαμβάνονται και η ευρεία αποδοχή από τους πληθυσμούς.
  • Η άρση των μέτρων θα πρέπει να αρχίσει με εκείνα που έχουν τοπικό αντίκτυπο και να επεκταθεί σταδιακά σε μέτρα με ευρύτερη γεωγραφική κάλυψη, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών ιδιαιτεροτήτων. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατή η ανάληψη αποτελεσματικών και εξειδικευμένων δράσεων και η ενδεχόμενη ταχεία εκ νέου εφαρμογή των μέτρων σε περίπτωση εμφάνισης νέων λοιμώξεων.
  • Μια σταδιακή προσέγγιση για το άνοιγμα των εσωτερικών και εξωτερικών συνόρων, ώστε να καταστεί δυνατή η κυκλοφορία βασικών προϊόντων και εργαζομένων σε νευραλγικές θέσεις.
  1. Οι έλεγχοι στα εσωτερικά σύνορα θα πρέπει να αρθούν με συντονισμένο τρόπο. Θα πρέπει πρώτα να χαλαρώσουν οι περιορισμοί στις μετακινήσεις μεταξύ περιοχών χαρακτηρισμένων ως χαμηλού κινδύνου. Τα γειτονικά κράτη μέλη θα πρέπει να παραμένουν σε στενή επαφή για να διευκολύνουν τις σχετικές ενέργειες.
  2. Σε δεύτερη φάση, τα εξωτερικά σύνορα θα ανοίξουν εκ νέου για να δοθεί πρόσβαση στους μη μόνιμους κατοίκους της ΕΕ, σε συνάρτηση με τη διασπορά του κορονοϊού εκτός της ΕΕ. Οι περιορισμοί των μη αναγκαίων ταξιδιών στην ΕΕ πρέπει να επανεξετάζονται συνεχώς.
  • Η οικονομική δραστηριότητα θα πρέπει να αποκατασταθεί σταδιακά, ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι αρχές και οι επιχειρήσεις θα μπορούν να προσαρμόζονται καταλλήλως στις αυξανόμενες δραστηριότητες με ασφαλή τρόπο. Δεν θα πρέπει να επιστρέψει ολόκληρος ο πληθυσμός στον τόπο εργασίας ταυτόχρονα και θα πρέπει να συνεχιστεί η κοινωνική αποστασιοποίηση. Η τηλεργασία θα πρέπει να ενθαρρυνθεί. Στον τόπο εργασίας, θα πρέπει να τηρούνται οι κανόνες για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εξέδωσε οδηγίες για την ασφαλή επιστροφή στον χώρο εργασίας. Στις οδηγίες αυτές αναδεικνύεται η κρίσιμη σημασία που έχουν τα ορθά μέτρα για την ασφάλεια και την υγεία και οι συνθήκες στον χώρο εργασίας σε όλους τους τομείς δραστηριότητας.
  • Οι συναθροίσεις θα πρέπει να επιτραπούν προοδευτικά. Για τον καθορισμό της καταλληλότερης αλληλουχίας των μέτρων, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εστιάζουν στις ιδιαιτερότητες των διαφόρων κατηγοριών δραστηριοτήτων, όπως:
  1. Τα σχολεία και τα πανεπιστήμια.
  2. Η εμπορική δραστηριότητα (λιανική) με πιθανή διαβάθμιση.
  3. Οι κοινωνικές δραστηριότητες (εστιατόρια, καφετέριες, αθλητικά κέντρα) με πιθανή διαβάθμιση.
  4. Οι μαζικές συναθροίσεις.
  • Οι προσπάθειες για την αποτροπή της διασποράς του ιού θα πρέπει να συνεχιστούν με εκστρατείες ευαισθητοποίησης με τις οποίες θα ενθαρρύνεται ο πληθυσμός να διατηρήσει τις αυστηρές πρακτικές υγιεινής και την κοινωνική αποστασιοποίηση.
  • Τα μέτρα θα πρέπει να παρακολουθούνται συνεχώς και θα πρέπει να αναπτυχθεί κατάσταση εγρήγορσης, καθώς υπάρχει κίνδυνος αναζωπύρωσης της νόσου και επιστροφής σε αυστηρά μέτρα ανάσχεσης. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα συστήματα υγείας.

Το στάδιο της ανάκαμψης — αναζωογόνηση μιας οικονομίας στην υπηρεσία των ανθρώπων

Ενώ τα μέτρα περιορισμού αίρονται σταδιακά, είναι αναγκαίο να υπάρξει στρατηγικός σχεδιασμός της ανάκαμψης, ώστε να αναζωογονηθεί η οικονομία και να επανέλθει στον δρόμο της βιώσιμης ανάπτυξης. Αυτό σημαίνει τη δυνατότητα διπλής μετάβασης προς μια πιο πράσινη και ψηφιακή κοινωνία, και την άντληση όλων των διδαγμάτων από την τρέχουσα κρίση όσον αφορά την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα της ΕΕ. Η Επιτροπή θα καταρτίσει σχέδιο ανάκαμψης το οποίο θα βασίζεται σε αναδιαμορφωμένη πρόταση για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ (το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο) και θα συμπεριλαμβάνει το επικαιροποιημένο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2020.

 

ΤηλεφόρτωσηPDF - 2.3 MB

ΤηλεφόρτωσηPDF - 1 MB