Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych w reakcji na kryzys związany z koronawirusem

Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych zapewnia państwom członkowskim pomoc w walce z pandemią COVID-19. Obejmuje on gamę narzędzi UE odpowiadających potrzebom, które można najlepiej zaspokoić w sposób strategiczny i skoordynowany na szczeblu europejskim. W ramach wspólnego europejskiego planu działania prowadzącego do zniesienia środków powstrzymujących rozprzestrzenianie się COVID-19 ten instrument finansowy pomaga w łagodzeniu bezpośrednich skutków pandemii i zaspokojeniu potrzeb związanych ze strategią wyjścia i odbudową.
Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych opiera się na zasadzie solidarności – wspólne działania i zasoby mają służyć szybkiemu reagowaniu na wspólne potrzeby strategiczne. Jest to ważne uzupełnienie istniejących już innych środków krajowych i europejskich służących zaradzeniu trwającemu kryzysowi zdrowia publicznego.

Euro coins

Budżet

Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych dysponuje budżetem 2,7 mld euro ze środków UE. Państwa członkowskie i inni darczyńcy mogą dołożyć dodatkowe środki.

Gear picture

Jak to działa?

Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych pomaga w sytuacjach i miejscach, w których pojawia się potrzeba interwencji. Żaden kraj nie ma przypisanych sobie funduszy. Komisja Europejska podejmuje decyzje o tym, gdzie należy skierować środki pieniężne, aby miały największy efekt, i jak należy je wydatkować na konkretne działanie. Wdrażając instrument, Komisja ściśle współpracuje z władzami państw członkowskich i Parlamentem Europejskim oraz z innymi zainteresowanymi podmiotami.

 

Monitorowanie postępów

100 mln euro przeznaczono na zakup materiałów medycznych.

medical mask

EU stars

Około 220 mln euro udostępniono na pomoc dla personelu medycznego oraz na wsparcie operacyjne transportu w sektorze zdrowia.

Dzięki temu możliwy będzie transport zespołów personelu medycznego tam, gdzie są one najbardziej potrzebne w Europie. Możliwa będzie również pomoc w transporcie towarów (np. sprzętu medycznego i środków ochrony osobistej) oraz w transporcie pacjentów między państwami członkowskimi. 

Instrument wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych odniósł sukces

 

18 czerwca w ramach pilotażowej operacji do Bułgarii dostarczono ponad siedem ton środków ochrony osobistej. Ładunek obejmował ponad 500 tys. masek ochronnych zakupionych przez Bułgarię, przy czym UE pokryła koszty transportu.

 

Masks being delivered

 

rescEU – strategiczne zapasy środków medycznych w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności

Komisja Europejska stworzyła dodatkową siatkę bezpieczeństwa – strategiczne zapasy środków medycznych rescEU i mechanizm ich dystrybucji. Jest to wspólna europejska rezerwa w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności. System umożliwia szybką dystrybucję środków medycznych, takich jak respiratory, sprzęt ochrony osobistej, szczepionki i leki oraz zaopatrzenie laboratoryjne.

Unijny Mechanizm Ochrony Ludności umożliwia państwom członkowskim UE udzielanie sobie nawzajem pomocy w sytuacjach nadzwyczajnych. Zapasy zgromadzone w jednym lub w kilku państwach członkowskich pozwalają Unii szybko reagować na kryzysy zdrowotne – teraz i w przyszłości. Rezerwa rescEU jest narzędziem Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności uruchamianym w ostateczności, w przypadku każdego rodzaju zagrożenia.
Komisja Europejska odpowiada za koordynację działań, zarządzanie zapasami medycznymi rescEU i finansowanie nawet 100 proc. kosztów zasilania zapasów i ich dystrybucji. Strategiczna zdolność medyczna stanowi część szerzej rozumianej rezerwy rescEU, która obejmuje również inne środki, takie jak sprzęt do gaszenia pożarów z powietrza oraz środki w zakresie ewakuacji medycznej.

W Unijnym Mechanizmie Ochrony Ludności uczestniczą państwa członkowskie UE, Wielka Brytania (w okresie przejściowym), Islandia, Norwegia, Serbia, Macedonia Północna, Czarnogóra i Turcja. Wszystkie te kraje mogą przechowywać sprzęt w ramach rezerwy i w razie potrzeby korzystać z niego.

Euro coins

Budżet

  • do 380 mln euro na zapasy medyczne
  • do 77 mln euro na koszty fazy przejściowej i rozbudowę (koszty niezwiązane bezpośrednio ze sprzętem medycznym)
Gear picture

Jak to działa?

Komisja Europejska może przyznawać dotacje w wysokości nawet 100 proc. na rozwój zdolności rescEU. Państwo członkowskie, w którym gromadzone są zapasy, zamawia towary w imieniu Unii.

Akcje finansowane z budżetu UE:

  W UE (również w państwach uczestniczących) Poza UE 
Oferty spontaniczne 75 proc. kosztów transportu 75 proc. kosztów transportu
Europejska pula ochrony ludności 75 proc. kosztów operacyjnych 75 proc. kosztów operacyjnych
Zdolności rescEU 75 proc. kosztów operacyjnych /
100 proc. w przypadku zagrożeń o znacznych skutkach i małym prawdopodobieństwie
100 proc. kosztów operacyjnych (jeżeli zagrożenie ma znaczny wpływ na kraje UE i ich obywateli)

Sukcesy UE

delivery of medical supplies

Włochy, Hiszpania i Chorwacja otrzymały łącznie 330 tys. masek ochronnych pochodzących ze strategicznych centrów dystrybucji rescEU w Rumunii i Niemczech.
Oprócz tej dostawy kraje europejskie wymieniały się zespołami lekarzy i pielęgniarek oraz sprzętem – dwustronnie oraz w ramach Unijnego Mechanizmu Ochrony Ludności.

 

Są to pierwsze z planowanych dostaw.

Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa

Komisja Europejska umożliwiła państwom członkowskim wykorzystanie na potrzeby zwalczania koronawirusa 8 mld euro niewykorzystanych, wstępnie przydzielonych środków polityki spójności. Ponadto kraje UE mogą przeznaczyć całość środków polityki spójności przyznanych na 2020 r. – łącznie 54 mld euro – na zwalczanie pandemii. Mogą dysponować nimi w pełni elastycznie, kierując je tam, gdzie są najbardziej potrzebne.

bank icon Pieniądze można wykorzystać na zakup sprzętu medycznego, wynagrodzenie pracowników służby zdrowia, wsparcie dla bezrobotnych, gwarantowanie miejsc pracy oraz wspieranie przedsiębiorstw.
Euro coins

Budżet

  • natychmiastowe wsparcie w wysokości 8 mld euro – rezerwy gotówkowe z funduszy strukturalnych UE
  • elastyczność w wykorzystaniu całej puli środków przeznaczonych na politykę spójności w 2020 r. – w wysokości 54 mld euro – na cele zwalczania pandemii

Kwoty dla poszczególnych państw członkowskich są uzależnione od przydziału środków na politykę spójności.

Gear picture

Jak to działa?

Dzięki inicjatywie inwestycyjnej w odpowiedzi na koronawirusa kraje UE mogą:

  • wyjątkowo złożyć wniosek o współfinansowanie w 100 proc. przez UE programów polityki spójności
  • przesuwać środki między funduszami oraz między kategoriami regionów
  • przekierować środki do obszarów najbardziej dotkniętych obecnym kryzysem, przy zachowaniu pełnej elastyczności
  • stosować uproszczone procedury w realizacji programu i w audycie.

Zgodnie z zasadą zarządzania dzielonego w ramach polityki spójności za wydatkowanie pieniędzy odpowiedzialne są państwa członkowskie.

Zakrojone na szeroką skalę wspólne zamówienia sprzętu medycznego wraz z krajami współpracującymi

Środki ochrony osobistej – maski, rękawice, okulary, osłony twarzy i kombinezony, a także respiratory i zestawy do testów – są niezbędne dla szpitali, pracowników służby zdrowia, pacjentów, pracowników środowiskowych i organów ochrony ludności. W ramach tego instrumentu państwa członkowskie łączą swoje siły i mogą negocjować lepsze warunki z dostawcami.

romanian health worker

W umowie dotyczącej wspólnego udzielania zamówień uczestniczą wszystkie państwa członkowskie UE i państwa EOG oraz Wielka Brytania, Albania, Czarnogóra, Macedonia Północna, Norwegia, Serbia, Kosowo (1) oraz Bośnia i Hercegowina. Umowa dotycząca wspólnego udzielania zamówień obowiązuje od 2014 r., ma obecnie 37 sygnatariuszy i obejmuje swoim zakresem około 537 mln mieszkańców.

money icon

Budżet

Każde z państw członkowskich uczestniczących w umowie dotyczącej wspólnego udzielania zamówień korzysta przy zakupie sprzętu z własnego budżetu krajowego.

Gear picture

Jak to działa?

  • Umowa dotycząca wspólnego udzielania zamówień umożliwia wspólny zakup na dużą skalę sprzętu i materiałów. Poprawia ona gotowość sygnatariuszy na sytuacje nadzwyczajne.
  • Komisja Europejska koordynuje zamówienia i zbiera od poszczególnych krajów informacje o zapotrzebowaniu. Opracowuje też specyfikacje techniczne, organizuje procedurę udzielania zamówień, ocenia oferty i udziela zamówień.
  • Po zakończeniu procedury państwa członkowskie składają swoje własne zlecenia, żeby zaopatrzyć się w niezbędny sprzęt medyczny. Jak na razie uruchomiono cztery wspólne zamówienia na produkty potrzebne do zwalczania pandemii wywołanej przez koronawirusa. Łączny pułap budżetowy dla tych czterech zamówień (maksymalna wartość wszystkich zleceń łącznie) wynosi 3,5 mld euro.

Sukcesy UE

medical equipment Jak dotąd zostały zrealizowane z powodzeniem cztery zaproszenia do składania ofert – Komisja otrzymała oferty odpowiadające zapotrzebowaniu. Od początku kwietnia podpisano 11 zamówień na środki ochrony osobistej (okulary ochronne, osłony twarzy, maski ochronne filtrujące i maski chirurgiczne, rękawice i kombinezony), 15 zamówień na wentylatory inwazyjne i nieinwazyjne, a także dziewięć zamówień obejmujących 29 rodzajów sprzętu laboratoryjnego.
hands on a globe

Niedawno umowa dotycząca wspólnego udzielania zamówień znacznie poprawiła gotowość państw członkowskich na wypadek pandemii grypy. Umowa zapewnia równy dostęp i równe traktowanie, gwarantuje bardziej zrównoważone ceny oraz jest przejawem solidarności państw członkowskich UE, które w przypadku pandemii zgadzają się na udostępnienie ograniczonej liczby szczepionek przeciwko grypie.

(1) Użycie tej nazwy nie wpływa na stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ 1244/1999 oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie Deklaracji niepodległości Kosowa.

Dokumenty