Digitale technologie: innovatieve oplossingen in de coronacrisis

Als Europeanen moeten we alle mogelijkheden van digitale technologie kunnen benutten. Daarom heeft de Europese Commissie op 19 februari 2020 haar digitale strategie goedgekeurd. Door de coronacrisis is die strategie alleen maar belangrijker geworden, want de Commissie is voor de inzet van digitale tools om het virus in te dijken, vaccins te ontwikkelen en te garanderen dat de Europeanen vlot en veilig online kunnen gaan.

Nu we ons tijdelijk niet meer vrij mogen bewegen, en ondernemers en verenigingen vrijwel alleen nog online actief kunnen zijn, is internettoegang voor burgers en bedrijven belangrijker dan ooit. Dankzij onze breedbandnetwerken en digitale infrastructuur houden we contact en kunnen we blijven leren en werken. Vertrouwensdiensten zoals elektronische handtekeningen, zegels en authenticatiediensten voor bedrijven, e-overheid en e-gezondheid garanderen continuïteit en beschikbaarheid, zonder dat onze persoonsgegevens of activiteiten op straat komen te liggen.

Data, supercomputers en kunstmatige intelligentie

Mobiele data en apps

Data spelen een cruciale rol, ook tijdens deze coronapandemie, en digitale technologie kan ons helpen om te begrijpen hoe het virus zich verspreidt en wat we moeten doen. Europese dataruimtes, zoals de gemeenschappelijke ruimte voor gezondheidsgegevens, helpen ervoor te zorgen dat de broodnodige datagestuurde oplossingen over de grenzen heen er komen.

Op 8 april heeft de Commissie een aanbeveling goedgekeurd over de geleidelijke afbouw van de coronamaatregelen met behulp van mobiele data en apps. De aanbeveling gaat over stappen en maatregelen voor het opzetten van een gemeenschappelijke EU-aanpak voor het gebruik van mobiele apps en mobiele data als respons op het coronapandemie. In de aanbeveling worden de kernbeginselen beschreven voor het gebruik van mobiele apps voor maatregelen op het gebied van social distancing, waarschuwing, preventie en contacttracering. Bij het gebruik van apps en data moeten de regels inzake gegevensbeveiliging en de grondrechten van de EU, zoals privacy en gegevensbescherming, in acht worden genomen.

Corona-apps

Met contacttracerings- en waarschuwingsapps, die u vrijwillig kunt installeren, wordt u gewaarschuwd als u een bepaalde tijd in de buurt bent geweest van iemand die positief op het coronavirus is getest. De app geeft dan informatie van gezondheidsinstanties door, bijvoorbeeld een advies om u te laten testen of in quarantaine te gaan, en contactadressen.

Omdat de landen hun onderlinge reisbeperkingen nu geleidelijk opheffen, hebben de EU-lidstaten op 16 juni met steun van de Commissie overeenstemming bereikt over technische specificaties die ervoor moeten zorgen dat hun contacttraceringsapps veilig informatie kunnen uitwisselen. De specificaties gelden voor de overgrote meerderheid van de corona-apps die gebaseerd zijn op een gedecentraliseerde architectuur en die al in gebruik zijn of binnenkort worden gelanceerd in de EU. Zodra de technische oplossing is uitgerold, zullen die nationale apps ook werken wanneer gebruikers naar een ander EU-land reizen dat ook een gedecentraliseerde aanpak hanteert.

De nabijheidsgegevens worden versleuteld uitgewisseld tussen de apps. Ook wordt voorkomen dat de gebruikers kunnen worden geïdentificeerd, conform de strenge gegevensbeschermingseisen van de EU voor dit soort apps. Er wordt geen gebruik gemaakt van gps-gegevens. De technische specificaties bouwen voort op de algemene beginselen die al in mei werden vastgelegd. De Commissie blijft de lidstaten ondersteunen die bij deze traceringsapps ook gebruik willen maken van een centrale server.

Op basis van de aanbeveling hebben de lidstaten, met steun van de Commissie, een EU-toolbox voor het gebruik van mobiele contacttracerings- en waarschuwingsapplicaties ontwikkeld. De toolbox definieert de essentiële eisen en weerspiegelt de beste praktijken voor de inzet van dergelijke apps bij de aanpak van de crisis.

EU-toolbox voor het gebruik van corona-apps

Interoperabiliteitsrichtsnoeren voor contacttraceringsapps

Gezondheidsgegevens zijn volgens artikel 9 van de AVG (algemene verordening gegevensbescherming) gevoelige gegevens, zodat ze alleen onder strikte voorwaarden mogen worden verwerkt. De AVG bepaalt echter ook dat het rechtmatig is om gegevens te verwerken als dat gebeurt om redenen van algemeen belang in verband met de volksgezondheid, of voor humanitaire doeleinden, zoals het monitoren van een epidemie. Het EU-recht of het recht van de lidstaten voorziet voor deze gevallen in passende en specifieke maatregelen die de rechten en vrijheden van het individu waarborgen.

Gegroepeerde statistische gegevens aan de hand waarvan de betrokkenen niet kunnen worden geïdentificeerd (bijvoorbeeld gegroepeerde locatiegegevens), worden niet als persoonsgegevens beschouwd en daarom zijn de algemene verordening gegevensbescherming en de e-privacyrichtlijn hierop niet van toepassing.

Het Europees Comité voor gegevensbescherming, waarin de gegevensbeschermingsautoriteiten van de EU zijn vertegenwoordigd, heeft zich op 20 maart uitgesproken over de verwerking van persoonsgegevens in het kader van de uitbraak van het coronavirus.

De privacyregels van de EU behoren tot de strengste ter wereld. Daar verandert het coronavirus niets aan. Mythes over het coronavirus

Op 16 april heeft de Europese Commissie richtsnoeren gegeven voor de ontwikkeling van contacttracerings- en waarschuwingsapps. Dergelijke apps mogen alleen worden ingevoerd in nauwe samenwerking met de volksgezondheidsautoriteiten. Ze moeten vrijwillig zijn, gebruikers moeten de controle over hun persoonsgegevens houden en de apps moeten volledig voldoen aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (de AVG) en de ePrivacy-richtlijn.

Dergelijke apps worden waarschijnlijk gebaseerd op bluetooth-technologie, waarbij mensen niet worden gevolgd. Wel kunnen ze de gebruikers waarschuwen dat ze zichzelf moeten laten testen of in isolatie moeten gaan als ze een bepaalde tijd in de buurt van een geïnfecteerde persoon zijn geweest. Zo kan de besmettingsketen van het virus worden verbroken. De gegevens moeten veilig worden opgeslagen en mogen niet langer worden bewaard dan nodig is.

Europese supercomputers in de strijd tegen het coronavirus

Drie krachtige Europese supercomputers, in Bologna, Barcelona en Jülich, worden momenteel ingezet bij het onderzoek naar vaccins, diagnoses en behandelingen voor het coronavirus. Door digitale modellen van de eiwitten van het coronavirus te vergelijken met een databank van duizenden bestaande medicijnen hopen wetenschappers combinaties van actieve moleculen te vinden die op het virus reageren. De supercomputers vormen een aanvulling op de klinische aanpak van trial-and-error en experimenten. Een farmaceutisch bedrijf en diverse grote onderzoeksinstellingen voor biologie en biochemie werken mee door hun databanken open te stellen.

De Europese Commissie ondersteunt onderzoek en innovatie op het gebied van vaccins, nieuwe behandelingen, diagnoses en medische systemen om het coronavirus in te dammen. Het project, Exscalate4CoV is al op 31 januari 2020 van start gegaan met 3 miljoen euro subsidie van de EU.

Op 19 juni heeft Exscalate4CoV bekendgemaakt dat raloxifeen, een bestaand generiek geneesmiddel tegen osteoporose, werkzaam zou kunnen zijn bij de behandeling van COVID-19-patiënten met lichte symptomen. Het consortium onderzoekt met behulp van een door de EU gesteund supercomputerplatform of al bekende moleculen invloed hebben op de structuur van het coronavirus. Het consortium gaat nu met het Europees Geneesmiddelenbureau bespreken hoe met klinische tests kan worden nagegaan of raloxifeen inderdaad bruikbaar is. Als dat zo is, kan het snel in grote hoeveelheden en tegen lage kosten beschikbaar worden gesteld.

Kunstmatige intelligentie

Kunstmatige intelligentie en supercomputers spelen een hoofdrol in de coronabestrijding. Door de rekencapaciteit kunnen er sneller vaccins en behandelingen worden ontwikkeld.

Het analytische vermogen van kunstmatige intelligentie en high-performance computing is een grote troef voor het opsporen van patronen in de verspreiding van het coronavirus. Zo kan de overheid de pandemie op de voet volgen en sneller een doeltreffende strategie uitwerken.

Ook in de zorgsector helpt kunstmatige intelligentie de robotapparatuur die mensen moet helpen, zodat het contact met het zorgpersoneel tot een minimum kan worden beperkt.

Meer over de rol van data, kunstmatige intelligentie en supercomputers bij de coronamaatregelen.

Coronamaatregelen: data vanuit de ruimte

De data die het EU-ruimtevaartprogramma oplevert zijn een uitgebreid, efficiënt en kosteneffectief middel om de industriële en milieueffecten van het coronavirus in kaart te brengen. Sinds het begin van de crisis monitoren EU-satellieten de verkeersopstoppingen aan grensovergangen tussen EU-landen, medische faciliteiten, ziekenhuizen en andere kritieke infrastructuur. Die vanuit de ruimte verzamelde gegevens leiden, samen met kunstmatige intelligentie, tot betere modellen voor overheidsinstanties op EU- en nationaal niveau, zodat deze de crisis beter kunnen begrijpen en aanpakken.

Het ruimtevaartprogramma van de EU biedt diverse oplossingen: bescherming van de gezondheidszorg met Galileo (het meest nauwkeurige plaatsbepalingssysteem ter wereld), toezicht op de uitvoering van de Green Deal met Copernicus (het beste aardobservatiesysteem in zijn soort), en veilige communicatiekanelen voor de lidstaten.

Europese Commissie en Europees Ruimteagentschap lanceren nieuw platform voor groen en duurzaam herstel

Vanaf de eerste dag van deze crisis is het Copernicus-programma ingezet om burgers en overheden in de EU-landen in deze moeilijke tijden te helpen. Op 5 juni lanceerde de Europese Commissie in samenwerking met het Europees Ruimteagentschap de Rapid Action on Coronavirus and Earth Observation . Daarbij wordt met behulp van aardobservatiegegevens de impact van de coronamaatregelen en de versoepeling daarvan op lokaal, regionaal en mondiaal niveau gemeten. De verzamelde gegevens worden geanalyseerd met behulp van nieuwe digitale technieken, zoals kunstmatige intelligentie. Er wordt vooral gekeken naar belangrijke milieuparameters zoals veranderingen in de lucht- en waterkwaliteit, en naar economische en menselijke activiteiten, zoals industrie, scheepvaart, bouw, verkeer en landbouw. Dat zijn belangrijke indicatoren voor de vooruitgang in de richting van groen en duurzaam herstel.

Netwerken en connectiviteit

Door het verplicht afstand houden is de vraag naar internetcapaciteit in alle EU-landen drastisch gestegen, of het nu om thuiswerken, e-learning of entertainment gaat. De netwerken staan daardoor onder druk.

Om problemen te voorkomen heeft de Europese Commissie een oproep gedaan aan de ceo's van streamingplatforms, telecombedrijven en gebruikers. Streamingplatforms kunnen helpen door minder video's in HD-formaat te streamen, telecombedrijven kunnen het een en ander doen om het dataverkeer op gang te houden, en gebruikers moeten zuinig omspringen met mobiele data en wifi.

De telecomexploitanten in de EU merken duidelijk dat de vraag naar connectiviteit toeneemt. Hoewel er zich nog geen echte netwerkproblemen hebben voorgedaan, hebben de Europese Commissie en het Orgaan van Europese regulerende instanties voor elektronische communicatie (BEREC) een speciaal rapportagemechanisme opgezet om het internetverkeer in elk EU-land te monitoren en capaciteitsproblemen snel op te vangen.

Meer over de rol van telecommunicatie, netwerken en connectiviteit bij de coronamaatregelen.

Onlineplatforms tegen desinformatie

Nepnieuws en desinformatie verspreiden zich razendsnel online, vooral via sociale media. En dat is niet altijd onschuldig. Sommige zogenaamde "behandelingen" en "geneesmiddelen" zijn levensgevaarlijk.

De Europese Commissie heeft daarover gesproken met Google, Facebook, Twitter en Microsoft, de platforms die de gedragscode over desinformatie hebben ondertekend. Zij promoten nu betrouwbare bronnen, geven onjuiste en misleidende content een minder prominente plaats, en zetten nieuwe tools in om gebruikers rechtstreeks naar gezaghebbende bronnen en accurate meertalige informatie over de coronacrisis te leiden.

De platforms proberen desinformatie over het coronavirus zo veel mogelijk te verwijderen. Ook illegale content en informatie die gevaarlijk kan zijn voor de gezondheid (bijv. nepbehandelingen of gevaarlijke geneesmiddelen) of voor de openbare orde (bijv. de mythe dat 5G het coronavirus verspreidt) verwijderen ze.

Meer over de rol van onlineplatforms en desinformatie bij de coronamaatregelen.

De Europese Commissie ontmaskert regelmatig misleidende verhalen.

De strijd tegen desinformatie

Veilig online

De coronapandemie heeft ook gezorgd voor een plotse en snelle groei van onlinediensten. Mensen zitten langer online en zijn meer afhankelijk van digitale communicatie. Dat trekt ook mensen met slechte bedoelingen aan en vergroot de kans op cyberaanvallen.

Kinderen verdienen hierbij ook aandacht omdat ze langer online zijn en soms met minder begeleiding. Het is natuurlijk goed dat ze blijven leren en contact houden met hun leeftijdgenoten, maar er zijn ook risico's aan verbonden. Daarom heeft Europol samen met internationale partners adviezen voor onlineveiligheid tijdens de coronacrisis opgesteld voor ouders en anderen die kinderen opvangen.

Let op! Oplichters online...

Wees op uw hoede voor oplichters op internet die producten zoals beschermingsmaskers, mondkapjes en desinfecterende gel aanbieden, waarmee u een coronabesmetting zou kunnen voorkomen of genezen. Er is nog geen vaccin of behandeling voor het coronavirus. Geloof dus niet zomaar wat u online leest over medicijnen, testkits en behandelingen. Als er een testkit en vaccin beschikbaar is, dan kunt u die krijgen via uw erkende arts of ziekenhuis. Laat u niet oplichten door waardeloze spullen te kopen die ook nog eens gevaarlijk kunnen zijn voor uw gezondheid. Bent u toch slachtoffer geworden van dit soort criminele activiteiten, doe dan beslist aangifte bij de politie. Gebruik ook de mogelijkheden die het platform biedt om ongepaste inhoud te signaleren. Lees ook onze tips om oplichting te herkennen en te voorkomen.https://www.europol.europa.eu/report-a-crime

De Europese Commissie werkt nauw samen met de autoriteiten in de EU-landen, het EU-agentschap voor cyberbeveiliging, Europol, het computercrisisresponsteam van de EU-instellingen en andere Europese instanties en organen om te zorgen dat het internet ook nu een veilige plek blijft. Ze volgen de situatie en brengen dreigingsrapporten en adviezen uit, en rapporteren regelmatig over de cyberveiligheid.https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/coronavirus-outbreak-...

Europol heeft meegewerkt aan een succesvol onderzoek dat heeft geleid tot de arrestatie van criminelen die mondmaskers wilden verkopen aan overheden in de EU-landen. Ook heeft het een andere zwendel met medische benodigdheden voorkomen, waardoor de autoriteiten miljoenen euro's hadden kunnen verliezen. De Europese Commissie werkt samen met Europol en providers van websitedomeinen om te voorkomen dat criminelen bepaalde domeinnamen in handen krijgen. Daarnaast moedigt zij samenwerking tussen aanbieders en autoriteiten aan om websites van oplichters snel te herkennen en uit de lucht te halen. De providers hebben al richtsnoeren hiervoor opgesteld.

Screening van onlineplatforms en advertenties

Om de Europese consument online te beschermen, organiseren de Europese Commissie en het samenwerkingsnetwerk voor consumentenbescherming van de nationale overheden screenings van onlineplatforms, webshops en advertenties. De bedoeling is de consumenten in de EU te behoeden voor inhoud die in strijd is met de regels. Zo'n screening bestaat uit twee delen: een algemene screening van onlineplatforms en een gedetailleerde screening van bepaalde advertenties en websites waar schaarse coronagerelateerde producten worden aangeboden.

De Commissie wisselt ook informatie uit met de belangrijkste onlineplatforms (Allegro, Amazon, AliExpress, Microsoft/Bing, CDiscount, Ebay, Facebook, Google, Rakuten, Wish en Yahoo/Verizon). Zonder uitzondering hebben ze laten weten geëngageerd te zijn om de consument te beschermen. Ze hebben beloofd misleidende advertenties te verwijderen, ook die voor voedingssupplementen die zogenaamd "wonderen doen tegen corona".

Consumentenbeschermingsinstanties uit 27 landen hebben deelgenomen aan een screening van diverse platforms. De instanties hebben 126 vragen beantwoord, zowel over de ondernemingen waarmee de Commissie regelmatig contact heeft, als over andere bedrijven die op nationaal niveau actief zijn. Veel aandacht was er voor het screenen van aanbiedingen van mondkapjes, desinfectiemiddelen en testkits, maar ook van levensmiddelen, voedingssupplementen en non-foodproducten, waarvan beweerd wordt dat ze helpen tegen het coronavirus.

Deze samenwerking heeft al goede resultaten opgeleverd. In maart heeft Aliexpress meer dan 250.000 verdachte advertenties verwijderd. eBay heeft al meer dan 15 miljoen advertenties die in strijd met de coronaregels waren, geblokkeerd of verwijderd. In mei zijn miljoenen misleidende advertenties en producten geblokkeerd of verwijderd op Google (ruim 80 miljoen coronagerelateerde advertenties), eBay (ruim 17 miljoen advertenties wereldwijd) en Amazon (77% minder nieuwe coronagerelateerde nieuwe producten vergeleken met maart 2020).

Na een grondigere screening van 268 websites werden in 206 gevallen mogelijke inbreuken op de Europese consumentenwetgeving vastgesteld, die nu verder moeten worden onderzocht. 88 websites bevatten producten met claims over vermeende genezende of preventieve werking tegen het coronavirus, 30 websites bevatten onjuiste beweringen over schaarse producten en 24 websites werden verdacht van oneerlijke praktijken vanwege excessieve prijzen.

De Commissie zal blijven samenwerken met zelfregulerende reclame-instanties en daarmee informatie blijven uitwisselen over de ontwikkeling van automatische tools om misleidende reclame op te sporen.

Meer informatie over hoe de Commissie de consument beschermt.

Factsheet over de verordening consumentenbescherming

 

Bijscholing voor het leven na de pandemie: nieuwe richtsnoeren voor digitale vaardigheden

Door social distancing is de manier waarop we op het werk contacten onderhouden, informatie verwerven en innoveren ingrijpend veranderd. Als steun in de rug voor werkgevers, recruiters en opvoeders, die ervoor moeten zorgen dat Europeanen in het post-coronatijdperk over de noodzakelijke digitale vaardigheden beschikken, heeft de Commissie op 13 juli nieuwe richtsnoeren voor digitale vaardigheden gepubliceerd, waaronder praktische instructies, kernacties, tips en onlinemateriaal voor computergebruikers. Die helpen iedereen zijn digitale competenties vanuit inzetbaarheidsoogpunt optimaal te gebruiken in alle fasen van zijn loopbaan, van studie via duurzame werkgelegenheid tot ondernemerschap.

De EU Science Hub
 

Online leren

De uitbraak van het coronavirus in Europa heeft het onderwijs, het opleidingsstelsel en de uitwisselingsmogelijkheden voor leerlingen, studenten, leerkrachten en opleiders in de EU danig in de war gestuurd. Om te zorgen voor zoveel mogelijk continuïteit, is er online allerlei educatief materiaal voorhanden.

Meer over de rol van vaardigheden, samenwerking en creativiteit bij de coronamaatregelen.