Czemu służą szczepionki?

Szczepienie pomaga układowi odpornościowemu człowieka w przezwyciężeniu powszechnie występującej choroby, na którą może być narażony. W znacznej większości przypadków szczepienia chronią przed zachorowaniem.

W niektórych przypadkach osoba zaszczepiona może mimo to ulec zakażeniu, ale objawy są wtedy łagodniejsze, a powrót do zdrowia następuje szybciej.

Choroby, przed którymi chronią szczepionki, to między innymi:

  • wirusowe zapalenie wątroby typu B
  • zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV)
  • grypa
  • odra, świnka, różyczka
  • polio
  • tężec
  • gruźlica.

Z korzyścią dla wszystkich

Jest mniej prawdopodobne, że osoba zaszczepiona zarazi chorobą zakaźną inne osoby. Zatem ci, którzy się szczepią, pomagają chronić osoby, które nie mogą poddać się szczepieniu. Należą do nich:

  • niemowlęta
  • dzieci
  • osoby starsze
  • osoby z osłabionym układem odpornościowym, na przykład chorzy na raka

Grupy te skorzystają na tym, że zaszczepią się inni, gdyż choroba nie będzie już mogła się w danej populacji rozprzestrzeniać.

Aby uzyskać taką odporność zbiorową, konieczne jest zaszczepienie dużej liczby osób. Dopiero wtedy przerwany zostanie łańcuch zakażeń. Na przykład aby zapobiec rozprzestrzenianiu się odry, według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) w danej społeczności zaszczepionych musi być 95 proc. osób.

Mniej negatywnych skutków

Dzięki szczepieniom mniej osób choruje, a zatem szczepienia przyczyniają się do ograniczenia społecznych i psychologicznych skutków chorób oraz do zmniejsza obciążenia szpitali i systemów ochrony zdrowia. Oznacza to, że dostępne zasoby można wykorzystać na walkę z innymi chorobami, takimi jak nowotwory lub choroba Alzheimera.

Jak działają szczepionki przeciwko COVID-19?

Szczepionki uczą układ odpornościowy człowieka rozpoznawać daną chorobę i bronić się przed nią.

Budowanie odporności

Większość badań nad szczepionkami przeciwko COVID-19 polega na wywoływaniu reakcji na całość lub część białka, które jest specyficzne dla wirusa wywołującego COVID-19. Gdy dana osoba zostanie zaszczepiona, wywoła to reakcję immunologiczną. W przypadku większości szczepionek przeciwko COVID-19 do zbudowania odporności konieczne są dwie dawki szczepionki.

Jeżeli zaszczepiona osoba zarazi się później wirusem, jej układ odpornościowy rozpozna go i będzie przygotowany do walki z nim.

Szczepionki zakupione przez Komisję Europejską

Szczepionki oparte na kwasach nukleinowych (mRNA)

  • BioNTech/Pfizer
  • Moderna
  • CureVac

Szczepionki tego rodzaju zawierają część „instrukcji” wirusa, który wywołuje COVID-19. Dzięki temu komórki organizmu człowieka mogą wytwarzać białko, które jest charakterystyczne dla wirusa.

System odpornościowy zaszczepionej osoby uznaje, że to specyficzne białko nie powinno znajdować się w organizmie, i reaguje, wytwarzając naturalną ochronę przed COVID-19.

Na czym polega technologia mRNA

Szczepionki białkowe

  • Sanofi/GSK

Szczepionki tego rodzaju zawierają fragmenty białka specyficznego dla wirusa.

Wystarcza to do tego, aby system odpornościowy człowieka mógł uznać, że to specyficzne białko nie powinno znajdować się w organizmie, i zareagować, wytwarzając naturalną ochronę przed COVID-19.

Szczepionki oparte na wektorze wirusowym

  • AstraZeneca
  • Johnson & Johnson

Szczepionki tego rodzaju wykorzystują inny, nieszkodliwy wirus do dostarczenia „instrukcji” pochodzących od wirusa wywołującego COVID-19.

Dzięki temu komórki organizmu człowieka mogą wytwarzać białko, które jest charakterystyczne dla wirusa wywołującego COVID-19.

System odpornościowy zaszczepionej osoby uznaje, że to specyficzne białko nie powinno znajdować się w organizmie, i reaguje, wytwarzając naturalną ochronę przed COVID-19.

Więcej informacji na temat szczepień przeciwko COVID-19

Więcej informacji na temat krajowego programu szczepień ochronnych można znaleźć w harmonogramie szczepień ECDC oraz na oficjalnych stronach internetowych na temat szczepień prowadzonych przez kraje Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

Sukces szczepionek

Ospa

Dzięki szczepionce całkowicie wyeliminowano ospę prawdziwą. Dawniej była to powszechna choroba powodująca śmierć jednej trzeciej zakażonych osób. Ostatni przypadek naturalnego zakażenia ospą odnotowano w 1977 r., a choroba została całkowicie zwalczona w 1980 r.

 

Polio

Polio to choroba zakaźna, na którą chorują głównie dzieci. W wyniku zakażenia jedna osoba na 200 ulega nieodwracalnemu paraliżowi. W 1955 r. opracowano i powszechnie wprowadzono szczepionkę przeciwko tej chorobie. W 2020 r. jedyne przypadki polio na świecie odnotowano w Pakistanie i Afganistanie.

 

Odra

Wirusa odry wykryto w 1954 r., a szczepionkę wprowadzono w 1963 r. Dzięki szczepionce w latach 2000–2018 liczba zgonów spowodowanych odrą spadła na całym świecie o 73 proc. Udało się zapobiec śmierci 23 mln osób. Od 2002 r. w obu Amerykach odra już nie występuje. W kilku europejskich krajach nadal jednak pojawiają się ogniska tej choroby, gdyż w niektórych regionach skala szczepień jest niewystarczająca.

 

Dokumenty