Komisja Europejska działa na wszystkich frontach, aby powstrzymać rozprzestrzenianie się koronawirusa, wspierać krajowe systemy opieki zdrowotnej oraz łagodzić skutki społeczno-gospodarcze pandemii za pomocą metod o niespotykanej dotychczas skali, stosowanych zarówno na poziomie krajowym, jak i unijnym.

Komisja Europejska – zespół ds. szybkiego reagowania na koronawirusa

Oto przykłady, w jaki sposób Komisja pomaga w walce z kryzysem:

Graphic of the commission's response

Kalendarium działań UE

Zapewnienie bezpiecznych i skutecznych szczepionek dla Europy i świata

Strategia Komisji dotycząca szczepionek ma na celu:

Manufacturing icon udzielenie pomocy przedsiębiorstwom w zwiększeniu zdolności produkcyjnych pod względem skali i tempa produkcji
Contract icon zagwarantowanie państwom członkowskim wystarczających dostaw za pośrednictwem umów zakupu z wyprzedzeniem zawartych z producentami szczepionek
Medical suitcase icon wykorzystanie elastyczności przepisów, aby przyspieszyć opracowanie, zatwierdzenie i udostępnienie szczepionek.

 

Zabezpieczenie dawek szczepionek i wspieranie szczepień w krajach UE

11 marca 2021 r. Komisja wydała czwarte warunkowe pozwolenie na dopuszczenie do obrotu szczepionki przeciwko COVID-19 – dotyczy ono szczepionki opracowanej przez firmę Johnson & Johnson.

Wcześniej pozwolenie takie wydano 21 grudnia 2020 r. dla szczepionki BioNTech-Pfizer, 6 stycznia dla szczepionki Moderna i 29 stycznia dla szczepionki AstraZeneca.

Do tej pory Komisja zatwierdziła sześć umów na zakup łącznie 2,6 mld dawek przyszłych szczepionek: 

A picture of a vaccine being administered to someone's arm through a needle

Komisja zakończyła również rozmowy z firmą Novavax dotyczące zakupu do 200 mln dawek oraz z firmą Valneva na zakup do 60 mln dawek.

Przedstawiona przez Komisję strategia dotycząca szczepionek pomaga w identyfikacji grup wysokiego ryzyka, które powinny zostać zaszczepione w pierwszej kolejności.

Komisja ogłosiła nową procedurę wspólnych zamówień na dostawę sprzętu medycznego do szczepień. Komisja zaproponowała również, aby szpitale i lekarze nie musieli płacić podatku VAT od szczepionek oraz zestawów do testów.

Antycypowanie zagrożeń związanych z nowymi wariantami

Komisja stworzyła ogólnounijny plan gotowości na warianty COVID-19 pod nazwą Inkubator HERA. W planie określono pięć priorytetów:

A doctor inspects a vaccine dose
  • szybsze wykrywanie i analiza wariantów
  • wsparcie, w razie potrzeby, dla dostosowania istniejących szczepionek lub opracowania nowych
  • uruchomienie unijnej sieci badań klinicznych
  • przyspieszenie procedury zatwierdzania dostosowanych szczepionek
  • zwiększenie masowej produkcji zmodyfikowanych i nowych szczepionek.

W działaniach inkubatora udział wezmą naukowcy, przemysł i organy publiczne. Pozwoli on pozyskać znaczne środki finansowe, aby przygotować Europę na wyzwania związane z pandemią.

 

Zwiększenie zdolności produkcyjnych

Komisja powołała grupę zadaniową, która zajmie się:

  • wyeliminowaniem wąskich gardeł w obecnym procesie produkcyjnym oraz zwiększeniem skali i tempa produkcji
  • dostosowaniem produkcji szczepionek do wariantów wirusa
  • strukturalnym planem szybszej reakcji na zagrożenia biologiczne na szczeblu UE.

 

Finansowanie badań

Od stycznia Komisja przeznaczyła ponad 660 mln euro z programu „Horyzont 2020” na opracowanie szczepionek, nowych metod leczenia, badań diagnostycznych i systemów medycznych, aby zapobiegać rozprzestrzenianiu się koronawirusa i ratować ludzkie życie.

Komisja zaoferowała CureVac, wysoce innowacyjnemu przedsiębiorstwu europejskiemu opracowującemu szczepionki, wsparcie finansowe w formie gwarancji na pożyczkę z Europejskiego Banku Inwestycyjnego w wysokości 75 mln euro.

Europejski Bank Inwestycyjny podpisał również umowę o finansowanie w wysokości 100 mln euro z firmą BioNTech SE zajmującą się immunoterapią w celu opracowania programu szczepień. Finansowanie EBI jest wspierane zarówno w ramach programu „Horyzont 2020”, jak i planu inwestycyjnego dla Europy.

Globalna reakcja

Pandemia jest problemem o skali światowej, dlatego trzeba ją zwalczać w skali światowej. W związku z tym Komisja zobowiązała się do zapewnienia powszechnego dostępu do szczepionek przeciwko COVID-19, w tym w krajach o niskim i średnim dochodzie.

Światowy maraton składania deklaracji wkładów finansowych na walkę z pandemią koronawirusa pomógł w gromadzeniu środków na testy i szczepionki oraz zapewnienie powszechnego dostępu do leków. Rozpoczął się w maju i zakończył się w czerwcu 2020 r. światowym szczytem darczyńców i koncertem.


  • Kwota zadeklarowana przez darczyńców z całego świata to 16 mld eurow tym 1,4 mld euro zadeklarowane przez Komisję.

Komisja Europejska i Europejski Bank Inwestycyjny konsekwentnie wspierają COVAX, czyli globalny program na rzecz sprawiedliwego i powszechnego dostępu do szczepionek przeciwko COVID-19.

Wspólnie z państwami członkowskimi UE Drużyna Europy zapowiedziała przeznaczenie na COVAX jak dotąd ponad 2,2 mld euro, co czyni ją jednym z największych darczyńców tego programu.

 

Środki gospodarcze

Przywódcy UE uzgodnili pakiet na rzecz odbudowy o wartości 1,8 bln euro łącznie na kolejny unijny budżet na lata 2021–2027 i na instrument NextGenerationEU. Porozumienie zakłada, że Komisja będzie mogła pożyczyć na rynku do 750 mld euro.

W 2020 r. Komisja Europejska przyjęła inne środki wsparcia, takie jak:

paper with a list środki gospodarcze uzupełniające 1350 mld euro udostępnione przez Europejski Bank Centralny w ramach Pandemicznego Programu Zakupów Awaryjnych, oprócz uzgodnionego już wcześniej programu na kwotę 120 mld euro
icon aid rules tymczasowe zasady pomocy państwa, aby zapewnić płynność finansową gospodarki w celu wsparcia obywateli, a także ratowania miejsc pracy w UE
hand and building uruchomienie „klauzuli korekcyjnej”, która pozwala na maksymalną elastyczność naszych przepisów budżetowych. Pomoże to krajom UE wesprzeć systemy opieki zdrowotnej i przedsiębiorstwa oraz zagwarantować miejsca pracy w czasie kryzysu
Folder with papers monitorowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Komisja wydała wytyczne, które mają pomóc państwom członkowskim chronić krytyczne europejskie aktywa i technologie w dobie obecnego kryzysu

 

A clipboard with a checklist on it

Wytyczne gospodarcze Komisji dla państw członkowskich

Wiosenny pakiet europejskiego semestru to wytyczne na potrzeby polityki gospodarczej dla wszystkich państw członkowskich UE w kontekście pandemii. Zalecenia dotyczą w głównej mierze łagodzenia skutków kryzysu w perspektywie krótkoterminowej oraz pobudzenia wzrostu gospodarczego w perspektywie długoterminowej, zgodnie z unijnymi celami w zakresie zielonej gospodarki i cyfryzacji.

Image of a family

Mobilizacja budżetu UE i Europejskiego Banku Inwestycyjnego w celu ratowania miejsc pracy i wspierania przedsiębiorstw dotkniętych kryzysem

 

Zaproponowane przez Komisję tymczasowe wsparcie w celu zmniejszenia ryzyka bezrobocia w związku ze stanem nadzwyczajnym (SURE) ma pomóc ludziom utrzymać pracę w czasie kryzysu. Wsparcie z instrumentu SURE ma formę obligacji społecznych, tak aby każde zainwestowane euro przełożyło się na korzyści społeczne. Wsparcie otrzymało już lub otrzyma w najbliższej przyszłości dziewiętnaście krajów.

 

Ponadto Komisja przedstawiła wytyczne, które mają zapewnić ochronę pracowników sezonowych w UE w czasie pandemii koronawirusa. Wytyczne zawierają wskazówki dla organów krajowych, inspektoratów pracy i partnerów społecznych, aby zagwarantowali prawa, zdrowie i bezpieczeństwo pracowników sezonowych oraz dopilnowali, by pracownicy ci byli świadomi swoich praw.

Office space

Dodatkowe wsparcie finansowe dla małych i średnich przedsiębiorstw w trudnej sytuacji

  • Grupa EBI inwestuje dodatkowe 20 mld euro w małe i średnie przedsiębiorstwa.
  • Komisja wraz z grupą EBI uruchamia 8 mld euro, aby pomóc co najmniej 100 tys. przedsiębiorstw.
masks unloading in Bucharest

Inicjatywa inwestycyjna w odpowiedzi na koronawirusa

Komisja przedstawiła inicjatywę inwestycyjną mającą na celu zapewnienie natychmiastowej płynności państwom członkowskim. W inicjatywie wykorzystano niewydane środki z polityki spójności. Inicjatywa obejmuje:

  • nowe metody w ramach Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym w celu dotarcia do osób znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji – chodzi o doręczanie przesyłek do domów oraz wykorzystanie bonów elektronicznych w celu zmniejszenia ryzyka rozprzestrzeniania się wirusa
  • wsparcie dla rybaków i rolników
Support to agriculture

Aby wesprzeć rolników i sektor rolnictwa, Komisja:

Zdrowie publiczne

Powstanie Europejska Unia Zdrowotna

11 listopada 2020 r. Komisja zrobiła pierwszy krok w kierunku utworzenia Europejskiej Unii Zdrowotnej, która będzie się opierała na dwóch filarach opisanych poniżej.

  • Mocniejsze ramy bezpieczeństwa zdrowotnego obejmujące:
    • zharmonizowane unijne, krajowe i regionalne plany gotowości i reagowania regularnie poddawane przez Komisję i agencje UE testom warunków skrajnych i kontrolom

    • unijny system zarządzania sytuacjami kryzysowymi umożliwiający lepszą koordynację i szybkie działania w celu opracowania, zgromadzenia i dostarczenia na miejsce sprzętu niezbędnego na wypadek kryzysu.

  • Rozszerzenie kompetencji agencji UE:
    • Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób będzie monitorowało sytuację epidemiologiczną na podstawie wspólnych danych

    • zakres kompetencji Europejskiej Agencji Leków obejmie bezpieczeństwo leków i wyrobów medycznych, monitorowanie ryzyka niedoborów i badania kliniczne leków

    • utworzony zostanie nowy urząd ds. reagowania kryzysowego w sytuacjach zagrożenia zdrowia (HERA).

Wytyczne w dziedzinie zdrowia dla krajów UE 

Panel Komisji składający się z 7 niezależnych epidemiologów i wirusologów przygotowuje wytyczne naukowe i doradza w kwestiach dotyczących:

  • środków reagowania w przypadku wszystkich państw członkowskich
  • braków w zakresie zarządzania klinicznego
  • priorytetów w zakresie opieki zdrowotnej, ochrony ludności i innych zasobów
  • środków z zakresu polityki dotyczących długoterminowych skutków koronawirusa.

W oparciu o opinie naukowe tego zespołu oraz Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) Komisja podjęła następujące kroki:

  • 19 marca

    Zalecenia dotyczące środków ograniczających rozprzestrzenianie się koronawirusa takich jak konieczność zachowania bezpiecznej odległości między osobami

  • 8 kwietnia

    Przyjęto wytyczne w celu optymalizacji podaży i dostępności leków oraz wytyczne w obszarze ochrony konkurencji, które umożliwiają ograniczoną współpracę między przedsiębiorstwami, w szczególności w odniesieniu do leków szpitalnych o krytycznym znaczeniu. Komisja utworzyła również platformę koordynacyjną do spraw sprzętu medycznego, która ułatwia ustalenie, gdzie znajduje się dostępny sprzęt, w tym zestawy do testów, i szybsze dopasowanie jego podaży do popytu krajowego.

  • 15 kwietnia

    Wytyczne w sprawie metod przeprowadzania testów. Mają one pomóc krajom UE w skutecznym wykorzystaniu testów, zwłaszcza w momencie wycofywania środków izolacji.

  • 16 kwietnia

    W kontekście stopniowego znoszenia ograniczeń opublikowano wytyczne w sprawie tworzenia aplikacji mobilnych służących do ustalania kontaktów zakaźnych w sposób w pełni zgodny z unijnymi przepisami dotyczącymi ochrony danych.

  • 16 czerwca

    Państwa członkowskie UE, przy wsparciu Komisji, osiągnęły porozumienie w kwestii wytycznych technicznych, które mają zapewnić bezpieczną wymianę informacji między aplikacjami służącymi do ustalania kontaktów zakaźnych oraz ich interoperacyjność.

  • 3 lipca

    Dopuszczono warunkowo do obrotu produkt leczniczy remdesiwir. Jest to pierwszy lek stosowany w leczeniu koronawirusa, który został zatwierdzony na poziomie UE.

  • 29 lipca

    Podpisano wartą 63 mln euro umowę z firmą farmaceutyczną Gilead, aby zabezpieczyć odpowiednią liczbę dawek leku Veklury (nazwa handlowa remdesiwiru). Dzięki koordynacji i wsparciu ze strony Komisji państwom członkowskim i Wielkiej Brytanii udostępniane są kolejne partie tego leku.

  • 19 października

    Zaczyna działać specjalny serwis, w ramach którego połączono dostępne aplikacje. Do końca listopada 19 aplikacji powinno zostać podłączonych do tego serwisu.

Komisja przeznaczyła 3 mld euro z unijnego budżetu i dodatkowo 3 mld euro uzyskane od państw członkowskich. Środki te zostaną przeznaczone na finansowanie instrumentu na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych oraz wspólnych zasobów sprzętu w ramach RescEU.

Środki ochrony osobistej

Aby wesprzeć produkcję i dostępność środków ochrony osobistej, Komisja:

  • ściśle współpracuje z państwami członkowskimi w celu oceny dostępnych w UE zasobów środków ochrony osobistej, zdolności produkcyjnej i przewidywanych potrzeb
  • zapewnia ocenę zgodności i nadzór rynku w celu zwiększenia dostępności środków ochrony osobistej bez uszczerbku dla norm w zakresie zdrowia i bezpieczeństwa
  • omawia z przemysłem możliwości przekształcenia linii produkcyjnych, aby zapewnić większą ilość środków ochrony osobistej na rynku, oraz zapewnia producentom doradztwo na temat zwiększania produkcji środków ochrony osobistej, środków do dezynfekcji rąk i środków odkażających.

Testy

A pair of gloved hands opening a testing kit

Komisja wydała zalecenie skierowane do państw członkowskich dotyczące strategii przeprowadzania testów, w tym stosowania szybkich testów antygenowych.

Na zakup i dostawę takich testów do państw członkowskich przeznaczono 100 mln euro z instrumentu na rzecz wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych. Jednocześnie Komisja zorganizowała wspólną procedurę udzielania zamówień, aby pomóc krajom UE uzyskać większą ilość tych testów.

Dodatkowo Komisja przekazała Międzynarodowej Federacji Czerwonego Krzyża 35,5 mln euro z instrumentu wsparcia w sytuacjach nadzwyczajnych na zwiększenie zdolności testowania na COVID-19 w UE, szkolenie wolontariuszy i ochronę osób w najtrudniejszej sytuacji.

 

Granice i mobilność

W czasie pandemii Komisja wydała zalecenia umożliwiające skoordynowanie działań państw członkowskich, aby powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa i równocześnie utrzymać swobodny przepływ osób i towarów oraz zapewnić funkcjonowanie gospodarki.

Komisja zaproponowała zielone zaświadczenia cyfrowe, które mają ułatwić swobodne przemieszczanie się w UE w czasie pandemii.

Zielone zaświadczenia cyfrowe będą dowodem na to, że dana osoba została zaszczepiona, uzyskała ujemny wynik testu lub przeszła COVID-19.

System powinien zostać wdrożony do lata 2021 r.

W 2020 r. Komisja wydała:

  • wytyczne dotyczące środków zarządzania granicami w celu ochrony zdrowia i zapewnienia dostępności towarów i usług podstawowych,
  • wytyczne w celu zapewnienia swobodnego przepływu pracowników, zwłaszcza w sektorze opieki zdrowotnej i w sektorze spożywczym,
  • wytyczne w sprawie ochrony zdrowia, repatriacji i organizacji podróży dla pasażerów statków wycieczkowych i załóg statków towarowych,
  • wnioski mające zapewnić na szczeblu UE koordynację środków wprowadzanych przez państwa członkowskie dotyczących ograniczenia swobodnego przemieszczania się w związku z pandemią i jasne informowanie na ich temat. Poziom ryzyka jest oznaczany za pomocą wspólnego kodu kolorystycznego i przy zastosowaniu jednolitych zasad. Wraz z państwami członkowskimi Komisja opracuje również wspólne podejście w zakresie przeprowadzania kwarantanny,
  • wydała wytyczne dotyczące podróżnych, którzy mają być zwolnieni z tymczasowych ograniczeń podróży,

  • zainicjowała wprowadzenie unijnej karty lokalizacji pasażera i protokołów testów dotyczących podróży lotniczych, aby ułatwić bezpieczne podróżowanie.

reopen eu visual

Portal Re-open EU zawiera podstawowe informacje na temat bezpiecznego wznowienia swobody przemieszczania się i turystyki w całej Europie. W grudniu 2020 r. uruchomiono aplikację Re-open EU. Można w niej znaleźć informacje przekazywane w czasie rzeczywistym na temat:

  • granic,
  • dostępnych środkach transportu,
  • ograniczeniach w podróżowaniu,
  • środkach zdrowia publicznego i bezpieczeństwa,
  • sytuacji w poszczególnych krajach oznaczonych kodami kolorystycznymi na specjalnej mapie.

Podróże i transport podczas pandemii koronawirusa

Walka z dezinformacją

Komisja jest w ścisłym kontakcie z platformami mediów społecznościowych – chodzi o promowanie wiarygodnych treści, rozpowszechnianie ich wśród użytkowników oraz ograniczenie dezinformacji i związanej z nią reklamy.

Dotychczas na stronie internetowej www.EUvsDisinfo.eu ujawniono, opublikowano i zaktualizowano ponad 700 narracji dezinformacyjnych na temat koronawirusa. Na stronie internetowej Komisji poświęconej zwalczaniu dezinformacji na temat koronawirusa można również znaleźć materiały służące obalaniu mitów i kontroli faktów.

W walce z dezinformacją i treściami wprowadzającymi w błąd Komisja wykorzystuje wszelkie dostępne narzędzia i finansuje badania naukowe.

Komisja i Europejska Służba Działań Zewnętrznych ściśle współpracują z innymi instytucjami UE i państwami członkowskimi, w tym za pośrednictwem systemu wczesnego ostrzegania założonego w marcu 2019 r., a także z partnerami międzynarodowymi z G7 i NATO.

A woman wearing a mask uses her phone 10 czerwca 2020 r. Komisja przedstawiła szereg działań służących bardziej zdecydowanemu zwalczaniu dezinformacji wokół pandemii koronawirusa. Działania te obejmują między innymi intensyfikację komunikacji strategicznej oraz środki z zakresu dyplomacji publicznej w krajach bezpośrednio sąsiadujących z UE i na całym świecie, a także wspieranie niezależnych mediów i dziennikarzy.

Działania te stanowią wkład w dalsze prace UE nad kwestiami związanymi z dezinformacją. W grudniu Komisja zaproponowała dwa nowe dokumenty. Pierwszy z nich to europejski plan działania na rzecz demokracji, który zakłada dodatkowe działania UE na rzecz przeciwdziałania dezinformacji i dostosowywania się do zmieniających się rodzajów zagrożeń i metod manipulacji. Jego celem jest również wspieranie wolnych i niezależnych mediów. Z kolei w akcie o usługach cyfrowych zawarte są przepisy, zgodnie z którymi platformy internetowe będą ponosiły większą odpowiedzialność za moderowanie treści, publikowane reklamy oraz stosowane procesy algorytmiczne.

Miesięczny program monitorowania, ustanowiony wraz z sygnatariuszami naszego kodeksu postępowania w zakresie zwalczania dezinformacji w internecie, obecnie zawiera informacje na temat działań skierowanych przeciwko dezinformacji dotyczącej szczepionek.

Bezpieczne i skuteczne szczepionki są w zasięgu ręki. Teraz przede wszystkim nie należy dopuścić do tego, by ciężka praca naukowców poszła na marne z powodu kampanii dezinformacyjnych, które podsycają strach przed szczepionkami.

 

Dokumenty

PobierzPDF - 3.4 MB