Een grondrecht

Het Handvest van de grondrechten van de EU bepaalt dat EU-burgers recht hebben op bescherming van hun persoonsgegevens.

Wetgeving

In mei 2016 zijn nieuwe regels voor databescherming vastgesteld die Europa klaarmaken voor het digitale tijdperk. Meer dan 90% van de Europeanen vindt dat de gegevensbescherming in de hele EU gelijk moet zijn, ongeacht waar de gegevens worden verwerkt.

De algemene verordening gegevensbescherming (GDPR)

Verordening (EU) 2016/679 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens.

Deze verordening versterkt de grondrechten van de burgers in het digitale tijdperk en bevordert het handelsverkeer door de regels voor bedrijven in de digitale eengemaakte markt te vereenvoudigen. Doordat er nu nog maar één enkele wet is, komt er een einde aan versnippering en dure administratieve rompslomp.

De verordening is op 24 mei 2016 van kracht geworden en zal met ingang van 25 mei 2018 van toepassing zijn.

De politierichtlijn

Richtlijn (EU) 2016/680 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens door bevoegde autoriteiten met het oog op de voorkoming, het onderzoek, de opsporing en de vervolging van strafbare feiten of de tenuitvoerlegging van straffen, en betreffende het vrije verkeer van die gegevens.

De richtlijn beschermt het fundamentele recht van de burger op vertrouwelijkheid van zijn persoonsgegevens wanneer die door wetshandhavingsinstanties worden gebruikt. De persoonsgegevens van slachtoffers, getuigen en verdachten van misdrijven worden voortaan goed beschermd en de richtlijn vergemakkelijkt samenwerking over de grenzen heen in de strijd tegen misdaad en terrorisme.

Zij is op 5 mei 2016 in werking getreden en moet op 6 mei 2018 door de EU-landen in hun nationale wetgeving zijn verwerkt.

Nationale autoriteiten voor gegevensbescherming

De EU-landen hebben conform artikel 8, lid 3, van Handvest van de grondrechten van de EU nationale autoriteiten aangewezen die toezicht houden op de bescherming van persoonsgegevens.

Europees Comité voor gegevensbescherming

De nationale toezichthoudende autoriteiten werken samen binnen de Groep artikel 29. Ook de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS) en de Commissie zijn daar lid van. Per 25 mei 2018 wordt de Groep artikel 29 vervangen door het Europees Comité voor gegevensbescherming (EDPB). Het EDPB is een EU-orgaan met rechtspersoonlijkheid met een onafhankelijk secretariaat.

Het EDPB heeft ruime bevoegdheden om geschillen tussen de nationale toezichthoudende autoriteiten te beslechten, adviezen te geven en richtsnoeren vast te stellen over essentiële aspecten van de algemene verordening gegevensbescherming en de politierichtlijn.

Gegevensbescherming bij de instellingen en organen van de EU

Wetgeving

Verordening 45/2001 bepaalt de regels die van toepassing zijn op de verwerking van persoonsgegevens door EU-instellingen en -organen. Op 10 januari 2017 heeft de Commissie een wijzigingsvoorstel ingediend om deze regels in overeenstemming te brengen met de algemene verordening gegevensbescherming (GDPR).

Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming

Bij de verordening op de verwerking van persoonsgegevens door EU-instellingen is tevens de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming (EDPS)opgericht. De EDPS is een onafhankelijk EU-orgaan dat belast is met het toezicht op de toepassing van de gegevensbeschermingsregels door de Europese instellingen en met de behandeling van klachten daarover.

Functionaris voor gegevensbescherming van de Europese Commissie

De Europese Commissie heeft een functionaris voor gegevensbescherming benoemd, die toezicht houdt op de toepassing van de gegevensbeschermingsregels bij de Europese Commissie. In alle onafhankelijkheid en in samenwerking met de Europese Toezichthouder voor gegevensbescherming zorgt hij ervoor dat de regels voor gegevensbescherming bij de Commissie worden nageleefd.

Financiering

Programma Rechten, gelijkheid en burgerschap 2014-2020