Cele Programu lepszego stanowienia prawa

  • podejmowanie przez UE działań w oparciu o fakty
  • uproszczenie i ulepszenie przepisów UE
  • zaangażowanie obywateli, przedsiębiorstw i zainteresowanych stron w proces decyzyjny

Jakie kroki podejmuje Komisja?

Komisja Europejska odpowiada za planowanie, przygotowywanie i przedstawianie projektów nowych unijnych przepisów i strategii politycznych. Prace te prowadzone są zgodnie z rocznym programem prac Komisji. Przy przedkładaniu projektów aktów prawnych Komisja dokonuje oceny ich potencjalnych skutków. Prognozowanie strategiczne jest kluczowym elementem tworzenia przyszłościowych strategii politycznych we wszystkich sektorach, ze szczególnym uwzględnieniem wyzwań ekologicznych, cyfrowych, geopolitycznych i społeczno-gospodarczych.

Komisja jest również odpowiedzialna za ocenę przepisów UE i w razie potrzeby proponowanie ulepszeń. Monitoruje także wdrażanie i stosowanie przepisów w państwach członkowskich.

Aby wspierać ożywienie gospodarcze w Europie, szczególnie istotne jest dziś jak najskuteczniejsze stanowienie prawa. W związku z tym Komisja proponuje szereg ulepszeń, aby dostosować się do przyszłych potrzeb:

BR-Removing-Icon Usunięcie biurokracji i przeszkód spowalniających inwestycje i budowanie infrastruktury XXI w. przy współpracy z państwami członkowskimi, regionami i najważniejszymi zainteresowanymi stronami.
BR-Simplifiying-icon Ułatwienie konsultacji publicznych przez wprowadzenie tzw. jednego zaproszenia do zgłaszania uwag w ulepszonej wersji portalu Wyraź swoją opinię.
BR-Introducing-icon Wprowadzenie zasady „jedno więcej – jedno mniej” w celu zminimalizowania obciążeń dla obywateli i przedsiębiorstw, dzięki zwracaniu specjalnej uwagi na skutki i koszty stosowania przepisów, szczególnie w odniesieniu do małych i średnich przedsiębiorstw. Zasada ta gwarantuje, że wprowadzeniu każdych nowych obciążeń towarzyszy usunięcie równorzędnych obciążeń w tej samej dziedzinie polityki.
BR-Mainstreaming-icon Włączenie w główny nurt celów zrównoważonego rozwoju Organizacji Narodów Zjednoczonych, by zagwarantować, że wnioski ustawodawcze przyczynią się do realizacji agendy na rzecz zrównoważonego rozwoju 2030.
Improving Poprawa sposobu, w jaki lepsze stanowienie prawa uwzględnia i wspiera zrównoważony rozwój i transformację cyfrową.
BR-Integrating-icon Włączenie prognozy strategicznej w kształtowanie polityki, aby zapewnić odpowiednie dostosowania do wymogów przyszłości, np. poprzez uwzględnienie pojawiających się głównych trendów w kontekście środowiskowym, cyfrowym, geopolitycznym i społeczno-ekonomicznym.

Wysiłki Komisji na rzecz lepszego stanowienia prawa zostały uznane na arenie międzynarodowej przez OECD.

Więcej informacji o cyklu kształtowania polityki i stanowienia prawa w UE

EU policy and law-making cycle

Wyraź swoją opinię – podziel się swoimi poglądami i pomysłami

W portalu „Wyraź swoją opinię” można podzielić się swoimi poglądami i pomysłami na temat inicjatyw Komisji we wszystkich obszarach polityki. Można subskrybować powiadomienia dotyczące kolejnych etapów procesu kształtowania prawa – od tworzenia inicjatyw po przyjęcie przepisów.

Zgodnie z polityką przejrzystości danych Komisja będzie stopniowo udostępniać publicznie swoje wewnętrzne bazy danych i repozytoria. Komisja podejmie współpracę z Parlamentem Europejskim i Radą w celu utworzenia wspólnego rejestru dowodowego, tj. wspólnego portalu legislacyjnego, dzięki któremu każda osoba zainteresowana kwestią kształtowania polityki UE będzie mogła w łatwy sposób znaleźć wszystkie informacje stanowiące podstawę danej inicjatywy.

Od 2015 r. Komisja gromadzi – na wszystkich etapach procesu kształtowania polityki i przepisów – materiały dowodowe i opinie pochodzące od obywateli, przedsiębiorstw i zainteresowanych stron.

EU Law is in your hands

The future is in your hands
Portal „Wyraź swoją opinię” Konferencja w sprawie przyszłości Europy

Twoje zdanie jest ważne

Udział obywateli, przedsiębiorstw i zainteresowanych stron ma rzeczywisty wpływ na politykę UE. Ich uwagi pomogły ulepszyć wiele ważnych inicjatyw Komisji, takich jak europejska inicjatywa obywatelska, Europejski Korpus Solidarności, wspólna polityka rolna czy też wytyczne dotyczące efektywności energetycznej budynków.

Zobacz, w jaki sposób proces konsultacji pomógł w kształtowaniu prawodawstwa

Uproszczenie prawa UE

Komisja przeprowadza ocenę efektywności obowiązujących przepisów unijnych i w razie potrzeby dokonuje ich aktualizacji.

  • W ulepszaniu prawa unijnego wspiera Komisję platforma ds. dostosowania się do wymogów przyszłości – grupa ekspertów wysokiego szczebla, w której skład wchodzą przedstawiciele państw członkowskich, Komitetu Regionów, Europejskiego Komitetu Ekonomiczno-Społecznego oraz zainteresowanych podmiotów reprezentujących organizacje przedsiębiorstw i organizacje pozarządowe. W tym celu platforma gromadzi dane, dowody i informacje na temat możliwości uproszczenia i zmniejszenia obciążeń oraz modernizacji obowiązujących już przepisów UE, a także wydaje opinie dla Komisji. W portalu „Wyraź swoją opinię: Upraszczamy!” każdy może przedstawić propozycje dotyczące rocznego programu prac na rzecz uproszczenia obowiązujących przepisów UE.
  • Oceny, w tym oceny adekwatności, służą do sprawdzenia, czy unijne przepisy, polityki i programy finansowania przynoszą spodziewane rezultaty przy minimalnych kosztach.
  • W 2012 r. ustanowiono program sprawności i wydajności regulacyjnej (REFIT), który ma na celu uproszczenie prawa UE i zredukowanie obciążeń regulacyjnych bez uszczerbku dla zamierzonych wyników.

Co roku Komisja przedstawia przegląd swoich działań na rzecz uproszczenia i zmniejszenia obciążeń w ramach corocznego badania obciążenia. Regularnie monitoruje również postępy w realizacji programu REFIT za pomocą tablicy wyników.

Zapewnianie jakości

Zestaw instrumentów i wskazówek służących lepszemu stanowieniu prawa ma dostarczyć służbom Komisji Europejskiej konkretne wytyczne podczas opracowywania nowych inicjatyw i wniosków ustawodawczych, jak również podczas oceniania obowiązujących przepisów i zarządzania nimi.

W 2015 r. Komisja ustanowiła Radę ds. Kontroli Regulacyjnej – niezależny organ, w którego skład wchodzą pracownicy Komisji i eksperci spoza Komisji. Rada będzie także odgrywać istotną rolę w kontroli ocen skutków i ewaluacji w świetle zasady „jedno więcej – jedno mniej”, prognozowania strategicznego i odpowiedniego uwzględniania różnych skutków kryzysu związanego z koronawirusem. Rada publikuje roczne sprawozdania, w których podsumowuje podjęte przez siebie działania. 

Bardziej konsekwentne stosowanie zasad pomocniczości i proporcjonalności

Zasady pomocniczości i proporcjonalności stanowią podstawę traktatów UE i są systematycznie stosowane w odniesieniu do wniosków ustawodawczych Komisji.

Zgodnie z zasadą pomocniczości Komisja powinna interweniować tylko wtedy, gdy jest to konieczne i gdy ma to przynieść wyraźne korzyści w stosunku do środków podejmowanych na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym. Z wyjątkiem przypadków, w których UE posiada wyłączne kompetencje, działania na szczeblu europejskim nie powinny być podejmowane, chyba że są bardziej skuteczne niż działania podejmowane na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym. 

Zasada proporcjonalności dotyczy głównie finansowych i administracyjnych skutków proponowanych przepisów prawnych – służy zagwarantowaniu, że działania regulacyjne nie będą wykraczały poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celów ustawodawczych i politycznych. Każdy taki skutek musi być ograniczony do minimum i proporcjonalny do postawionych celów politycznych. Dla Komisji oznacza to realizację ambitnej polityki UE w możliwie najprostszy i najtańszy sposób, a także unikanie wprowadzania zbędnych formalności administracyjnych.

Współpraca między instytucjami UE

Najlepszym sposobem na usprawnienie procesu stanowienia prawa UE i osiągnięcie lepszych wyników jest ściślejsza współpraca Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej w nadchodzących latach. Mając na uwadze możliwości i wyzwania, które pojawiają się na drodze do trwałego wychodzenia z kryzysu, szczególnie istotne jest jak najskuteczniejsze stanowienie prawa z myślą o potrzebach w przyszłości. Skuteczne stosowanie, wdrażanie i egzekwowanie prawa UE jest priorytetem Komisji pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen.

Usprawnienie stanowienia prawa UE jest wspólnym celem i obowiązkiem wszystkich instytucji UE i państw członkowskich. Komisja może określić wyłącznie koszty i oszczędności wynikające z jej wniosków ustawodawczych. Poprawki wprowadzane do wniosków w toku negocjacji z Parlamentem Europejskim i Radą mogą znacznie zmienić skutki przepisów UE odczuwane przez osoby fizyczne i przedsiębiorstwa. W związku z tym Komisja z zadowoleniem przyjęłaby wznowienie dialogu politycznego w celu omówienia pomysłów, tak aby wszystkie strony mogły wypełnić swoje zobowiązania wynikające z Porozumienia międzyinstytucjonalnego w sprawie lepszego stanowienia prawa.

Międzynarodowa współpraca w zakresie regulacji

UE opiera swoje działanie na wspólnie uzgodnionych zasadach. Aby zasady te funkcjonowały, państwa członkowskie muszą je w pełni wdrożyć i egzekwować w odpowiednim czasie. Państwa członkowskie muszą następnie zapewnić właściwe stosowanie i egzekwowanie przepisów, ponieważ ich nieegzekwowanie wiąże się z kosztami dla obywateli i przedsiębiorstw.

Skuteczne stosowanie, wdrażanie i egzekwowania prawa Unii jest priorytetem dla Komisji pod przewodnictwem Ursuli von der Leyen. Zgodnie z zapowiedzią zawartą w wytycznych politycznych przewodniczącej von der Leyen Komisja będzie nadal ukierunkowywać i wspierać państwa członkowskie w ich działaniach na rzecz transpozycji dyrektyw, wdrażania rozporządzeń i właściwego stosowania przepisów UE. W ramach prowadzonych przez siebie kontroli zgodności Komisja sprawdza, w jaki sposób państwa członkowskie transponują przepisy UE do przepisów krajowych. Aby zapewnić skuteczny dialog na etapie transpozycji, Komisja polega na państwach członkowskich w zakresie jasnych i precyzyjnych informacji na temat przepisów krajowych.

W przyszłości Komisja zamierza przeprowadzić przegląd swoich działań w zakresie nadzoru i egzekwowania prawa, aby upewnić się, że są one w stanie zapewnić funkcjonowanie prawa Unii w praktyce.

Dokumenty

Więcej informacji

Aktualności