Na czym polega program sprawności i wydajności regulacyjnej?

REFIT (ang. Regulatory Fitness and Performance Program) to część programu Komisji dotyczącego lepszego stanowienia prawa. REFIT gwarantuje, że unijne przepisy przynoszą zamierzone korzyści obywatelom, przedsiębiorstwom i społeczeństwu dzięki zlikwidowaniu biurokracji i obniżeniu kosztów. Celem programu jest też uproszczenie unijnych przepisów, tak aby były łatwiejsze do zrozumienia.

REFIT dotyczy przede wszystkim małych przedsiębiorstw, dla których obciążenia wynikające z przestrzegania unijnego prawa mogą być szczególnie duże. 99 proc. przedsiębiorstw w UE to przedsiębiorstwa małe i średnie (MŚP).

Program lepszego stanowienie prawa: dlaczego jest potrzebny i jak jest realizowany

Działania UE na rzecz MŚP

Jak funkcjonuje REFIT?

REFIT jest uwzględniany w przygotowaniach rocznych programów prac Komisji – każdy z nich zawiera propozycje nowych inicjatyw oraz ocenę jakości istniejącego prawodawstwa UE.

Potencjalne korzyści i oszczędności kosztów wynikające z każdego nowego wniosku ustawodawczego są sprawdzane za pomocą ocen skutków, a wpływ prawodawstwa unijnego – za pomocą późniejszych ocen. Ponadto w drodze konsultacji zasięga się opinii zainteresowanych stron.

Aby osiągnąć jak najlepsze wyniki, w działaniach tego programu uczestniczą różne poziomy administracji: Komisja współpracuje z Parlamentem Europejskim, Radą UE, państwami członkowskimi i innymi zainteresowanymi stronami.

Za pośrednictwem platformy programu REFIT organy krajowe, obywatele i inne zainteresowane podmioty mogą mieć swój udział w ulepszaniu prawodawstwa UE. Mogą one przedstawiać uwagi dotyczące sposobów zmniejszenia obciążeń regulacyjnych i administracyjnych wynikających z unijnych przepisów. Uwagi te są następnie analizowane przez platformę REFIT i Komisję.

Tablica wyników REFIT monitoruje postępy w realizacji poszczególnych inicjatyw oraz zmiany wprowadzone przez Parlament i Radę w ramach procedury ustawodawczej.

Platforma REFIT

W jaki sposób upraszcza się przepisy?

Każdego roku Komisja podejmuje szereg inicjatyw służących uproszczeniu przepisów w ramach programu REFIT. Opiera się przy tym na informacjach uzyskanych od obywateli, przedsiębiorstw, organizacji pozarządowych, organów krajowych oraz innych zainteresowanych stron. Uproszczenie może przybierać różne formy.

Zmiany są wprowadzane w obowiązujących przepisach:

  • Ujednolicenie: wszystkie zmiany wprowadzone w danym akcie prawnym w ciągu wielu lat lat są łączone w jednolity nowy akt prawny, zmniejszając w ten sposób objętość i złożoność przepisów.
  • Przekształcenie: jest podobne do ujednolicenia, tyle że w tym przypadku w jednym skonsolidowanym tekście jednocześnie łączone są zmiany wprowadzane przez nowy akt do wcześniejszego aktu prawnego oraz niezmienione postanowienia wcześniejszego aktu.
  • Uchylenie: zbędne i niewłaściwe przepisy są usuwane.
  • Przegląd i klauzule wygaśnięcia: akty prawne są poddawane przeglądowi lub automatycznie usuwane po upływie określonego czasu.
  • Rewizja: przepisy są zmieniane w celu ich aktualizacji.
  • Dyrektywy są zastępowane rozporządzeniami, aby wszyscy obywatele UE podlegali takim samym przepisom, a rządy krajowe nie mogły nakładać dodatkowych wymogów.
  • Przepisy w fazie przygotowywania są wycofywane, jeżeli staną się przestarzałe z uwagi na postęp naukowy lub techniczny lub jeżeli przestaną odpowiadać nowym celom polityki.
  • Prawnie wiążące przepisy są zastępowane mniej restrykcyjnymi środkami alternatywnymi, takimi jak dobrowolne porozumienia (samoregulacja, współregulacja).

Jak można mieć swój udział w tym procesie?

Za pośrednictwem specjalnego formularza „Zmniejsz formalności” można przesłać Komisji swoje uwagi na temat istniejących przepisów i inicjatyw UE. Co w przepisach lub inicjatywach jest dokuczliwe lub niepotrzebne? Co można zmienić na lepsze?

Odpowiemy bezpośrednio lub przekażemy otrzymane uwagi do dalszego rozpatrzenia w ramach nowej platformy REFIT.

Wyniki od 2012 r.

  • Zaproponowano 83 inicjatywy ustawodawcze zawierające 17 zwolnień bądź ułatwień dla MŚP: 32 przyjęto i 20 wdrożono w państwach członkowskich.
  • Wycofano 141 aktów prawnych w przygotowaniu.
  • W 2015 i 2016 r. uchylono 37 aktów prawnych.
  • Przeprowadzono 30 ocen i kontroli sprawności; 39 nowych zaplanowano na 2016 r.
  • W programie prac Komisji na rok 2016 przewidziano 40 działań REFIT.

Konkretne korzyści

  • Uproszczona sprawozdawczość finansowa dla 5 mln mikroprzedsiębiorstw (szacowane roczne oszczędności: 6,3 mld euro)
  • Zmniejszone o 95 proc. opłaty rejestracyjne dla MŚP na mocy rozporządzenia REACH dotyczącego chemikaliów
  • Zmniejszone o do 20 proc. koszty zamówień publicznych dzięki nowym przepisom dotyczącym elektronicznych zamówień publicznych
  • Zwiększone bezpieczeństwo i zmniejszona biurokracja dzięki wprowadzeniu nowych cyfrowych tachografów w ciężarówkach (szacowane roczne oszczędności: 400 mld euro)
  • Kontrola sprawności rozpoczęta w odniesieniu do unijnego prawodawstwa dotyczącego chemikaliów innego niż rozporządzenie REACH; przyszła ocena REACH pod kątem osiągnięcia celów REFIT
  • Bieżące działania na rzecz uproszczenia VAT, zwłaszcza dla MŚP

Kontekst

2002 r. – program dotyczący lepszego stanowienia stanowi pierwszy krok do uproszczenia i udoskonalenia prawa UE. Wprowadza on obowiązkowe oceny wpływu i konsultacje z zainteresowanymi stronami w przypadku wszystkich nowych inicjatyw zaproponowanych przez Komisję.

2005 r. – program na rzecz stopniowego upraszczania obejmuje 164 środki na lata 2005–2009 i stanowi część rocznego programu prac.

2007 r. – Komisja rozpoczyna program działań na rzecz zmniejszenia obciążeń administracyjnych wynikających z przepisów UE. Powołana zostaje grupa wysokiego szczebla mająca doradzać w sprawie realizacji programu. Jej zalecenia obejmują ułatwienie fakturowania elektronicznego oraz zwolnienie mikroprzedsiębiorstw z wymogów unijnych przepisów w zakresie rachunkowości.

2012 r. – do końca programu działań Komisja osiąga swój cel dotyczący zmniejszenia o 25 proc. obciążeń administracyjnych wynikających z przepisów UE dla przedsiębiorstw (szacowane roczne oszczędności: 30,8 mld euro).

2015 r. – Komisja publikuje analizę (ABRplus), w której sprawdza, jak 12 środków programu działań zostało zastosowanych w krajach UE i w jakim stopniu osiągnięto planowane korzyści.

2015 r. – Komisja ustanawia platformę programu REFIT.

Dokumenty

REFIT scoreboard (2015): Regulatory Fitness and Performance (REFIT) programme: state of play and outlook

Commission communication on EU regulatory fitness (2012)

Action programme for reducing administrative burdens in the EU – final report

ABRplus study - final report