Overzicht

Het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) ondersteunt de vitaliteit en economische levensvatbaarheid van plattelandsgemeenschappen via maatregelen voor plattelandsontwikkeling (de zogenaamde tweede pijler).

De plattelandsontwikkelingsmaatregelen zetten de marktmaatregelen en de inkomenssteun van het GLB kracht bij met strategieën en financiering ter versterking van de agrovoedings- en bosbouwsector van de EU, de ecologische duurzaamheid en het welzijn van de plattelandsgebieden in het algemeen.

De drie langetermijndoelstellingen voor plattelandsontwikkeling voor de periode 2014-2020 zijn:

  • stimuleren van een concurrerende landbouw;
  • zorgen voor een duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen en klimaatactie;
  • realiseren van een evenwichtige territoriale ontwikkeling van plattelandseconomieën en ‑gemeenschappen, met inbegrip van het scheppen en behouden van werkgelegenheid.

Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling

Het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) is het financieringsinstrument van het GLB waarmee plattelandsontwikkelingsstrategieën en ‑projecten worden ondersteund. Het maakt deel uit van de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF).

De Elfpo-begroting voor de periode 2014-2020 bedraagt ongeveer 100 miljard euro. Dat bedrag wordt in de loop van deze periode gebruikt voor de uitvoering van programma’s voor plattelandsontwikkeling die tot eind 2023 lopen.

De volgende zes prioriteiten staan voorop:

  • bevordering van kennisoverdracht en innovatie in de landbouw- en bosbouwsector en in plattelandsgebieden;
  • verbetering van de levensvatbaarheid en het concurrentievermogen van alle vormen van landbouw en bevordering van innovatieve landbouwtechnologieën en duurzaam bosbeheer;
  • verbetering van de organisatie van de voedselketen, het dierenwelzijn en het risicobeheer in de landbouw;
  • efficiënter gebruik van hulpbronnen en steun voor de overgang naar een koolstofarme en klimaatbestendige economie in de landbouw-, voedings- en bosbouwsector;
  • herstel, instandhouding en verbetering van ecosystemen die verbonden zijn met de landbouw en de bosbouw;
  • bevordering van sociale inclusie, armoedebestrijding en economische ontwikkeling in plattelandsgebieden.

Elk van deze prioriteiten draagt bij aan de horizontale doelstellingen inzake innovatie, milieu en klimaatmitigatie en -adaptatie.

Zie ook:

Plattelandsontwikkeling in cijfers en grafieken

Eerdere programmeringsperioden

Programma's voor plattelandsontwikkeling

Om deze prioriteiten aan te pakken, voeren de EU-landen plattelandsontwikkelingsprogramma’s (POP’s) uit die zijn afgestemd op hun eigen unieke uitdagingen en capaciteiten. Deze worden gefinancierd uit het Elfpo.

Deze programma’s kunnen op nationaal of regionaal niveau worden opgesteld en moeten ten minste vier van de zes prioriteiten van het Elfpo nastreven. De landen moeten streefcijfers voor de specifieke aandachtsgebieden vaststellen en aangeven welke maatregelen zij zullen toepassen en welke financiering zij nodig hebben om deze streefcijfers te halen.

De Europese Commissie keurt dus weliswaar de POP’s goed en monitort ze, maar de besluiten over de selectie van de projecten en de toekenning van de betalingen worden op nationaal of regionaal niveau genomen.

Enkele voorbeelden van projecten die uit het Elfpo zijn gefinancierd en in het kader van POP’s zijn uitgevoerd:

  • het verstrekken van investeringsfondsen aan een klein familiebedrijf dat paprika’s teelt in Hongarije en uitsluitend hernieuwbare energie gebruikt;
  • het opzetten van een systeem voor de lokalisering van huizen in Formentera (Spanje) waardoor de hulpdiensten mensen in nood sneller kunnen bereiken;
  • herstel van beschadigde bossen in Nizna Boca (Slowakije) door de financiering van kappingen en van de aanplant en instandhouding van jonge bosopstanden.

De projectendatabank van het Europees netwerk voor plattelandsontwikkeling (ENPO) bevat een uitgebreide lijst van projecten.

Ten minste 30 % van het budget voor elk POP moet gaan naar maatregelen die ten goede komen aan milieu en klimaat, en een groot deel daarvan wordt verleend in de vorm van subsidies en jaarlijkse betalingen aan landbouwers die overschakelen naar milieuvriendelijker praktijken.

Ten minste 5 % van het budget voor het POP moet gaan naar acties waarbij de Leader-methode wordt gevolgd. Leader is een aanpak van onderuit die landbouwers, plattelandsbedrijven, lokale organisaties, overheden en particulieren uit verschillende sectoren samenbrengt om een plaatselijke groep te vormen. Plaatselijke groepen zetten hun eigen lokale ontwikkelingsstrategieën op, op basis waarvan zij hun eigen budgetten beheren.

Programma’s voor plattelandsontwikkeling kunnen ook slimme dorpen ondersteunen. Dit initiatief wil een gemakkelijk inzetbaar instrumentarium bieden om in plattelandsgebieden in heel Europa innovatie mogelijk te maken, te stimuleren en te helpen opschalen. Bedoeling hiervan is de gemeenschappelijke uitdagingen aan te pakken waarmee burgers die in plattelandsgebieden wonen, worden geconfronteerd.

Daarnaast fungeert het Elfpo via de financieringsinstrumenten als een bron voor leningen, microkredieten, garanties en aandelenkapitaal voor begunstigden in de landbouw‑ en bosbouwsector en in plattelandsgebieden die financieel levensvatbare projecten uitvoeren waarmee de prioriteiten van het Elfpo worden ondersteund.

Fi-Compass bevat nadere informatie over de financieringsinstrumenten van het Elfpo.

Zie ook:

Programma’s voor plattelandsontwikkeling – per land

Leader

Slimme dorpen

Europees netwerk voor plattelandsontwikkeling

Het Europees netwerk voor plattelandsontwikkeling (ENPO) is een hub voor informatie over hoe beleid, programma’s, projecten en andere initiatieven op het gebied van plattelandsontwikkeling in de praktijk werken en hoe zij kunnen worden verbeterd om nog meer resultaat te halen. Doel ervan is iedereen die voor plattelandsontwikkeling in Europa belangstelling heeft en zich daarvoor inzet, te bereiken en bij de activiteiten te betrekken.

Het ENPO ondersteunt een doeltreffende uitvoering van de programma’s voor plattelandsontwikkeling van de EU-landen; daartoe genereert en deelt het kennis en vergemakkelijkt het overal op het Europese platteland informatie-uitwisseling en samenwerking.

Deze activiteiten worden gefaciliteerd door twee ondersteunende eenheden: het ENPO-contactpunt en de Europese evaluatiehelpdesk voor plattelandsontwikkeling.

Europees innovatiepartnerschap voor de landbouw

De doelstellingen voor plattelandsontwikkeling worden ook ondersteund door het Europees innovatiepartnerschap voor productiviteit en duurzaamheid in de landbouw (EIP-Agri), dat stimulansen biedt voor innovatie in de landbouw en de plattelandsgemeenschappen.

Het EIP-Agri werd opgericht om de kloof te dichten tussen de innovatieve oplossingen die door onderzoekers worden aangereikt, en de toepassing van die nieuwe technologieën door mensen die wonen en werken in plattelandsgebieden. Door partnerschappen tot stand te brengen tussen de eindgebruikers van de nieuwe technologieën en degenen die ze ontwikkelen, streeft het EIP-Agri ernaar de veranderingen sneller ingang te doen vinden.

Toekomst van de plattelandsontwikkeling

Met het oog op de toekomstige programmeringsperiode 2021-2027 heeft de Europese Commissie in juni 2018 haar wetgevingsvoorstellen over het GLB na 2020 ingediend.

De bedoeling van deze voorstellen is het GLB beter af te stemmen op de huidige en toekomstige uitdagingen, zoals klimaatverandering en generatiewissel, en tegelijkertijd de Europese landbouwers te blijven steunen om de landbouw duurzaam en concurrerend te houden.

Zie ook:

Toekomst van het GLB

Rechtsgrondslag

EU-verordening 1303/2013 – gemeenschappelijke regels voor de Europese structuur- en investeringsfondsen (ESIF)

EU-verordening 1305/2013 – steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo)

EU-verordening 1306/2013 – financiering, beheer en monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid

EU-verordening 1310/2013 – steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo)

EU-verordening 807/2014 – steun voor plattelandsontwikkeling uit het Europees Landbouwfonds voor plattelandsontwikkeling (Elfpo) en overgangsbepalingen

EU-verordening 640/2014 – het beheer, de intrekking van de steun of voorwaarden voor het opleggen van sancties in het kader van de rechtstreekse betalingen, plattelandsontwikkelingsbijstand en de randvoorwaarden

EU-verordening 809/2014 – de wijze waarop EU-verordening 1306/2013 moet worden toegepast wat betreft het beheers- en controlesysteem, plattelandsontwikkelingsmaatregelen en de randvoorwaarden

Nieuws