„Umowa o wystąpieniu stwarza pewność prawa tam, gdzie brexit zasiał niepewność.

Chroni ona interesy Unii.”

- Michel Barnier, 17 października 2019 r.

Umowa o wystąpieniu zawarta między Unią Europejską a Wielką Brytanią określa warunki uporządkowanego wystąpienia Wielkiej Brytanii z UE zgodnie z art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej.

Umowa o wystąpieniu weszła w życie 1 lutego 2020 r. po jej uzgodnieniu w dniu 17 października 2019 r. Do umowy dołączono deklarację polityczną określającą ramy przyszłego partnerstwa UE–Wielka Brytania.

Umowa składa się z dwóch głównych dokumentów:

PobierzPDF - 1.6 MB

Co obejmuje umowa o wystąpieniu?

  • postanowienia wspólne: zawierające klauzule standardowe umożliwiające właściwe zrozumienie i stosowanie umowy o wystąpieniu,

  • prawa obywateli: służące ochronie wyborów życiowych ponad 3 mln obywateli Unii przebywających w Wielkiej Brytanii i ponad 1 mln obywateli Wielkiej Brytanii przebywających w państwach UE, zabezpieczające prawo pobytu tych obywateli i umożliwiające im dalsze wnoszenie wkładu w ich społeczności,

  • kwestie związane z wystąpieniem: zapewniające sprawne zakończenie obowiązujących porozumień i przewidujące uporządkowane wystąpienie Wielkiej Brytanii z UE, w tym między innymi: 
    • umożliwienie dostarczenia towarów wprowadzonych do obrotu przed końcem okresu przejściowego do ich miejsca przeznaczenia,
    • ochrona istniejących praw własności intelektualnej, w tym oznaczeń geograficznych,
    • zakończenie trwającej współpracy policyjnej i wymiarów sprawiedliwości w sprawach karnych i innych postępowaniach administracyjnych i sądowych,
    • wykorzystywanie danych i informacji, których wymiany dokonano przed końcem okresu przejściowego,
    • kwestie związane z Euratomem,

  • okres przejściowy: w trakcie którego UE traktuje Wielką Brytanię jak państwo członkowskie, z wyjątkiem uczestnictwa w unijnych instytucjach i strukturach zarządzania. W ciągu tych miesięcy UE i Wielka Brytania będą mieć czas na wynegocjowanie ambitnego i uczciwego partnerstwa na przyszłość,

  • porozumienie finansowe: które zapewni, aby Wielka Brytania i UE dotrzymały wszystkich zobowiązań finansowych zaciągniętych w czasie, gdy Wielka Brytania była członkiem Unii,

  • ogólna struktura zarządzania umową o wystąpieniu: zapewniająca skuteczne zarządzania umową, jej wdrażanie i egzekwowanie, w tym odpowiednie mechanizmy rozstrzygania sporów,

  • Irlandia: wykonalne pod względem prawnym rozwiązanie, które pozwoli uniknąć twardej granicy na wyspie Irlandii, będzie chroniło wspólną gospodarkę całej wyspy oraz postanowienia porozumienia wielkopiątkowego we wszystkich jego aspektach, a także zabezpieczy integralność jednolitego rynku UE,

  • Cypr: protokół dotyczący stref suwerennych na Cyprze, chroniący interesy Cypryjczyków mieszkających i pracujących w strefach suwerennych po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii,

  • Gibraltar: protokół w sprawie Gibraltaru, ułatwiający ścisłą współpracę między Hiszpanią a Wielką Brytanią w odniesieniu do Gibraltaru, jeżeli chodzi o wdrożenie umowy o wystąpieniu w zakresie praw obywatelskich. Protokół dotyczy również współpracy administracyjnej między odpowiednimi organami w różnych obszarach polityki.

Wdrożenie umowy o wystąpieniu wymaga działań zarówno na szczeblu UE, jak i w państwach członkowskich.

Kalendarium negocjacji w sprawie umowy o wystąpieniu na mocy art. 50

23 czerwca 2016 r. większość brytyjskich wyborców, którzy wzięli udział w referendum w sprawie członkostwa Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej, zagłosowało za opuszczeniem UE (52 proc. głosów za wystąpieniem wobec 48 proc. głosów za pozostaniem).

  • 29 marca 2017 r.

    Wielka Brytania zainicjowała formalne negocjacje w sprawie wystąpienia, formalnie informując Radę Europejską o zamiarze opuszczenia UE.

    Tym samym uruchomiła procedurę wystąpienia państwa członkowskiego z Unii Europejskiej przewidzianą w art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej. Rozpoczęło się odliczanie dwuletniego okresu przewidzianego na wystąpienie.

    Do prowadzenia negocjacji w sprawie umowy o wystąpieniu z Wielką Brytanią w imieniu 27 państw członkowskich UE wyznaczono Komisję Europejską. Ona sama wskazała zaś Michela Barniera jako swojego głównego negocjatora. W październiku 2016 r. powołano pod jego kierownictwem grupę zadaniową, która miała się zająć przygotowaniem i przeprowadzeniem negocjacji z Wielką Brytanią na mocy art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej.

  • 29 kwietnia 2017 r.

    Rada Europejska (w składzie bez Wielkiej Brytanii, zgodnie z art. 50) przyjęła wytyczne negocjacyjne, w których określiła unijne stanowiska i zasady.

  • 19 czerwca 2017 r.

    Uruchomiono formalne negocjacje na podstawie Zakresu uprawnień w odniesieniu do negocjacji na podstawie art. 50, dokumentu uzgodnionego przez unijnych i brytyjskich negocjatorów, w którym określono strukturę negocjacji, terminy oraz priorytety przyszłych rund negocjacyjnych.

  • 15 grudnia 2017 r.

    Rada Europejska (art. 50) potwierdziła, że poczyniono „wystarczające postępy”, by przejść do drugiego etapu negocjacji.

  • 19 marca 2018 r.

    Unijni i brytyjscy negocjatorzy osiągnęli porozumienie w sprawie projektu umowy o wystąpieniu, co umożliwiło Radzie Europejskiej (art. 50) przyjęcie 23 marca 2018 r. wytycznych w sprawie ram przyszłych stosunków między UE a Wielką Brytanią.

  • 14 listopada 2018 r.

    Komisja i Wielka Brytania uzgodniły projekt umowy o wystąpieniu na szczeblu negocjatorów. 22 listopada 2018 r. uzgodniły deklarację polityczną, w której określono ramy przyszłych stosunków między UE a Wielką Brytanią. 25 listopada 2018 r. Rada Europejska (art. 50) formalnie zatwierdziła oba te dokumenty.

  • 13 grudnia 2018 r.

    Na wniosek Wielkiej Brytanii Rada Europejska (art. 50) przedstawiła dodatkowe wyjaśnienia dotyczące rozwiązania awaryjnego przewidzianego w protokole w sprawie Irlandii i Irlandii Północnym załączonym do umowy o wystąpieniu, które miało stanowić zabezpieczenie przed wprowadzeniem twardej granicy na wyspie Irlandii.

    Pomimo przedstawionych zapewnień i dalszych gwarancji prawnych ze strony UE Izba Gmin trzykrotnie odrzuciła uzgodniony kompromisowy pakiet (15 stycznia, 12 marca i 29 marca 2019 r.).

    Na wniosek Wielkiej Brytanii Rada Europejska (art. 50) dwukrotnie wyraziła zgodę na przedłużenie okresu przewidzianego w art. 50 ust. 3 TUE (najpierw 21 marca 2019 r. – do 22 maja 2019 r., pod warunkiem przyjęcia uzgodnionej umowy o wystąpieniu przez Izbę Gmin do 29 marca 2019 r.; a następnie 10 kwietnia 2019 r. – do 31 października 2019 r.)

  • 24 lipca 2019 r.

    W następstwie impasu w brytyjskim parlamencie premier Theresa May ustąpiła ze stanowiska, które objął nowy lider Partii Konserwatywnej Boris Johnson.

  • 17 października 2019 r.

    UE i Wielka Brytania osiągnęły porozumienie w sprawie umowy o wystąpieniu, do której dołączono zmieniony protokół w sprawie Irlandii i Irlandii Północnej (z którego usunięto rozwiązanie awaryjne) oraz zmienioną deklarację polityczną. Jeszcze tego samego dnia Rada Europejska (art. 50) zatwierdziła wspomniane dokumenty.

  • 19 października 2019 r.

    Na wniosek Wielkiej Brytanii Rada Europejska (art. 50) wyraziła zgodę na przedłużenie po raz trzeci okresu przewidzianego w art. 50 ust. 3 TUE, tym razem do 31 stycznia, po to, aby zapewnić wystarczającą ilość czasu na ratyfikację umowy o wystąpieniu.

  • 9 stycznia 2020 r.

    Brytyjska Izba Gmin przegłosowała projekt ustawy dotyczącej umowy o wystąpieniu stosunkiem głosów 330 (za) do 231 (przeciw).

  • 24 stycznia 2020 r.

    Przedstawiciele Wielkiej Brytanii i UE podpisali umowę o wystąpieniu.

  • 29 stycznia 2020 r.

    Parlament Europejski zatwierdził umowę o wystąpieniu.

  • 31 stycznia 2020 r.

    Rada Unii Europejskiej zawarła umowę o wystąpieniu.

  • 1 lutego 2020 r.

    Wielka Brytania stała się państwem trzecim.