"Door de oplossing die we zijn overeengekomen blijft Noord-Ierland deel uitmaken van het douanegebied van het VK, maar kan het tegelijkertijd gebruik maken van de interne markt.

Het is een werkbaar en duurzaam systeem."

- Michel Barnier, 27 januari 2020, Belfast

Al heel vroeg in de onderhandelingen over de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de EU erkenden beide partijen de unieke situatie van Ierland en Noord-Ierland. Ze waren het erover eens dat een specifieke oplossing nodig was om de verschillende belangen met elkaar in overeenstemming te brengen.

Deze oplossing werd gevonden in de vorm van het protocol over Ierland en Noord-Ierland, waarmee:

  • een harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland wordt voorkomen en de economie van het gehele eiland en het Goedevrijdagakkoord (Akkoord van Belfast) in alle dimensies worden beschermd;
  • de integriteit van de interne markt van de EU wordt behouden, samen met alle garanties op het gebied van consumentenbescherming, gezondheid van mens en dier, of het tegengaan van fraude en illegale handel;
  • Noord-Ierland bij het douanegebied van het VK blijft horen, zodat het gebruik kan maken van toekomstige vrijhandelsovereenkomsten van het VK met andere derde landen.

Belangrijkste onderdelen van het protocol

  • Afstemming op EU-regels: Noord-Ierland zal een beperkt aantal EU-regels blijven volgen, met name met betrekking tot goederen. Ook zal op alle goederen die Noord-Ierland binnenkomen het douanewetboek van de Europese Unie van toepassing zijn. Hiermee worden douanecontroles op het eiland Ierland voorkomen.
  • Goederen die uit de rest van het Verenigd Koninkrijk Noord-Ierland binnenkomen, worden onderworpen aan de nodige controles, onder andere via grensinspectieposten die ervoor moeten zorgen dat de nodige sanitaire en fytosanitaire controles worden uitgevoerd.
  • Er zullen EU-douanerechten van toepassing zijn op goederen die Noord-Ierland worden binnengebracht, tenzij er geen risico bestaat dat deze goederen op de interne markt van de EU terechtkomen. Gaat het om goederen die uit de rest van het VK Noord-Ierland binnenkomen, met de garantie dat ze niet op de interne markt van de EU terechtkomen, dan zijn er geen douanerechten verschuldigd.

Het protocol over Ierland en Noord-Ierland zal vanaf het einde van de overgangsperiode van toepassing zijn. Het is ontworpen als een stabiele en duurzame oplossing, die naar verwachting naast een overeenkomst over het toekomstige partnerschap kan bestaan.

Wat is het instemmingsmechanisme?

De EU en het Verenigd Koninkrijk zijn overeengekomen een nieuw instemmingsmechanisme te creëren waarbij de Noord-Ierse Assemblee een beslissende stem krijgt in de toepassing van de relevante EU-wetgeving in Noord-Ierland op lange termijn. Dit gebeurt op basis van intensieve besprekingen tussen Ierland en het Verenigd Koninkrijk. De Commissie heeft over dit punt voortdurend in nauw contact gestaan met de Ierse regering.

Het instemmingsmechanisme geldt voor de regelgeving op fundamentele gebieden zoals goederen en douane, de gemeenschappelijke elektriciteitsmarkt, btw en staatssteun.

In de praktijk komt het erop neer dat de Assemblee vier jaar na de overgangsperiode met gewone meerderheid kan besluiten de relevante EU-wetgeving te blijven toepassen, of juist niet meer toe te passen. Het Verenigd Koninkrijk maakt dit dan bekend aan de EU. In dat geval is het protocol vanaf twee jaar daarna niet langer van toepassing.

Wil de Assemblee de EU-wetgeving daarna blijven toepassen, dan moet ze daar om de vier jaar opnieuw over stemmen. Stemt de Assemblee met alle gemeenschappen voor voortzetting van de relevante EU-wetgeving, dan hoeven ze pas acht jaar later opnieuw te stemmen. 

Meer informatie