Informacje ogólne

Najważniejsze informacje o działaniach mających chronić konsumentów przed oszustwami i nieuczciwymi praktykami w związku z COVID-19.

PobierzPDF - 380.7 KB

Rady dla konsumentów i przedsiębiorców*

Konsumenci powinni być bardzo czujni podczas zakupów online, a sprzedawcy powinni dokładnie znać obowiązujące zasady. Ostatnie kontrole przeprowadzone przez krajowe organy ds. współpracy w dziedzinie ochrony konsumentów wykazały, że nieuczciwi przedsiębiorcy stosują różne środki w celu przyciągnięcia konsumentów oraz że na rynku dostępnych jest wiele produktów, które rzekomo mogą wyleczyć z zakażenia COVID-19 lub mu zapobiec i które posiadają fałszywe certyfikaty zgodności. W niektórych przypadkach oszuści wykorzystują również okazję, aby dokonać kradzieży adresów e-mail i haseł.

Konsumenci powinni zgłaszać fałszywe lub podejrzane oferty na platformach internetowych, korzystając ze specjalnych formularzy udostępnionych przez operatora platformy, albo skontaktować się z właściwymi organami krajowymi lub organizacjami konsumenckimi. Sieć Europejskich Centrów Konsumenckich opublikowała informacje dla konsumentów na temat COVID-19 i oferuje konsumentom wsparcie. Na stronie Safety Gate można znaleźć informacje na temat niebezpiecznych produktów, które zidentyfikowano w UE.

Konsumenci mogą również szukać ogólnych informacji pochodzących z wiarygodnych źródeł. Linki do nich wiele platform i operatorów witryn umieszcza na swoich stronach, aby pomóc konsumentom w wykrywaniu fałszywych informacji lub nieprawdziwych określeń w związku z pandemią COVID-19.

Jak identyfikować potencjalne oszustwa podczas zakupów online?

W UE sprzedawcy zawsze muszą podawać swoją tożsamość i dane kontaktowe: konsumenci nie powinni robić zakupów na stronie, na której informacje te nie są łatwo dostępne.

Należy uważać na błędną pisownię, np. „ C?V?D?19” czy “cor/na?vir?s”: błędy takie są powszechnie stosowane, ponieważ pozwalają uniknąć wykrycia przez algorytmy operatorów stron internetowych. Warto przyjrzeć się uważnie adresom stron internetowych i nagłówkom stron, a także unikać korzystania ze stron, na których często występują błędy w pisowni.

Trzeba pamiętać, że obecnie nie ma dowodów naukowych na to, żeby jakakolwiek żywność lub jakikolwiek suplement diety mógł wyleczyć z choroby lub zapobiegać zakażeniom COVID-19.

Produkty muszą być wyraźnie opisane w precyzyjny i zrozumiały sposób: konsumenci powinni zachować szczególną ostrożność w przypadku elementów promocyjnych, takich jak:

  • hasła powszechnie stosowane w związku z pandemią, np. „#bądź bezpieczny”, „zostań w domu”, „ograniczenie kontaktów personalnych”
  • obrazy przedstawiające wirusa znajdujące się obok zdjęcia produktu
  • rekomendacje z nazwiskiem lub logo:
    • lekarzy, pracowników służby zdrowia i innych ekspertów
    • artystów, sportowców, blogerów lub innych celebrytów
    • organów rządowych, ekspertów lub instytucji międzynarodowych
    • artykułów prasowych, recenzji akademickich i innych treści rzekomo pochodzących z wiarygodnych źródeł.

Konsumenci powinni umieć zidentyfikować techniki wymuszonej sprzedaży i uniknąć wpadnięcia w pułapkę, takie jak:

  • produkty reklamowane jako „niepowtarzalna okazja”
  • określenia, że produkt jest „jedynym produktem zapewniającym skuteczną ochronę”, „jedynym zestawem do testu do użytku domowego” lub sprzedawany po „najniższej cenie na rynku”;
  • określenia typu „dostępny tylko dzisiaj” albo „produkt na wyczerpaniu”
  • produkty sprzedawane z bardzo dużą zniżką.

Warunki rynkowe nie powinny być fałszywie prezentowane:

  • konsumenci powinni umieć zidentyfikować ceny, które są znacznie wyższe lub niższe od normalnej ceny za podobne produkty
  • konsumenci powinni sprawdzać więcej niż jedną stronę internetową w celu porównania średnich cen
  • konsumenci powinni wiedzieć, że w niektórych krajach rządy faktycznie mogą regulować ceny produktów, na które jest duże zapotrzebowanie, np. ceny masek ochronnych lub żeli antybakteryjnych.

*Zaktualizowano 26 maja 2020 r. w oparciu o wyniki monitorowania („akcji kontrolnej”) platform internetowych i publikowanych w sieci reklam przeprowadzonego 30 kwietnia 2020 r.

Wspólne stanowisko

Podczas gdy nowy wirus zbiera swoje żniwo w całej UE, nieuczciwi przedsiębiorcy reklamują i sprzedają produkty, takie jak maski ochronne, nakrycia głowy i płyny dezynfekujące, które mają rzekomo zapobiegać zakażeniu lub leczyć osoby zakażone tym wirusem. W interesie ogólnym leży zagwarantowanie bezpiecznego środowiska online, w którym konsumenci, przede wszystkim w atmosferze stresu i napięcia wywołanego obecnym kryzysem, mają poczucie, że są dobrze chronieni przed wszelkimi nieuczciwymi praktykami, które mogą zagrażać ich życiu.

20 marca 2020 r. urzędy ochrony konsumentów w krajach UE przy wsparciu Komisji wydały wspólne stanowisko w sprawie COVID-19. Opisały w nim najczęściej zgłaszane oszustwa i nieuczciwe praktyki w kontekście obecnej pandemii. Operatorzy platform internetowych są proszeni o bardziej skuteczne identyfikowanie takich nielegalnych praktyk, usuwanie ich ze stron internetowych i zapobieganie im.

PobierzPDF - 158.5 KB

Pisma rozesłane do platform internetowych

23 marca 2020 r. komisarz ds. sprawiedliwości i konsumentów Didier Reynders rozesłał pismo do operatorów platform internetowych i handlowych, operatorów mediów społecznościowych i wyszukiwarek internetowych, prosząc o współpracę w zakresie usuwania nielegalnych praktyk z ich stron, zgodnie ze wspólnym stanowiskiem wydanym w ramach sieci współpracy w zakresie ochrony konsumenta. Platformy odpowiedziały na apel komisarza o współpracę. Komisarz Reynders z zadowoleniem przyjął ich pozytywny odzew. Komisja i platformy kontynuują regularną wymianę informacji. Więcej informacji o odpowiedziach poniżej. 

PobierzPDF - 361.4 KB
PobierzPDF - 336.4 KB

Odpowiedzi od platform internetowych informujących m.in. o podjętych środkach

PobierzPDF - 446.8 KB
03 April 2020Justice and Consumers

Detailed replies provided by the platforms (March 2020)

Complete list.
29 April 2020Justice and Consumers

Detailed replies provided by the platforms (April 2020)

Complete list.

Monitorowanie platform internetowych i publikowanych w sieci reklam

30 kwietnia 2020 r. w ramach kierowanej przez Komisję sieci współpracy w zakresie ochrony konsumenta rozpoczęto monitorowanie na dużą skalę („akcję kontrolną”) produktów związanych z koronawirusem reklamowanych na stronach i platformach internetowych. Więcej szczegółów o tej akcji kontrolnej można znaleźć w podsumowaniu poniżej. Z głównych ustaleń wynika, że nieuczciwi przedsiębiorcy nadal wprowadzają konsumentów w błąd nieuczciwymi praktykami, jednak platformy internetowe podejmują działania, aby temu przeciwdziałać. Komisja będzie w dalszym ciągu śledzić sytuację i odpowiednio informować na bieżąco konsumentów i przedsiębiorców.

W czerwcu, w ramach sieci współpracy w zakresie ochrony konsumenta, powtórzono monitorowanie na dużą skalę platform internetowych. Ostatnie wyniki pokazują, że urzędy ochrony konsumentów nadal stwierdzają liczne przypadki, gdzie oferty i reklamy związane z COVID-19 widoczne na platformach internetowych mogą wprowadzać w błąd. Chociaż sprawozdania od operatorów głównych platform sugerują, że liczba takich ofert zmalała, urzędy ochrony konsumentów w dalszym ciągu pozostają w ścisłym kontakcie z takimi platformami internetowymi i zachowują czujność. 

PobierzPDF - 473.7 KB

Informacje ogólne

Dyrektywa w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych zakazuje praktyk handlowych polegających na oszukiwaniu konsumentów i przekazywaniu im nieprawdziwych informacji o korzystnym wpływie lub efektach stosowania danego produktu. Dyrektywa zakazuje również praktyki polegającej na twierdzeniu przez przedsiębiorcę, że jego produkt jest w stanie wyleczyć pacjenta z choroby lub jest dostępny tylko przez ograniczony okres, jeżeli jest to nieprawda. Jeżeli przedsiębiorca twierdzi, że używanie produktu doprowadzi do wyzdrowienia, musi on liczyć się z obowiązkiem przedstawienia dowodu na prawdziwość swoich twierdzeń. Zgodnie z wymogiem dotyczącym staranności zawodowej w myśl wspomnianej dyrektywy w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych i dyrektywy 2000/31/WE operatorzy platform internetowych, którzy działają w UE, powinni zastosować odpowiednie środki naprawcze, jak tylko dowiedzą się o nielegalnej działalności na ich stronach internetowych. W ramach sieci współpracy w zakresie ochrony konsumenta, przy wsparciu Komisji Europejskiej, monitorowane są ewentualne przypadki naruszenia tych przepisów i podejmowane są niezbędne skoordynowane środki egzekwowania prawa.

Aktualności