Kiedy stosuje się Kartę praw podstawowych?

Postanowienia karty mają zastosowanie do instytucji, organów i jednostek organizacyjnych UE przy poszanowaniu zasady pomocniczości oraz do państw członkowskich wyłącznie w zakresie, w jakim stosują one prawo Unii.

Karta chroni osoby fizyczne i osoby prawne przed działaniami instytucji UE naruszającymi prawa podstawowe. W razie takiego naruszenia Trybunał Sprawiedliwości jest uprawniony do kontroli legalności aktu.

Jeżeli organ krajowy narusza kartę podczas wdrażania prawa UE, sędziowie krajowi (zgodnie z wytycznymi Trybunału Sprawiedliwości) są uprawnieni do zapewnienia przestrzegania karty.

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej uzupełnia krajowe porządki konstytucyjne i system ochrony praw podstawowych zagwarantowany w europejskiej konwencji praw człowieka, ale ich nie zastępuje.

Jeżeli uważasz, że Twoje prawa zostały naruszone w kontekście nieobjętym prawem UE, możesz skierować skargę do właściwego organu krajowego, tj. rządu, sądu krajowego lub wyspecjalizowanego organu ds. praw człowieka.

Jak zgłosić naruszenie swoich praw?

Krajowe organy ds. równości

Wszystkie kraje UE muszą wyznaczyć krajowy organ ds. równości odpowiedzialny za promowanie równego traktowania.

Organy te są zobowiązane do:

  • świadczenia niezależnej pomocy ofiarom dyskryminacji
  • prowadzania badań nad dyskryminacją
  • publikowania niezależnych sprawozdań i zaleceń.

Jeżeli uważasz, że Twoje prawa zostały naruszone, skontaktuj się z krajowym organem ds. równości w Twoim kraju.

Wykaz krajowych organów ds. równości

Dowiedz się więcej o składaniu skargi na szczeblu krajowym.

Rodzaje naruszeń

Naruszenie praw przez organ krajowy

Jeżeli organ krajowy narusza kartę podczas wdrażania prawa UE, sędziowie krajowi (zgodnie z wytycznymi Trybunału Sprawiedliwości) są uprawnieni do zapewnienia przestrzegania karty.

Naruszenie praw przez instytucję UE

Karta chroni osoby fizyczne i osoby prawne przed działaniami instytucji UE naruszającymi prawa podstawowe. W razie takiego naruszenia Trybunał Sprawiedliwości jest uprawniony do kontroli legalności aktu.

Skarga Komisji Europejskiej przeciw organowi krajowemu

Komisja Europejska może wnieść skargę do sądu przeciw państwu członkowskiemu za naruszenie praw podstawowych przy wdrażaniu prawa Unii. Nie może jednak tego zrobić, jeśli naruszono wyłącznie prawo krajowe.

Europejski Trybunał Praw Człowieka 

Wszystkie państwa członkowskie, niezależnie od swoich zobowiązań na mocy prawa Unii, zaciągnęły także zobowiązania w ramach europejskiej konwencji praw człowieka. Oznacza to, że możesz – jako środek ostateczny i po wyczerpaniu wszystkich środków ochrony prawnej dostępnych na szczeblu krajowym – wnieść sprawę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeżeli kraj UE naruszył podstawowe prawo zagwarantowane w europejskiej konwencji praw człowieka.

Aby sprawdzić, czy skarga jest dopuszczalna, można zapoznać się z Praktycznym przewodnikiem w sprawie kryteriów dopuszczalności Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Zestaw narzędzi Ch@rterClick!

W ramach finansowanego przez UE projektu „Ch@rterClick!” stworzono praktyczny zestaw narzędzi (obejmujący listę kontrolną i przewodnik), który ma na celu pomóc ofiarom naruszeń praw podstawowych, prawnikom, sędziom krajowym, rzecznikom praw obywatelskich, organom ds. równości i innym krajowym instytucjom zajmującym się prawami człowieka ustalić, czy karta może zapewnić ochronę praw w danym przypadku.

Karta praw podstawowych Unii Europejskiej uzupełnia krajowe porządki konstytucyjne i system ochrony praw podstawowych zagwarantowany w europejskiej konwencji praw człowieka, ale ich nie zastępuje.

Dokumenty

PobierzPDF - 289.7 KB