Ethisch gedrag en integriteit: Commissieleden

De EU-Verdragen bepalen dat de leden van de Europese Commissie volstrekt onafhankelijk, eerlijk en kies moeten handelen, zowel tijdens als na hun ambtstermijn.

In het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie worden beginselen nader uitgewerkt.

De lidstaten mogen niet proberen invloed uit te oefenen op de Europese commissarissen. Commissarissen mogen tijdens hun ambtstermijn geen andere beroepsactiviteiten uitoefenen en moeten zich na hun ambtstermijn eerlijk en kies blijven opstellen.

De geheimhoudingsplicht voor de personeelsleden van de Europese instellingen geldt ook de Commissieleden.

Gedragscode voor de leden van de Europese Commissie

In de gedragscode wordt uiteengezet hoe de Europese commissarissen zich in de praktijk aan hun verplichtingen inzake onafhankelijkheid en eerlijkheid moeten houden.

De eerste gedragscode dateert van1999. De meest recente en uitgebreide versie is op 1 februari 2018 in werking getreden.

Belangenverklaringen

Een belangrijk element is de publicatie van belangenverklaringen. Daarin moeten alle leden van de Europese Commissie verplicht opgave doen van alle functies die zij in de afgelopen tien jaar hebben bekleed, alle financiële belangen die aanleiding kunnen geven tot een belangenconflict, en hun eventuele lidmaatschap van organisaties die invloed proberen uit te oefenen op het openbaar bestuur. Deze verplichting geldt ook voor de beoogde leden en voorzitter van de Commissie vóór hun aantreden.

Voorafgaand aan de benoeming onderzoekt het Europees Parlement deze verklaringen in het kader van de hoorzittingen met de voorgedragen commissarissen. De verklaringen worden ten minste eenmaal per jaar onder toezicht van de voorzitter van de Commissie bijgewerkt en vervolgens gepubliceerd. Ze zijn ook in een machinaal leesbaar formaat beschikbaar.

Transparantie

De Commissie doet nog meer om de transparantie te verbeteren. Zij publiceert ook informatie over de vergaderingen van commissarissen met belangenvertegenwoordigers en over de kosten van de dienstreizen van commissarissen. Bovendien kan iedereen de lijst van de geschenken inkijken die de commissarissen in hun officiële hoedanigheid ontvangen.

Politieke rol

De commissarissen spelen een belangrijke politieke rol. Zij dragen politieke verantwoordelijkheid en leggen verantwoording af aan het Europees Parlement. De gedragscode bepaalt dan ook dat zij, net als nationale ambtsdragers, kunnen deelnemen aan het democratisch bestel van de Unie en haar lidstaten. Er gelden echter bepaalde voorwaarden en beperkingen die onderscheid maken tussen deelname aan de Europese politiek en deelname aan de nationale politiek.

Activiteiten na de ambtstermijn

Net als iedere andere EU-burger hebben de commissarissen het recht om na afloop van hun mandaat een nieuwe loopbaan te kiezen. Maar om te garanderen dat voormalige commissarissen de beginselen van onafhankelijkheid, eerlijkheid en kiesheid blijven eerbiedigen, voorziet de gedragscode in een toetsingsperiode van twee jaar (drie jaar voor de voormalige Commissievoorzitter). Gedurende die periode moeten voormalige Commissieleden melding maken van de beroepsactiviteiten die zij van plan zijn uit te oefenen. Als de voorgenomen activiteit verband houdt met de voormalige portefeuille van de commissaris, kan de Commissie haar goedkeuring pas verlenen na raadpleging van het onafhankelijk ethisch comité.

Pas nadat zij het advies van dit comité heeft ontvangen, neemt de Commissie een besluit.

Sancties

Mochten commissarissen hun verplichtingen niet nakomen, dan kan het Hof van Justitie hun het recht op pensioen of andere voordelen afnemen. Vergeleken bij de meeste nationale stelsels die bepalen wat voormalige ambtsdragers wel en niet mogen doen, zijn deze sancties uitzonderlijk zwaar. De Commissie kan, rekening houdend met het advies van het onafhankelijk ethisch comité en op voorstel van de voorzitter, ook een berisping geven en deze eventueel openbaar maken.

De voorzitter van de Europese Commissie heeft trouwens altijd de bevoegdheid om afzonderlijke commissarissen te vragen ontslag te nemen.

Documenten

DownloadenPDF - 69 KB
DownloadenZIP - 78.2 KB
DownloadenPDF - 88 KB