Εμβολιασμός

Substances of human origin

Εκτίμηση του κινδύνου

Endocrine disruptors

Biocides

Επισκόπηση

Ο εμβολιασμός αποτελεί το κυριότερο εργαλείο για την πρωτογενή πρόληψη των ασθενειών και ένα από τα πλέον αποτελεσματικά από πλευράς κόστους μέτρα για τη δημόσια υγεία. Η ανοσοποίηση μέσω των εμβολίων είναι η καλύτερη άμυνα που έχουμε απέναντι σε σοβαρές και ενίοτε θανατηφόρες μεταδοτικές ασθένειες, οι οποίες μπορούν να προληφθούν. Χάρη σε εκτεταμένες εκστρατείες εμβολιασμού εξαλείφθηκε η ευλογιά, η Ευρώπη απαλλάχτηκε από την πολιομυελίτιδα, και έχουν σχεδόν εξαλειφθεί πολλές άλλες ασθένειες.

Ευρωπαϊκή στρατηγική κατά της νόσου COVID-19

Στις 17 Ιουνίου 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την ευρωπαϊκή στρατηγική για την επιτάχυνση της ανάπτυξης, της παρασκευής και της διάθεσης εμβολίων κατά της νόσου COVID-19. Ένα αποτελεσματικό και ασφαλές εμβόλιο κατά του ιού θα είναι το καλύτερο μέσο για την οριστική αντιμετώπιση της πανδημίας.

Στις 15 Οκτωβρίου η Επιτροπή ενέκρινε τη στρατηγική εμβολιασμού της ΕΕ, στην οποία παρουσιάζονται τα βασικά στοιχεία που θα πρέπει να λάβουν υπόψη τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό του εμβολιασμού κατά της COVID-19, καθώς και για τον προσδιορισμό των ομάδων προτεραιότητας που θα πρέπει να εμβολιαστούν πρώτες.

Οι σημερινές προκλήσεις

Σήμερα, πάνω από 100 εκατομμύρια παιδιά στον κόσμο εμβολιάζονται κάθε χρόνο κατά ασθενειών, όπως η διφθερίτιδα, ο τέτανος, ο κοκκύτης, η φυματίωση, η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά και η ηπατίτιδα Β. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), χάρη στον εμβολιασμό προλαμβάνονται κάθε χρόνο 2-3 εκατομμύρια θάνατοι σε όλο τον κόσμο και μειώνονται οι δαπάνες για την ειδική θεραπεία ασθενειών, π.χ. μέσω αντιμικροβιακών θεραπειών (για τις ιογενείς λοιμώξεις).

Παρά τις εξαιρετικές επιδόσεις τους, αρκετές χώρες της ΕΕ και γειτονικές χώρες βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπες με πρωτοφανή κρούσματα ασθενειών που θα μπορούσαν να είχαν προληφθεί με εμβολιασμό, αλλά αυτό δεν συνέβη λόγω ανεπαρκών ποσοστών εμβολιαστικής κάλυψης. Η μείωση της εμπιστοσύνης του κοινού στον εμβολιασμό, οι γεωγραφικές διαφορές ως προς την πρόσβαση στα εμβόλια και η αύξηση της παραπληροφόρησης σχετικά με τον εμβολιασμό αποτελούν πηγή ανησυχίας και μείζονα πρόκληση για τους εμπειρογνώμονες στον τομέα της δημόσιας υγείας. Η εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στα εμβόλια για όλους τους πολίτες της ΕΕ, η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και η βελτίωση της εμπιστοσύνης στα εμβόλια αποτελούν κοινούς στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών της ΕΕ.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζονται πολύ αυστηροί κανόνες για την έγκριση οποιουδήποτε εμβολίου διατίθεται στην αγορά. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) αναλαμβάνει την αξιολόγηση και την εποπτεία των εμβολίων, αμέσως μετά τον σχεδιασμό τους. Μετά από ενδελεχείς δοκιμές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να εκδώσει άδεια κυκλοφορίας στην αγορά. Ο EMA εξακολουθεί να αξιολογεί την ασφάλεια των εμβολίων μετά τη διάθεσή τους στην αγορά και να διενεργεί επιτήρηση μετά την έγκρισή τους. Όλα αυτά τα βήματα έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια, με τελικό μέλημα την υγεία και την ευημερία του πληθυσμού.

Τα εμβόλια περιέχουν αντιγόνα, χάρη στα οποία δημιουργείται ανοσία σε συγκεκριμένους παθογόνους οργανισμούς, όπως ο ιός της γρίπης. Ωστόσο, τα εμβόλια, για να είναι αποτελεσματικά, πρέπει επίσης να περιέχουν ορισμένες άλλες ουσίες, μεταξύ άλλων σταθεροποιητές, ανοσοενισχυτικά και συντηρητικά.

Οι σταθεροποιητές είναι αναγκαίοι για να διατηρείται η αποτελεσματικότητα των εμβολίων κατά την αποθήκευση. Τα ανοσοενισχυτικά είναι ενώσεις που προστίθενται στα εμβόλια για να βελτιώσουν την ανοσολογική αντίδραση. Ενισχύοντας την παραγωγή αντισωμάτων κατά ιών ή βακτηρίων, καθιστούν τα εμβόλια πιο αποτελεσματικά και αυξάνουν τη διάρκεια της παρεχόμενης προστασίας. Τα συντηρητικά είναι ένας τρίτος τύπος ένωσης, ο οποίος εμποδίζει την ανάπτυξη επικίνδυνων βακτηρίων ή μυκήτων και έχει καθοριστική σημασία για την ασφάλεια των εμβολίων. Όλα τα συστατικά των εμβολίων που διατίθενται στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης υποβάλλονται σε αυστηρούς ελέγχους και θεωρούνται, έπειτα από σειρά μελετών, ασφαλή στο πλαίσιο των εν λόγω εμβολίων. Για καλύτερη ενημέρωση, ο ΠΟΥ προσφέρει ένα σύντομο διαδικτυακό μάθημα για τις βασικές έννοιες της ασφάλειας των εμβολίων.

Δράση σε επίπεδο ΕΕ

Παρόλο που η πολιτική εμβολιασμού εμπίπτει στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βοηθά τις χώρες της ΕΕ να συντονίζουν τις πολιτικές και τα προγράμματά τους.

Τον Δεκέμβριο του 2018 το Συμβούλιο ενέκρινε σύσταση σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ όσον αφορά τις ασθένειες που προλαμβάνονται με εμβολιασμό. Η πρωτοβουλία στοχεύει στην αντιμετώπιση της επιφυλακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό, στη βελτίωση του συντονισμού της προμήθειας εμβολίων, στη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας και στην ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ όσον αφορά τις ασθένειες που μπορούν να προληφθούν με εμβολιασμό.

Ενθαρρύνονται οι χώρες της ΕΕ να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν εθνικά σχέδια εμβολιασμού και πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της κάλυψης, καθώς και να καθιερώσουν συστηματικούς ελέγχους της κατάστασης στον τομέα των εμβολιασμών.

Επιπλέον, η Επιτροπή βοηθά τις χώρες της ΕΕ να διατηρούν ή να αυξάνουν τα ποσοστά εμβολιασμού:

Κοινή δράση για τον εμβολιασμό

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει τη στήριξή της στις εθνικές προσπάθειες για αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης — μεταξύ άλλων, μέσω της Κοινής Δράσης για τον Εμβολιασμό, η οποία συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα της ΕΕ για την Υγεία (3,55 εκατ. ευρώ).

Η κοινή δράση, η οποία δρομολογήθηκε το 2018, στοχεύει στην καταπολέμηση της επιφυλακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό και στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης στην ΕΕ. Συντονίζεται από το Εθνικό Ίδρυμα Υγείας και Ιατρικής Έρευνας της Γαλλίας (INSERM), με τη συμμετοχή 20 χωρών (17 χώρες της ΕΕ και 3 χώρες εκτός ΕΕ).

Η κοινή δράση συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση της συνεργασίας των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων ανοσοποίησης, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων όσον αφορά την εισαγωγή νέων εμβολίων.

Συνασπισμός για τον εμβολιασμό

Την άνοιξη του 2019 δημιουργήθηκε ένας «Συνασπισμός για τον εμβολιασμό», στον οποίο συμμετέχουν ευρωπαϊκές ενώσεις εργαζομένων στον τομέα της υγείας, καθώς και ενώσεις φοιτητών στον εν λόγω τομέα. Ο συνασπισμός θα διευκολύνει τη σωστή ενημέρωση του κοινού, την καταπολέμηση των μύθων γύρω από τον εμβολιασμό και τα εμβόλια, καθώς και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Την προεδρία του συνασπισμού ασκούν από κοινού 3 μεγάλες ευρωπαϊκές ενώσεις επαγγελματιών του τομέα της υγείας:

Στις 9 Φεβρουαρίου 2021 ο συνασπισμός δημοσίευσε μανιφέστο, αναφέροντας τρεις βασικούς λόγους για τους οποίους όλοι οι επαγγελματίες του τομέα της υγείας θα πρέπει να εμβολιαστούν κατά της COVID19 όταν αποκτήσουν την ευκαιρία:

  1. για να προστατευθούν από ασθένειες και πιθανές σοβαρές ή απειλητικές για τη ζωή τους επιπλοκές·
  2. επειδή τα εμβόλια κατά της COVID-19 είναι ασφαλή και αποτελεσματικά· και
  3. για να συμβάλουν στη διασφάλιση της ικανότητας υγειονομικής περίθαλψης.

Σχετικές πληροφορίες