Εμβολιασμός

Substances of human origin

Εκτίμηση του κινδύνου

Endocrine disruptors

Biocides

Γενικό πλαίσιο

Ο εμβολιασμός αποτελεί το κυριότερο εργαλείο για την πρωτογενή πρόληψη των ασθενειών και ένα από τα πλέον αποτελεσματικά από πλευράς κόστους μέτρα για τη δημόσια υγεία. Η ανοσοποίηση μέσω των εμβολίων είναι η καλύτερη άμυνα που έχουμε απέναντι σε σοβαρές και ενίοτε θανατηφόρες μεταδοτικές ασθένειες, οι οποίες μπορούν να προληφθούν. Χάρη σε εκτεταμένες εκστρατείες εμβολιασμού εξαλείφθηκε η ευλογιά, η Ευρώπη απαλλάχτηκε από την πολιομυελίτιδα, και έχουν σχεδόν εξαλειφθεί πολλές άλλες ασθένειες.

Ευρωπαϊκή στρατηγική κατά της νόσου COVID-19

Στις 17 Ιουνίου 2020, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την επιτάχυνση της ανάπτυξης, της παρασκευής και της διάθεσης εμβολίων κατά της νόσου COVID-19. Ένα αποτελεσματικό και ασφαλές εμβόλιο κατά του ιού θα είναι το καλύτερο μέσο για την οριστική αντιμετώπιση της πανδημίας.

Σημερινές προκλήσεις

Σήμερα πάνω από 100 εκατομμύρια παιδιά στον κόσμο εμβολιάζονται κάθε χρόνο κατά ασθενειών, όπως η διφθερίτιδα, ο τέτανος, ο κοκκύτης, η φυματίωση, η πολιομυελίτιδα, η ιλαρά και η ηπατίτιδα Β. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), χάρη στον εμβολιασμό προλαμβάνονται κάθε χρόνο 2-3 εκατομμύρια θάνατοι σε όλο τον κόσμο, και μειώνονται οι δαπάνες για την ειδική θεραπεία ασθενειών, π.χ. μέσω αντιμικροβιακών θεραπειών (για τις ιογενείς λοιμώξεις).

Παρά το εξαιρετικό ιστορικό τους, αρκετές χώρες της ΕΕ και γειτονικές χώρες βρίσκονται σήμερα, λόγω ανεπαρκών ποσοστών κάλυψης με εμβολιασμό, αντιμέτωπες με πρωτοφανή κρούσματα ασθενειών που θα μπορούσαν να προληφθούν με εμβολιασμό. Η μείωση της εμπιστοσύνης του κοινού στον εμβολιασμό, οι γεωγραφικές διαφορές ως προς την πρόσβαση στα εμβόλια και η αύξηση της παραπληροφόρησης σχετικά με τον εμβολιασμό αποτελούν πηγή ανησυχίας και μείζονα πρόκληση για τους εμπειρογνώμονες στον τομέα της δημόσιας υγείας. Η εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης στα εμβόλια για όλους τους πολίτες της ΕΕ, η καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και η βελτίωση της εμπιστοσύνης στα εμβόλια αποτελούν κοινούς στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών της ΕΕ.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζονται πολύ αυστηροί κανόνες για την έγκριση των εμβολίων που διατίθενται στην αγορά. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA) αναλαμβάνει την αξιολόγηση και την εποπτεία των εμβολίων, αμέσως μετά τον σχεδιασμό τους. Μετά από ενδελεχείς δοκιμές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να εκδώσει άδεια κυκλοφορίας στην αγορά. Ο ΕΟΦ εξακολουθεί να αξιολογεί την ασφάλεια των εμβολίων μετά τη διάθεσή τους στην αγορά και να διενεργεί επιτήρηση μετά την έγκρισή τους. Όλα αυτά τα βήματα έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίζουν τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια, με τελικό μέλημα την υγεία και την ευημερία του πληθυσμού.

Τα εμβόλια περιέχουν αντιγόνα, χάρη στα οποία δημιουργείται ανοσία σε συγκεκριμένους παθογόνους οργανισμούς, όπως ο ιός της γρίπης. Ωστόσο, για να είναι αποτελεσματικά τα εμβόλια, αυτά πρέπει επίσης να περιέχουν ορισμένες άλλες ουσίες, όπως, μεταξύ άλλων, σταθεροποιητές, ανοσοενισχυτικά και συντηρητικά.

Οι σταθεροποιητές είναι αναγκαίοι για να διατηρείται η αποτελεσματικότητα των εμβολίων κατά την αποθήκευση. Τα ανοσοενισχυτικά είναι ενώσεις που προστίθενται στα εμβόλια για να βελτιώσουν την ανοσολογική τους αντίδραση. Ενισχύοντας την παραγωγή αντισωμάτων κατά ιών ή βακτηρίων, καθιστούν τα εμβόλια πιο αποτελεσματικά και αυξάνουν τη διάρκεια προστασίας που προσφέρουν. Τα συντηρητικά είναι ένας τρίτος τύπος ένωσης ο οποίος εμποδίζει την ανάπτυξη επικίνδυνων βακτηρίων ή μυκήτων που έχουν καθοριστική σημασία για την ασφάλεια των εμβολίων. Όλα τα συστατικά των εμβολίων που διατίθενται στην Ευρωπαϊκή Ένωση υποβάλλονται σε αυστηρούς ελέγχους και θεωρούνται, μετά από διάφορες μελέτες, ασφαλή στο πλαίσιο των εν λόγω εμβολίων. Για καλύτερη ενημέρωση, ο ΠΟΥ προσφέρει ένα σύντομο διαδικτυακό μάθημα με τις βασικές έννοιες σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων.

Δράση σε επίπεδο ΕΕ

Παρόλο που η πολιτική εμβολιασμού εμπίπτει στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βοηθά τις χώρες της ΕΕ να συντονίζουν τις πολιτικές και τα προγράμματά τους.

Τον Δεκέμβριο του 2018, το Συμβούλιο ενέκρινε σύσταση σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ όσον αφορά τις ασθένειες που προλαμβάνονται με εμβολιασμό. Η πρωτοβουλία στοχεύει στην αντιμετώπιση της επιφυλακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό, στη βελτίωση του συντονισμού της προμήθειας εμβολίων, στη στήριξη της έρευνας και της καινοτομίας και στην ενίσχυση της συνεργασίας της ΕΕ όσον αφορά τις ασθένειες που μπορούν να προληφθούν με εμβολιασμό.

Ενθαρρύνονται οι χώρες της ΕΕ να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν εθνικά σχέδια εμβολιασμού και πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της κάλυψης, καθώς και να καθιερώσουν συστηματικούς ελέγχους της κατάστασης στον τομέα των εμβολιασμών.

Επιπλέον, η Επιτροπή βοηθά τις χώρες της ΕΕ να διατηρούν ή να αυξάνουν τα ποσοστά εμβολιασμού:

Κοινή δράση για τον εμβολιασμό

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενισχύει τη στήριξή της στις εθνικές προσπάθειες για αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης, μεταξύ άλλων, μέσω της Κοινής Δράσης για τον Εμβολιασμό, η οποία συγχρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα της ΕΕ για την Υγεία (3,55 εκατ. ευρώ).

Η κοινή δράση, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή το 2018, στοχεύει στην καταπολέμηση της επιφυλακτικότητας απέναντι στον εμβολιασμό και στην αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης στην ΕΕ. Την συντονίζει το Εθνικό Ίδρυμα Υγείας και Ιατρικής Έρευνας της Γαλλίας (INSERM) και συμμετέχουν σε αυτή 20 χώρες (17 χώρες της ΕΕ και 3 χώρες εκτός ΕΕ). 

Η κοινή δράση συμβάλλει στην ενίσχυση της συνεργασίας των εθνικών συμβουλευτικών ομάδων ανοσοποίησης, με στόχο την ενίσχυση της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων όσον αφορά την εισαγωγή νέων εμβολίων.

Συνασπισμός για τον εμβολιασμό

Την άνοιξη του 2019 δημιουργήθηκε ένας «Συνασπισμός για τον εμβολιασμό» στον οποίο συμμετέχουν ευρωπαϊκές ενώσεις εργαζομένων στον τομέα της υγείας, καθώς και ενώσεις φοιτητών στον εν λόγω τομέα. Ο συνασπισμός θα διευκολύνει τη σωστή ενημέρωση του κοινού, την καταπολέμηση των μύθων γύρω από τα εμβόλια και τον εμβολιασμό, καθώς και την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών για τον εμβολιασμό.

Κατά την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμού εγκαινιάστηκε η Ευρωπαϊκή πύλη ενημέρωσης για τον εμβολιασμό (EVIP). Μέσω αυτής της πύλης, το ευρύ κοινό μπορεί να έχει πρόσβαση σε αντικειμενικές, διαφανείς και επικαιροποιημένες πληροφορίες για τον εμβολιασμό και για τα εμβόλια, τα οφέλη και την ασφάλειά τους, καθώς και για τη διαδικασία φαρμακοεπαγρύπνησης.

Σχετικές πληροφορίες