e-Zdrowie

e-Zdrowie a COVID-19

Komisja Europejska i kraje UE określiły wspólne podejście dotyczące jednolitego i interoperacyjnego dowodu szczepienia (zaświadczeń o szczepieniu). Komisja Europejska i państwa członkowskie współpracowały również przy tworzeniu skutecznych aplikacji służących do ustalania kontaktów zakaźnych i ostrzegania.

Zielone zaświadczenie cyfrowe

Zielone zaświadczenie cyfrowe to elektroniczny dowód na to, że dana osoba została zaszczepiona przeciwko COVID-19, przeszła tę chorobę lub uzyskała ujemny wynik testu. Zielone zaświadczenie cyfrowe jest zatem nazwą używaną do zbiorczego określenia 3 rodzajów zaświadczeń: o otrzymaniu szczepienia, o przejściu choroby i o wyniku testu.

Zaświadczenia o szczepieniu

Jako że w krajach UE przybywa osób zaszczepionych przeciwko Covid-19, muszą one otrzymać dowód szczepienia, czyli tzw. zaświadczenie o szczepieniu, które jest przydatne w sytuacjach związanych z opieką zdrowotną, zwłaszcza jeżeli dana osoba korzysta z usług różnych placówek opieki zdrowotnej, być może nawet w różnych krajach.

Zaświadczenia te są także przydatne w podróży, bowiem niektóre kraje UE stosują specjalne zasady wobec osób zaszczepionych. Komisja Europejska i kraje UE przyjęły wytyczne w sprawie werfikowalnych zaświadczeń o szczepieniu. Wytyczne te mają na celu wspieranie interoperacyjności zaświadczeń oraz ustanowienie minimalnego zbioru danych, w tym niepowtarzalnego identyfikatora, jakie zaświadczenia te powinny zawierać. 

Zaświadczenia o powrocie do zdrowia

Niektóre państwa członkowskie przyjęły odrębne przepisy dotyczące podróżowania obowiązujące w stosunku do osób, które niedawno przeszły chorobę wywoływaną przez wirusa COVID-19. Osoby takie mogą być proszone o przedstawienie zaświadczenia o powrocie do zdrowia zamiast zaświadczenia o wyniku testu lub o szczepieniu.

Aby wesprzeć interoperacyjność i szeroką akceptację zaświadczeń o powrocie do zdrowia wydawanych przez poszczególne państwa UE, sieć e-zdrowie opublikowała wytyczne dotyczące takich zaświadczeń, w których określono minimalny zestaw danych, jakie powinny się w nich znaleźć.

Zaświadczenia o wyniku testu

Jeżeli chodzi o dokumenty poświadczające wyniki testów Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia przyjął wspólny znormalizowany zestaw danych, które należy uwzględnić w zaświadczeniach o wyniku testu na COVID-19. Państwa członkowskie UE często żądają wyników testów w ramach ograniczeń swobodnego przemieszczania się, jakie wprowadziły, aby zapobiec dalszemu rozprzestrzenianiu się wirusa i jego wariantów.

Ramy zaufania i szczegółowe specyfikacje techniczne

Sieć e-zdrowie opublikowała projekt ram zaufania, jakie niezbędne są do ustanowienia infrastruktury dla zielonych zaświadczeń cyfrowych oraz przygotowała szczegółowe specyfikacje techniczne opisujące mechanizmy wzajemnego uznawania i interoperacyjności zaświadczeń o szczepieniu, o powrocie do zdrowia i o wyniku testu (formaty i zarządzanie zaufaniem, brama sieciowa, dwuwymiarowy kod kreskowy, aplikacje).  Ponadto dostępna jest szczegółowa struktura techniczna oraz zestawy wartości, jakie można stosować w zielonych zaświadczeniach cyfrowych. Trwają prace nad oprogramowaniem wzorcowym, które będzie dostępne jako oprogramowanie open source.

Prace prowadzone są przez sieć e-zdrowie we współpracy z agencjami UE, Komitetem ds. Bezpieczeństwa Zdrowia, Światową Organizacją Zdrowia i innymi instytucjami. Obecnie trwają prace nad wdrożeniem systemu zielonych zaświadczeń cyfrowych prowadzone we współpracy z państwami członkowskimi, państwami trzecimi i organizacjami międzynarodowymi.

Więcej informacji:

Aplikacje służące do ustalania kontaktów zakaźnych i ostrzegania

Aplikacje mobilne służące do ustalania kontaktów zakaźnych i ostrzegania mogą pomóc ograniczyć rozprzestrzenianie się wirusa wywołującego SARS-CoV-2 i wesprzeć stopniowe znoszenie środków izolacji przez:

  • powiadamianie użytkowników o tym, czy znajdowali się w pobliżu osób zakażonych (przez więcej niż 15 minut w odległości poniżej 2 metrów) oraz
  • zachęcanie użytkowników do informowania organów ds. zdrowia i do zwracania się o pomoc.

W tym celu Komisja Europejska i państwa UE stworzyły ogólnounijny system zapewniający interoperacyjność – tzw. „bramę sieciową”.

Aplikacja umożliwia mieszkańcom Europy:

  • podróżowanie z jedną aplikacją w obrębie UE oraz
  • ostrzeganie o potencjalnym kontakcie z wirusem COVID-19, jeżeli dana osoba znajdowała się przez pewien czas w pobliżu osoby zakażonej.

Co ważne, nigdy nie ujawnia się tożsamości osób zakażonych COVID.

Aplikacje umożliwiające ustalanie kontaktów zakaźnych są dobrowolnie instalowane przez użytkowników i działają w oparciu o technologię Bluetooth, która umożliwia wykrywanie innych urządzeń w pobliżu i która nie aktywuje funkcji śledzenia lokalizacji użytkowników.

Aplikacje te ostrzegają osoby, które znajdowały się przez pewien czas w pobliżu osoby zakażonej, tak aby mogły one podjąć niezbędne kroki w celu ochrony siebie i osób z najbliższego otoczenia, takie jak samoizolacja i wykonanie testu. Pozwala to zapobiec dalszemu przenoszeniu zakażenia.

Jednakże prywatność użytkowników aplikacji i ich dane muszą być chronione. Organy krajowe zdezaktywują aplikacje wraz z końcem pandemii, a użytkownicy mają prawo do ich odinstalowania w dowolnym momencie.

Jak działa system interoperacyjności?

Do otrzymania ostrzeżeń wystarczy, że użytkownicy będą mieli zainstalowaną tylko jedną aplikację – nawet gdy będą za granicą. Brama sieciowa będzie sprawnie odbierać i przekazywać dalej losowe identyfikatory między aplikacjami krajowymi, aby zminimalizować ilość wymienianych danych.

W przyszłości coraz więcej krajów europejskich uzyska możliwość przyłączenia się do bramy sieciowej przez podłączenie swoich krajowych aplikacji służących do ustalania kontaktów zakaźnych i ostrzegania, i tym samym wykorzysta w pełni potencjał takich aplikacji do przerwania transgranicznego łańcucha zakażeń koronawirusem i ratowania życia.

Uczestniczące państwa UE, reprezentowane przez wyznaczone organy krajowe, są współadministratorami danych przetwarzanych w ramach bramy sieciowej. Podmioty te muszą udostępniać użytkownikom odpowiednie informacje dotyczące przetwarzania ich danych osobowych w ramach europejskiej bramy federacyjnej zgodnie z art. 13 RODO (tzw. polityka ochrony prywatności). 

Aby wesprzeć współadministratorów w wypełnianiu ich obowiązków zgodnie z art. 35 RODO, Komisja Europejska przygotowała dokument zawierający informacje dotyczące europejskiej usługi bramy federacyjnej; dokument ten może być wykorzystywany przez państwa członkowskie jako element ich własnej oceny skutków dla ochrony danych do celów wymiany danych osobowych za pośrednictwem tej bramy. W celu ochrony bezpieczeństwa przetwarzania danych publikacja nie obejmie części dokumentu, w której opisane są wdrożone środki bezpieczeństwa.

Wytyczne dotyczące zestawu instrumentów i interoperacyjności

16 kwietnia 2020 r. kraje UE, wspierane przez Komisję, przyjęły unijny zestaw instrumentów wspomagający stosowanie, podczas pandemii koronawirusa, aplikacji mobilnych służących do ustalania kontaktów zakaźnych i ostrzegania i równocześnie chroniących prywatność. 13 maja 2020 r. kraje UE, przy wsparciu Komisji Europejskiej, przyjęły wytyczne dotyczące interoperacyjności w UE zatwierdzonych aplikacji mobilnych służących do ustalania kontaktów zakaźnych, a 30 czerwca 2020 r. – zestaw specyfikacji technicznych.

Podstawową zasadą przyjętą w wytycznych jest umożliwienie użytkownikom korzystania z jednej aplikacji niezależnie od tego, gdzie konkretnie w UE przebywają. Brama sieciowa ułatwiająca interoperacyjność łączy krajowe aplikacje służące do ustalania kontaktów zakaźnych przez serwery, co zapewnia niezakłóconą pracę aplikacji również w innych krajach UE. Warunki przetwarzania danych w ramach bramy sieciowej określono w przyjętej przez Komisję decyzji wykonawczej.

Dodatkowe informacje