E-gezondheid

E-gezondheid en COVID-19

De Europese Commissie en de EU-landen hebben een gemeenschappelijke aanpak vastgesteld voor uniforme en interoperabele inentingsbewijzen (vaccinatiecertificaten). De Commissie en de EU-lidstaten hebben ook samengewerkt aan efficiënte tracerings- en waarschuwingsapps.

Europees digitaal coronacertificaat

Een Europees digitaal coronacertificaat is het digitale bewijs dat iemand is gevaccineerd tegen COVID-19, recent van COVID-19 is hersteld of een negatieve test heeft afgelegd. Het Europees digitaal coronacertificaat is dus een verzamelnaam voor 3 soorten certificaten: een vaccinatie-, herstel-, en testcertificaat.

Vaccinatiecertificaten

Nu de vaccinatiecampagnes in de EU-landen volop lopen, moeten gevaccineerde mensen een vaccinatiebewijs of -certificaat ontvangen, dat bruikbaar is in de gezondheidszorg, vooral als iemand gebruikmaakt van diensten van verschillende zorgorganisaties, eventueel in verschillende landen.

Zo'n certificaat is ook nuttig wanneer iemand op reis gaat naar EU-landen die specifieke reisregels voor gevaccineerde mensen hebben ingesteld. De Europese Commissie en de EU-lidstaten hebben richtsnoeren voor controleerbare vaccinatiecertificaten aangenomen. Deze richtsnoeren zijn bedoeld om de interoperabiliteit van vaccinatiecertificaten te ondersteunen en een minimale dataset met een unieke identificatiecode vast te stellen. 

Herstelcertificaten

Sommige EU-landen hebben specifieke reisregels vastgesteld voor mensen die onlangs zijn hersteld van COVID-19. In plaats van een test- of vaccinatiecertificaat, mogen deze personen een herstelcertificaat laten zien, waanneer daarom gevraagd wordt.

Om de interoperabiliteit en de aanvaarding van herstelcertificaten in verschillende EU-landen te ondersteunen, heeft het e-gezondheidsnetwerk richtsnoeren met minimale datasets voor deze certificaten gepubliceerd.

Testcertificaten

Voor de certificaten met testresultaten van coronatesten heeft het Gezondheidsbeveiligingscomité een gemeenschappelijke gestandaardiseerde dataset bepaald. Testcertificaten maken deel uit van de reisregels in alle EU-landen, om de verspreiding van het virus en zijn varianten te voorkomen.

Vertrouwenskader en gedetailleerde technische specificaties

Het e-gezondheidsnetwerk heeft gedetailleerde technische specificaties gepubliceerd die mechanismen voor wederzijdse erkenning en interoperabiliteit van vaccinatie-, test- en herstelcertificaten beschrijven (formats and trust management, gateway, 2D barcode, applications, public key certificate - alleen in het Engels) Daarnaast zijn gedetailleerde technische structuur- en waardensets beschikbaar, die moeten worden gebruikt voor de inhoud van de Europese digitale coronacertificaten. Er zijn referentie-implementaties als open source gepubliceerd.

De technische specificaties zijn officieel goedgekeurd als Uitvoeringsbesluit van de Commissie (EU) 2021/1073 van 28 juni 2021.

Het e-gezondheidsnetwerk werkt hieraan, samen met agentschappen en andere instellingen van de EU, en met de Wereldgezondheidsorganisatie. Er wordt verder gewerkt aan de uitrol van het Europese digitale coronacertificatensysteem in de lidstaten. De samenwerking met landen buiten de EU en internationale organisaties wordt voortgezet om internationale interoperabiliteit mogelijk te maken.

Derde landen

Het systeem is momenteel in gebruik in alle EU- en EER-landen. Zwitserland doet er ook aan mee. Maar ook andere landen mogen van de infrastructuur gebruik maken als de lidstaten een bepaalde uitvoeringshandeling vaststellen, een zogenaamd “equivalentiebesluit”. Dat moet per land apart gebeuren.

In zo’n equivalentiebesluit staat dat coronacertificaten die het betrokken derde land afgeeft, en die voldoen aan normen en technische systemen die interoperabel zijn met het vertrouwde kader van het digitaal coronacertificaat van de EU zodat het mogelijk is de authenticiteit, geldigheid en integriteit van het certificaat te controleren, en die alle in de bijlage bij Verordening (EU) 2021/952 bedoelde gegevens bevatten, worden beschouwd als equivalent aan de certificaten die de lidstaten afgeven op grond van de verordening over het digitale coronacertificaat van de EU, ter vergemakkelijking van het vrij verkeer van de houders van een dergelijk certificaat binnen de Europese Unie.

Hoe landen zich hierbij kunnen aansluiten, staat beschreven in de Third Country COVID certificate Equivalence Decision Checklist en drie bijlagen (Evaluation Checklist, Technical Procedure, Application Form).

Meer informatie:

Contacttracerings- en waarschuwingsapps

Mobiele apps kunnen helpen de verspreiding van het coronavirus (SARS-CoV-2) tegen te gaan zodat de beperkingsmaatregelen geleidelijk kunnen worden opgeheven door:

  • gebruikers te informeren als zij (meer dan 15 minuten binnen een straal van minder dan 2 meter) in de buurt van een besmet persoon zijn geweest
  • de betrokkenen dan aan te raden de gezondheidsautoriteiten te informeren en om hulp te vragen

De Europese Commissie en de EU-landen hebben een EU-breed systeem om corona-apps met elkaar te verbinden opgezet, een zogenaamde "gateway".

Zo kunnen Europeanen

  • op reis gaan met één app binnen de EU
  • gewaarschuwd worden als zij mogelijk aan het coronavirus zijn blootgesteld, d.w.z. als zij een tijd in de buurt van een besmette persoon waren of er nauw contact mee hebben gehad.

De identiteit van die besmette persoon wordt nooit vrijgegeven.

Dergelijke op bluetooth gebaseerde traceringsapps worden vrijwillig geïnstalleerd en kunnen niet worden gebruikt om de locatie van de gebruikers te bepalen.

Ze dienen alleen om mensen te waarschuwen die zich te lang dicht in de buurt van een geïnfecteerde persoon hebben bevonden. Ze kunnen zichzelf en de mensen in hun omgeving dan beschermen door bijvoorbeeld in quarantaine te gaan en zich te laten testen. Zo kan de besmettingsketen snel worden onderbroken.

Bovendien worden de privacy en de gegevens van de gebruikers beschermd. De nationale autoriteiten moeten de app na de pandemie deactiveren en de gebruikers moeten deze op elk moment kunnen de-installeren.

Hoe werkt het?

Gebruikers hoeven slechts één app te installeren en kunnen dan een waarschuwing krijgen, zelfs als zij naar het buitenland reizen. Via de gateway wisselen de nationale apps alleen willekeurige identificatiecodes uit, en verder niets.

Steeds meer Europese landen zullen hun app aan de gateway koppelen om de keten van coronavirusinfecties over de grenzen heen te doorbreken en levens te redden.

De deelnemende EU-landen, vertegenwoordigd door de aangewezen nationale autoriteiten of officiële instanties, zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de verwerking van de gegevens in de gateway. Zij moeten gebruikers de nodige informatie verstrekken over de verwerking van hun persoonsgegevens in de European Federation Gateway overeenkomstig artikel 13 van de AVG (het zogenaamde privacybeleid). 

Om de gezamenlijke verwerkingsverantwoordelijken te helpen aan hun verplichtingen uit hoofde van artikel 35 van de AVG na te komen, heeft de Europese Commissie een document over de European Federation Gateway Service opgesteld dat de lidstaten kunnen gebruiken voor hun eigen gegevensbeschermingseffectbeoordeling van de uitwisseling van persoonsgegevens via de gateway. Om de veiligheid van de gegevensverwerking te beschermen, wordt het deel waarin de beveiligingsmaatregelen worden beschreven niet openbaar gemaakt.

Toolbox en richtsnoeren

De EU-lidstaten hebben in verband met de coronapandemie met steun van de Commissie op 16 april 2020 een EU-toolbox goedgekeurd voor het gebruik van mobiele, privacyvriendelijke contacttracerings- en waarschuwingsapps. Op 13 mei 2020 hebben de EU-lidstaten op voorstel van de Europese Commissie richtsnoeren voor de interoperabiliteit van die apps in de EU aangenomen. Op 30 juni 2020 werd daar een reeks technische specificaties aan toegevoegd.

Een essentieel uitgangspunt van de richtsnoeren is dat gebruikers maar één app nodig hebben, waar ze zich ook bevinden in de EU. De gateway verbindt de nationale apps met elkaar, waardoor zij zonder problemen in verschillende EU-landen werken. De regels voor de gegevensverwerking in de gateway zijn vastgesteld in het door de Commissie vastgestelde uitvoeringsbesluit.

Meer informatie