Mard li jittieħed

Ħarsa ġenerali

F'dawn l-aħħar snin, il-pajjiżi tal-UE ġġieldu kontra l-mard li jittieħed b'suċċess permezz tat-trattament u l-prevenzjoni. Ir-rati tal-mard li jittieħed jew naqsu jew baqgħu stabbli, u l-maġġoranza tal-imwiet fil-pajjiżi tal-UE issa huma kkawżati minn mard li ma jitteħidx bħall-kanċer u l-mard tal-qalb.

Il-mard li jittieħed madankollu xorta għadu ta’ theddida għas-saħħa taċ-ċittadini Ewropej. Fid-dinja globalizzata tagħna, il-mard li jittieħed jista’ jinfirex malajr ħafna minn pajjiż għall-ieħor. It-tfaċċar (mill-ġdid) ta’ mard li jittieħed, ir-reżistenza għall-antimikrobiċi u l-eżitazzjoni għat-tilqim huma wħud mill-isfidi li l-UE trid tiffaċċja. Bi tweġiba għat-theddid mill-mard li jittieħed, il-politika tal-UE ffukat fuq:

  • Sorveljanza
  • Identifikazzjoni bikrija
  • Rispons rapidu

Is-sorveljanza tal-mard li jittieħed

Is-sistemi ta’ sorveljanza jipprovdu informazzjoni għall-monitoraġġ tax-xejriet u l-identifikazzjoni bikrija tat-tixrid tal-mard li jittieħed, jgħinu biex jiġu identifikati l-fatturi ta’ riskju, u l-oqsma għal intervent. Dawn jipprovdu informazzjoni għall-għażla tal-prijoritajiet, l-ippjanar, l-implimentazzjoni u l-allokazzjoni tar-riżorsi għal programmi preventivi u għall-evalwazzjoni ta’ programmi preventivi u miżuri ta’ kontroll.

Id-Deċiżjoni 2119/98/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill waqqfet in-netwerk għas-sorveljanza epidemjoloġika u l-kontroll ta’ mard li jittieħed. Ġew adottati numru ta’ miżuri ta’ implimentazzjoni u tfasslet lista ta’ referenza ta’ mard li jittieħed u kwistjonijiet relatati mas-saħħa pubblika (id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2000/96/KE), inklużi d-definizzjonijiet tal-każijiet tagħhom (id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2002/253/KE).

Id-Deċiżjoni 2119/98/KE tħassret u ġiet sostitwita bid-Deċiżjoni 1082/2013/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ottubru 2013 dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa. Id-Deċiżjoni l-ġdida reġgħet qajmet in-netwerk għas-sorveljanza epidemjoloġika tal-mard li jittieħed u l-kwistjonijiet speċjali tas-saħħa relatati. Hija stabbilixxiet regoli dwar id-data u l-informazzjoni li l-awtoritajiet kompetenti nazzjonali għandhom jikkomunikaw u pprovdiet għal koordinazzjoni kontinwa tan-netwerk miċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC).

Il-lista ta’ mard li jittieħed u d-definizzjonijiet tal-każijiet huma aġġornati regolarment biex jirriflettu l-bidliet fl-inċidenza u l-prevalenza tal-mard, u fid-dawl ta’ informazzjoni xjentifika ġdida, u kriterji u prattiki dijanjostiċi tal-laboratorju li qed jevolvu.

Identifikazzjoni bikrija

Il-mard li jittieħed ma jafx bi fruntieri u jista’ jinfirex malajr jekk ma titteħidx azzjoni f’waqtha. Ir-reazzjonijiet tal-UE jridu jkunu f'waqthom u kkordinat f'każ ta' tixrid.

Is-Sistema ta' Twissija u Reazzjoni Bikrija (EWRS)

L-EWRS hija sistema ta’ twissija rapida biex tinnotifika fil-livell tal-UE dwar theddid transkonfinali serju għas-saħħa, skont l-Artikolu 8 tad-Deċiżjoni 1082/2013/UE. Din is-sistema tal-kompjuter kunfidenzjali tippermetti komunikazzjoni permanenti bejn il-Kummissjoni Ewropea u l-pajjiżi tal-UE biex ikunu jistgħu javżaw, jivvalutaw ir-riskji għas-saħħa pubblika u jiddeterminaw il-miżuri li jistgħu jkunu meħtieġa għall-protezzjoni tas-saħħa pubblika.

Is-sistema hija proprjetà tal-Kummissjoni Ewropea u operata mill-ECDC. L-EWRS ġiet użata b’suċċess biex tagħti twissija, taqsam l-informazzjoni u tikkoordina miżuri b’rispons għal tixrid preċedenti ta’ mard inklużi s-SARS, l-influwenza pandemika A(H1N1), l-Ebola, iz-Zika u t-tixrid transkonfinali ta’ mard ieħor li jittieħed.

Id-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/253 tat-13 ta’ Frar 2017 tistabbilixxi l-proċeduri għan-notifika ta’ twissijiet bħala parti tas-sistema ta’ twissija u reazzjoni bikrija u għall-iskambju ta’ informazzjoni, ta’ konsultazzjoni u ta’ koordinazzjoni ta’ reazzjonijiet għal theddid bħal dan.

Rispons rapidu

Ir-rispons rapidu għal theddid transkonfinali serju għas-saħħa huwa koordinat fuq livell tal-UE fi ħdan il-Kumitat għas-Sigurtà tas-Saħħa (HSC). L-HSC u l-EWRS jipprovdu l-pjattaforma u l-għodda għall-koordinazzjoni ta’ miżuri u rispons għal theddid transkonfinali serju għas-saħħa. L-HSC huwa magħmul minn rappreżentanti tal-pajjiżi tal-UE. Huwa jappoġġja l-iskambju ta’ informazzjoni bejniethom u jikkoordina flimkien mal-Kummissjoni t-tħejjija tagħhom, l-ippjanar, il-komunikazzjoni dwar ir-riskji u l-kriżijiet u r-rispons.

L-HSC jiltaqa’ f’intervalli regolari u kull meta titlob is-sitwazzjoni, fuq talba tal-Kummissjoni jew Stat Membru tal-UE. Il-laqgħat kollha huma ppreseduti minn rappreżentant tal-Kummissjoni.

Kull meta pajjiż tal-UE jkollu l-ħsieb li jadotta miżuri tas-saħħa pubblika biex jiġġieled kontra theddida serja transkonfinali għas-saħħa, dan għandu jinforma lill-pajjiżi l-oħra tal-UE u lill-Kummissjoni dwar in-natura, il-fini u l-kamp ta’ applikazzjoni qabel l-adozzjoni, sakemm il-ħtieġa li tiġi mħarsa s-saħħa pubblika tagħmel l-adozzjoni immedjata meħtieġa.

Theddida pandemika

Fl-eventwalità ta' influwenza pandemika, il-Kummissjoni tmexxi l-koordinazzjoni fl-UE permezz tas-Sistema ta' Twissija u Reazzjoni Bikrija (EWRS), li titlob lill-awtoritajiet nazzjonali biex jinnotifikaw lil xulxin dwar il-miżuri intiżi jew meħudin. Il-Kummissjoni hi wkoll f'kuntatt permanenti ma' msieħba ewlenin bħall-ECDC, l-Aġenzija Ewropea tal-Mediċini (EMA), id-WHO u l-Inizjattiva għas-Sigurtà tas-Saħħa fid-Dinja (GHSI).

Hija tista’ tikkunsidra wkoll proċedura aċċellerata għal awtorizzazzjoni rapida ta’ tilqim kontra l-influwenza pandemika. It-tagħlimiet meħuda mill-pandemija H1NI, pereżempju, wasslu għal kooperazzjoni msaħħa bejn il-Kummissjoni u l-pajjiżi tal-UE biex tiżdied id-disponibbiltà ta’ tilqim fl-eventwalità ta’ influwenza pandemika futura.

Iċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC)

L-ECDC ġie stabbilit fl-2005 biex jgħin fl-identifikazzjoni u l-valutazzjoni tar-riskji ta' theddid attwali u emerġenti għas-saħħa tal-bniedem li jiġi mill-mard li jittieħed. Permezz ta’ din il-ħidma, l-ECDC jappoġġja l-ħidma tal-Kummissjoni Ewropea fl-oqsma tal-istat ta’ tħejjija, l-immaniġġjar tar-riskju u r-rispons għall-kriżijiet.

Eżempju tal-ħidma tal-ECDC dwar is-sorveljanza huwa l-ġbir, l-analiżi u t-tixrid ta’ data ta’ sorveljanza dwar mard li jittieħed u kwistjonijiet speċjali tas-saħħa relatati mill-pajjiżi kollha tal-UE u taż-Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE) (l-Iżlanda u n-Norveġja). Din id-data tinġabar permezz tal-bażi tad-data TESSy, u mxerrda permezz tal-Atlas għas-Sorveljanza.

Il-Valutazzjonijiet ta’ Riskju Rapidi jsiru mill-ECDC fuq talba tal-Kummissjoni Ewropea, pajjiż tal-UE, jew wara deċiżjoni interna.

Informazzjoni relatata