Μεταδοτικές ασθένειες

Εκτίμηση του κινδύνου

Endocrine disruptors

Biocides

Επισκόπηση

Τις τελευταίες δεκαετίες, οι χώρες της ΕΕ αντιμετώπισαν με επιτυχία διάφορες μεταδοτικές νόσους χάρη στην πρόληψη και τη σωστή θεραπευτική αγωγή. Τα ποσοστά λοιμωδών νόσων είτε μειώθηκαν είτε παρέμειναν σταθερά και οι περισσότεροι θάνατοι στις χώρες της ΕΕ οφείλονται πλέον σε μη μεταδοτικές νόσους, όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα.

Οι μεταδοτικές νόσοι, ωστόσο, εξακολουθούν να αποτελούν απειλή για την υγεία των Ευρωπαίων πολιτών. Στον παγκοσμιοποιημένο κόσμο όπου ζούμε σήμερα, οι μεταδοτικές νόσοι μπορούν να εξαπλωθούν πολύ γρήγορα από τη μια χώρα στην άλλη. Η (επαν)εμφάνιση λοιμωδών νόσων, η μικροβιακή αντοχή και η επιφυλακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό είναι μερικές από τις προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η ΕΕ. Για να αντιμετωπίσει την απειλή των μεταδοτικών νόσων, η ΕΕ εστιάζει την πολιτική της:

  • στην παρακολούθηση
  • στον γρήγορο εντοπισμό
  • στην ταχεία αντίδραση

Παρακολούθηση των μεταδοτικών νόσων

Τα συστήματα παρακολούθησης παρέχουν πληροφορίες για την παρακολούθηση των μεταδοτικών νόσων και την έγκαιρη ανίχνευση κρουσμάτων και συμβάλλουν στον προσδιορισμό των παραγόντων κινδύνου και των περιοχών παρέμβασης. Τα συστήματα αυτά παρέχουν πληροφορίες για την ιεράρχηση προτεραιοτήτων, τον προγραμματισμό, την υλοποίηση και την κατανομή των πόρων για τα προγράμματα πρόληψης, καθώς και για την αξιολόγηση των προγραμμάτων πρόληψης και των μέτρων ελέγχου.

Απόφαση 2119/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία δικτύου επιδημιολογικής παρακολούθησης και ελέγχου των μεταδοτικών νόσων. Θεσπίσθηκαν ορισμένα εκτελεστικά μέτρα και καταρτίστηκε κατάλογος αναφοράς των μεταδοτικών νόσων και συναφών ζητημάτων δημόσιας υγείας (απόφαση 2000/96/ΕΚ της Επιτροπής), όπως η διατύπωση ορισμών των κρουσμάτων (απόφαση 2002/253/ΕΚ της Επιτροπής).

Η απόφαση 2119/98/ΕΚ καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από την απόφαση 1082/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2013, σχετικά με σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. Η νέα απόφαση επανεργοποίησε το δίκτυο για την επιδημιολογική παρακολούθηση των μεταδοτικών νόσων και των συναφών ειδικών ζητημάτων υγείας. Καθόρισε τους κανόνες σχετικά με τα δεδομένα και τις πληροφορίες που πρέπει να κοινοποιούν οι αρμόδιες εθνικές αρχές και προέβλεψε τον συνεχή συντονισμό του δικτύου από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC).

Ο κατάλογος των νόσων και οι ορισμοί των κρουσμάτων επικαιροποιούνται τακτικά ώστε να συνεκτιμούν τις αλλαγές όσον αφορά τις επιπτώσεις και τον επιπολασμό των νόσων, καθώς και τα νέα επιστημονικά στοιχεία και την εξέλιξη των εργαστηριακών διαγνωστικών κριτηρίων και πρακτικών.

Γρήγορος εντοπισμός

Οι μεταδοτικές νόσοι δεν γνωρίζουν σύνορα και μπορούν να μεταδοθούν με μεγάλη ταχύτητα αν δεν ληφθούν εγκαίρως μέτρα. Η αντίδραση της ΕΕ πρέπει να είναι γρήγορη και συντονισμένη σε περίπτωση εκδήλωσης μιας επιδημίας.

Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης και Αντίδρασης (EWRS)

Το EWRS είναι ένα σύστημα ταχείας ειδοποίησης για την κοινοποίηση σε επίπεδο ΕΕ σοβαρών διασυνοριακών απειλών κατά της υγείας, σύμφωνα με το άρθρο 8 της απόφασης 1082/2013/ΕΕ. Το ηλεκτρονικό σύστημα πληροφοριών εμπιστευτικού χαρακτήρα δίνει τη δυνατότητα στην Επιτροπή και στις χώρες της ΕΕ να είναι σε διαρκή επικοινωνία για την προειδοποίηση, την εκτίμηση των κινδύνων και τον καθορισμό των μέτρων που μπορεί να απαιτούνται για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Το σύστημα αποτελεί ιδιοκτησία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και το διαχειρίζεται το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων. Το EWRS έχει ήδη χρησιμοποιηθεί με επιτυχία για την προειδοποίηση, την ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό των μέτρων για την αντιμετώπιση προηγούμενων επιδημιών, όπως το SARS (σοβαρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο) , η πανδημική γρίπη A(H1N1), ο ιός Έμπολα, ο ιός Ζίκα και άλλες διασυνοριακές επιδημίες μεταδοτικών νόσων.

Η εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2017/253 της Επιτροπής, της 13ης Φεβρουαρίου 2017, καθορίζει τις διαδικασίες για την κοινοποίηση συναγερμών στο πλαίσιο του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και αντίδρασης και για την ανταλλαγή πληροφοριών, τη διαβούλευση καθώς και τον συντονισμό της αντιμετώπισης των εν λόγω απειλών.

Ταχεία αντίδραση

Την ταχεία αντίδραση σε σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας συντονίζει σε επίπεδο ΕΕ η Επιτροπή Υγειονομικής Ασφάλειας (HSC). Η HSC και το EWRS παρέχουν την πλατφόρμα και το μέσο για τον συντονισμό των μέτρων και της αντίδρασης σε σοβαρές διασυνοριακές απειλές κατά της υγείας. Η HSC απαρτίζεται από εκπροσώπους των χωρών της ΕΕ. Στηρίζει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των χωρών και, σε συνεννόηση με την Επιτροπή, τον σχεδιασμό ετοιμότητας, τον προγραμματισμό, την επικοινωνία σε καταστάσεις κινδύνου και κρίσης καθώς και τις αντιδράσεις.

Η HSC συνεδριάζει σε τακτά χρονικά διαστήματα και, όταν η κατάσταση το απαιτεί, ύστερα από αίτημα της Επιτροπής ή ενός κράτους μέλους της ΕΕ. Σε όλες τις συνεδριάσεις προεδρεύει εκπρόσωπος της Επιτροπής.

Όταν μια χώρα της ΕΕ σκοπεύει να λάβει μέτρα δημόσιας υγείας για την καταπολέμηση σοβαρής διασυνοριακής απειλής κατά της υγείας, οφείλει να ενημερώνει σχετικά τις άλλες χώρες της ΕΕ και την Επιτροπή σχετικά με τη φύση, τον σκοπό και το πεδίο εφαρμογής των μέτρων αυτών πριν από την έγκριση τους, εκτός εάν η ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας καθιστά αναγκαία την άμεση έγκριση τους.

Απειλή πανδημίας

Σε περίπτωση πανδημίας γρίπης, η Επιτροπή αναλαμβάνει τον συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και αντίδρασης (EWRS), το οποίο επιβάλλει στις εθνικές αρχές να ανταλλάσσουν μεταξύ τους πληροφορίες για τα μέτρα που σκοπεύουν να λάβουν ή έλαβαν. Η Επιτροπή βρίσκεται επίσης σε συνεχή επικοινωνία με βασικούς εταίρους της όπως το ECDC, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (EMA), ο ΠΟΥ και η Πρωτοβουλία για την Παγκόσμια Υγειονομική Ασφάλεια (GHSI).

Μπορεί επίσης να εξετάσει τη δυνατότητα εφαρμογής ταχείας διαδικασίας για τη γρήγορη έγκριση εμβολίων κατά της πανδημικής γρίπης. Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την πανδημία H1NI, για παράδειγμα, είχαν ως αποτέλεσμα την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των χωρών της ΕΕ για την αύξηση της διαθεσιμότητας των εμβολίων σε περίπτωση μελλοντικής πανδημίας γρίπης.

Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC)

Το ECDC ιδρύθηκε το 2005 για να βοηθήσει στον εντοπισμό και την αξιολόγηση του κινδύνου τρεχουσών και αναδυόμενων απειλών για την ανθρώπινη υγεία από τις μεταδοτικές νόσους. Μέσω του έργου αυτού, το ECDC στηρίζει τη δράση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσον αφορά τον σχεδιασμό ετοιμότητας, τη διαχείριση κινδύνων και την αντιμετώπιση κρίσεων.

Ένα παράδειγμα του έργου του ECDC όσον αφορά την παρακολούθηση είναι η συλλογή, η ανάλυση και η διάδοση δεδομένων σχετικά με την παρακολούθηση των μεταδοτικών νόσων και των συναφών ειδικών ζητημάτων υγείας από όλες τις χώρες της ΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) (Ισλανδία και Νορβηγία). Τα εν λόγω δεδομένα συλλέγονται μέσω της βάσης δεδομένων TESS και διαδίδονται μέσω του Άτλαντα παρακολούθησης.

Οι ταχείες εκτιμήσεις κινδύνου πραγματοποιούνται από το ECDC, κατόπιν αιτήματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μιας χώρας της ΕΕ ή ως αποτέλεσμα εσωτερικής απόφασης.

Συναφείς πληροφορίες: