Demm, tessuti u organi

Organi

Filwaqt li t-trapjant tal-organi kulma jmur qed jintuża bħala trattament mediku, il-fattur ewlieni li jillimita l-applikazzjoni tiegħu jibqa’ n-nuqqas ta’ organi disponibbli.

Il-kliewi huma l-organu l-aktar trapjantat u jgħinu lill-pazjenti bi kliewi morda li jkunu waslu biex jieqfu jaħdmu. Organi oħrajn trapjantati ta’ spiss jinkludu l-fwied, il-pulmun u l-qalb, filwaqt li l-musrana ż-żgħira u l-frixa jistgħu wkoll jiġu trapjantati, u tipi ġodda ta’ trapjanti qed jiġu żviluppati kontinwament.

L-organi kollha jistgħu jingħataw b’donazzjoni wara l-mewt, filwaqt li donaturi ħajjin jistgħu jagħtu kilwa kif ukoll parti mill-fwied tagħhom.

/health/file/31893_mt2017_infographic_obtc.jpg

Leġiżlazzjoni

Il-qafas legali li jiddefinixxi l-istandards għat-trapjant tal-organi huwa stabbilit fid-Direttiva 2010/53/KE, magħrufa wkoll bħala d-Direttiva Ewropea tal-Organi.

Id-Direttiva tistipula l-istandards ta’ kwalità u ta’ sikurezza għall-organi. Hija tkopri l-passi kollha tal-proċess tat-trapjant, mid-donazzjoni, il-ġbir, l-ittestjar, it-trattar sad-distribuzzjoni.

Biex tgħin fl-implimentazzjoni ta’ dan l-att bażiku, il-Kummissjoni pproponiet u adottat, f’kollaborazzjoni mill-qrib mal-awtoritajiet nazzjonali tal-UE, id-Direttiva tal-Kummissjoni 2012/25/UE rigward proċeduri ta’ informazzjoni għall-iskambju ta’ organi umani maħsuba għat-trapjant, bejn il-pajjiżi tal-UE.

Il-proposta tal-Kummissjoni għad-Direttiva tal-Organi kienet akkumpanjata minn Valutazzjoni tal-ImpattIr-riżoluzzjoni 2007/2210, il-Konklużjonijiet tal-Kunsill Nru 15332/07 SAN dwar id-donazzjoni u t-trapjant tal-organi, il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni COM (2007) 275 u l-Konsultazzjoni dwar id-Donazzjoni tal-Organi u t-Trasparenza li sservi ta’ bażi għal-leġiżlazzjoni eżistenti.

Linji gwida

Il-Kummissjoni Ewropea tikkollabora mill-qrib ma’ korpi ta’ esperti bħall-Kunsill tal-Ewropa (KtE) u ċ-Ċentru Ewropew għall-Prevenzjoni u l-Kontroll tal-Mard (ECDC) fl-iżvilupp ta’ linji gwida prattiċi li jappoġġjaw ċentri tat-trapjant u organizzazzjonijiet ta’ ksib bl-implimentazzjoni ta’ dan il-qafas leġiżlattiv vinkolanti.

Koordinazzjoni u implimentazzjoni

L-Awtoritajiet Kompetenti (AK) Nazzjonali huma responsabbli għall-implimentazzjoni tar-rekwiżiti stabbiliti fil-leġiżlazzjoni tal-UE. Il-Kummissjoni Ewropea torganizza laqgħat regolari magħhom biex tiffaċilita l-komunikazzjoni u tiskambja l-aħjar prattiki, u biex jintlaħaq fehim komuni dwar l-implimentazzjoni tad-Direttivi.

Stħarriġiet perjodiċi, ikkompletati mill-Awtoritajiet Kompetenti, jippermettu lill-Kummissjoni Ewropea tabbozza rapporti dwar l-istatus attwali tal-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni.

Xi kultant, l-Awtoritajiet Kompetenti Nazzjonali tal-UE jadottaw dikjarazzjoni dwar suġġett ta’ interess jew tħassib komuni:

Pjan ta’ azzjoni

Il-Pjan ta' Azzjoni Ewropew dwar id-Donazzjoni u t-Trapjanti tal-Organi (2009-2015): Kooperazzjoni aktar b’saħħitha bejn l-Istati Membri tgħin lill-pajjiżi tal-UE biex jindirizzaw in-nuqqas ta’ organi, itejbu s-sistemi ta’ trapjant u titjieb il-kwalità u s-sigurtà tal-prodotti tat-trapjanti. Dan stabbilixxa direzzjoni komuni għall-pajjiżi tal-UE biex isaħħu l-attivitajiet nazzjonali ta’ trapjant tagħhom u serva bħala bażi għal ħafna azzjonijiet iffinanzjati mill-UE. Matul il-perjodu ta’ implimentazzjoni tiegħu, 2009-2015, il-pajjiżi tal-UE kellhom żieda fl-attivitajiet b’4,600 trapjant addizzjonali kull sena.

Azzjonijiet iffinanzjati mill-UE

Il-Kummissjoni Ewropea tipprovdi finanzjament għal Azzjonijiet fil-qasam tal-SoHO permezz tat-Tielet Programm tas-Saħħa tal-UE (2014-2020) u l-Programmi tas-Saħħa tal-UE preċedenti, prinċipalment fil-forma ta’ proġetti jew azzjonijiet konġunti mal-awtoritajiet nazzjonali. Barra minn hekk, il-Parlament Ewropew ippropona li jiffinanzja xi proġetti pilota f’dan il-qasam.

L-azzjonijiet għandhom l-għan li jappoġġjaw il-mandat tal-UE dwar is-sikurezza u l-kwalità, iżda jistgħu jservu wkoll biex jippromwovu prijoritajiet ta’ politika oħrajn, bħat-titjib fid-disponibbiltà tal-SoHO jew l-effiċjenza tas-sistemi tas-saħħa li jappoġġjaw id-donazzjoni u l-provvista. Xi eżempji riċenti jinkludu:

  • L-Azzjoni Konġunta FOEDUS – L-iffaċilitar tal-iskambju tal-organi mogħtija fl-Istati Membri tal-UE
  • EDITH - Proġett li jiffoka fuq id-donazzjoni tal-organi u l-prattiki tat-trapjant
  • EUDONORGAN - Taħriġ u Sensibilizzazzjoni Soċjali għaż-Żieda tad-Donazzjoni tal-Organi fl-Unjoni Ewropea u l-Pajjiżi Ġirien
  • COORENOR - Koordinazzjoni ta’ inizjattiva Ewropea fost Organizzazzjonijiet Nazzjonali għat-Trapjanti ta’ Organi
  • ODEQUS - Is-Sistema Ewropea ta' Kwalità għal Indikaturi u Metodoloġija dwar id-Donazzjoni tal-Organi
  • L-Azzjoni Konġunta ACCORD - Il-Kisba ta’ Koordinazzjoni Komprensiva fid-Donazzjoni tal-Organi madwar l-Unjoni Ewropea
  • L-Azzjoni Konġunta MODE - Id-Donazzjoni Reċiproka tal-Organi u Skambji ta' Trapjanti: It-titjib u l-iżvilupp ta’ programmi ta’ donazzjoni u ta’ trapjant ta’ organi minn persuni mejta
  • EFRETOS - Il-Qafas Ewropew għall-Evalwazzjoni tat-Trapjanti tal-Organi
  • DOPKI - It-titjib fl-għarfien u l-prattika tad-Donazzjoni tal-Organi
  • ALLIANCE-O - Il-Grupp Ewropew għall-Kooperazzjoni ta’ Programmi ta’ Riċerka Nazzjonali dwar id-Donazzjoni u t-Trapjant tal-Organi
  • ETPOD - Programm ta’ Taħriġ Ewropew dwar id-Donazzjoni tal-Organi
  • ELIPSY – Segwitu Psikosoċjali tad-Donaturi Ħajjin Ewropej
  • EULOD - Donazzjoni ta’ Organi Ħajjin fl-Ewropa.