Navigation path

Jak można chronić swój pomysł na biznes?

Jak można chronić swój pomysł na biznes?

Pomysł możnachronić, zachowując go w poufności (jako tajemnicę handlową) lub stosując umowę o zachowaniu poufności podczas przekazywania informacji na jego temat innym osobom zanim produkt lub usługa okażą się gotowe do wprowadzenia na rynek. Przed przekształceniem swojego pomysłu w produkt lub usługę należy także zacząć myśleć o ochronie swoich praw wyłącznych. Różne rodzaje praw własności intelektualnej (IP), w tym patenty, prawa do znaków towarowych, wzorów przemysłowych i prawa autorskie, mogą chronić wykonanie pomysłu i części witryny internetowej.

Nie należy lekceważyć wartości aktywów własności intelektualnej. Niezastosowanie środków zapobiegawczych na czas stwarza ryzyko utraty swoich praw lub rodzi odpowiedzialność za naruszenie praw własności intelektualnej innych podmiotów. 

Stosowanie umowy o zachowaniu poufności przed informowaniem o swoim pomyśle

Przed urzeczywistnieniem pomysłu czasami informowani są o nim przyszli potencjalni partnerzy, dostawcy lub klienci, a także pracownicy. Aby takie działanie nie stwarzało obaw o kradzież pomysłu, należy poprosić ich o podpisanie umowy o zachowaniu poufności.


Umowa o zachowaniu poufności jest dokumentem prawnym, który zawierają Państwo z partnerem, aby nie ujawniać informacji przekazanych drugiej stronie. Dotyczy to między innymi informacji handlowych, planów biznesowych, wiedzy technicznej i wzorów. Dzięki takiej umowie zgodnie z prawem nie można ich przekazać dalej.

Wybór właściwej ochrony własności intelektualnej

Przede wszystkim trzeba myśleć o tym, jakiego rodzaju praw własności intelektualnej potrzebuje firma (tj. co należy chronić i jaka ochrona jest odpowiednia dla danego modelu biznesowego). Ponadto należy zdecydować, czy chcemy taką ochronę rozszerzyć na inne kraje, aby zoptymalizować związane z tym koszty, i uruchomić procedury ochrony na szczeblu europejskim lub na całym świecie. Środki ostrożności zapewniające ochronę praw własności intelektualnej dotycząceproduktu lub usługi przed nadużyciami obejmują:


•    Prawa autorskie: dają twórcy oryginalnego dzieła literackiego, muzycznego lub artystycznego kontrolę nad jego wykorzystywaniem i dystrybucją. Ten rodzaj ochrony ma zastosowanie w odniesieniu do projektowania stron internetowych lub kreatywnej treści serwisu (takiej jak fotografie, audycje, grafiki, muzyka i filmy), a także do baz danych i oprogramowania; 
•    Znaki towarowe: umożliwiają właścicielowi „znaku” odróżnienie jego towarów i usług od towarów lub usług innych przedsiębiorstw. Może to być logo, symbol, słowo lub nawet opakowanie badź kształt towarów. Można je stosować do ochrony nazwy, logo, marki, nazwy domeny i innych znaków zamieszczonych w witrynie.
•    Patenty: chronią wynalazki, pod warunkiem że są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do zastosowania na skalę przemysłową. Można ich używać do ochrony swoich systemów handlu elektronicznego, wyszukiwarek internetowych lub innych technicznych narzędzi internetowych;
•    Prawa do wzorów przemysłowych: chronią wygląd produktów, jeśli jest nowy i ma indywidualny charakter. Zapobiegają kopiowaniu wzorów przez osoby trzecie (więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie WIPO);
•    Know-how i tajemnice handlowe: mają zastosowanie do wszelkiego rodzaju informacji i dziedzin wiedzy — od algorytmów wyszukiwania po procesy produkcji czy też bazy danych klientów lub dostawców. Aby zatrzymać te informacje w firmie i zapobiec sprzeniewierzeniu ich przez osoby trzecie, należy podjąć działania zapewniające ochronę ich poufności (na przykład można je zabezpieczyć systemem Safe Lock lub hasłem bądź ograniczyć do nich dostęp itp.). Jeśli chcą lub muszą Państwo udostępnić je kontrahentowi, najpierw należy poprosić ich o podpisanie umowy o zachowaniu poufności, która nałoży na niego obowiązek korzystania z tych informacji i ujawniania ich wyłącznie za Państwa zgodą.
•    Nazwa domeny (więcej o nazwach domen ).

Przyznanie praw autorskich i praw do tajemnicy handlowej jest automatyczne. W związku z tym nie ma potrzeby podejmowania oficjalnych działań. Wchodzą w życie natychmiast. W niektórych krajach członkowskich UE istnieje możliwość zarejestrowania swoich prac. Stosowne informacje można uzyskać we właściwym urzędzie na szczeblu krajowym. Jednak nie odnosi się to do większości znaków towarowych, wzorów przemysłowych i patentów, które wymagają spełnienia wymogów rejestracyjnych.
Jeśli chcą się Państwo dowiedzieć więcej na temat własności intelektualnej, serwis internetowy InnovAccess zawiera ogólne informacje na temat krajowych i najważniejszych form ochrony własności intelektualnej, a także ich kosztów w różnych krajach. Należy wybrać swój kraj na stronie internetowej, na której można znaleźć informacje na temat składania wniosków i kosztów oraz dowiedzieć się więcej o wszystkich prawach własności intelektualnej.

Ochrona własności intelektualnej w całej Unii Europejskiej

W przypadku rozszerzania swojej działalności na całą Europę można zaoszczędzić czas i pieniądze, zapewniając ochronę własności intelektualnej w kilku państwach członkowskich lub na poziomie UE. Wówczas na pewno innowacje i utwory uzyskają ochronę w całej Unii, a ich autorzybędą odpowiednio wynagradzani.

 
Ochronę w całej Unii Europejskiej zapewnia unijny znak towarowy (EUTM). Można go zarejestrować za pośrednictwem Urzędu Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (EUIPO). Złożenie wniosku EUTM online kosztuje 900 euro i jest możliwe w dowolnym urzędowym języku UE. Uzyskanie znaku towarowego Unii Europejskiej jest znacznie tańsze niż ubieganie się o taki sam znak w krajowych urzędach ds. własności intelektualnej we wszystkich państwach członkowskich, w których będzie prowadzona działalność. W przypadku rejestrowania znaku towarowego tylko w jednym kraju należy złożyć wniosek do właściwego krajowego lub regionalnego urzędu rejestracji znaków towarowych (wybierz kraj, aby znaleźć właściwy urząd).


Ochrona wzorów na terenie całej UE jest możliwa dzięki korzystaniu z systemu wzorów wspólnotowych, który także jest zarządzany przez EUIPO.


Więcej na temat znaku towarowego Unii Europejskiej i wzorów wspólnotowych (kosztów, procedur itp.) można znaleźć na stronie internetowej EUIPO.


Ochrona patentowa wynalazku wymaga złożenia wniosku o: 
•    Patenty krajowe udzielane przez właściwe władze krajowe, jeśli ma to być ochrona ograniczona do terytorium danego kraju (wybierz kraj, aby znaleźć krajowy urząd patentowy);
•    Wnioski o patenty europejskie można składać w krajowym urzędzie patentowym lub w Europejskim Urzędzie Patentowym (EPO). Jest to wspólna procedura udzielania patentów obowiązująca w 38 umawiających się państwach. W jej ramach należy wybrać kraje, w których ma obowiązywać ochrona patentowa. Wniosek powinien być złożony w języku angielskim, francuskim lub niemieckim albo później przetłumaczony na jeden z tych języków. Po uzyskaniu patentu należy przetłumaczyć go na język urzędowy innych państw wskazanych we wniosku i w krótkim czasie po udzieleniu ochrony patentowej nadać ważność patentowi europejskiemu w tychże krajach (więcej informacji można znaleźć w szczegółowym przewodniku pt. „Jak ubiegać się o patent europejski”); 
•    Jednolity patent, który przekształci patent europejski w jeden patent po uzyskaniu porozumienia w sprawie jednolitego sądu patentowego. Zapewni to jednolitą ochronę wynalazku w 25 krajach członkowskich (wszystkich z wyjątkiem Chorwacji, Włoch i Hiszpanii) na zasadzie punktu kompleksowej obsługi (dowiedz się więcej).
Warto zauważyć, że jednym z warunków ochrony patentowej jest to, że wynalazek powinien być nowy. Dlatego należy pamiętać, aby nie ujawniać żadnych informacji związanych z wynalazkiem (np. publikując artykuł na jego temat) przed złożeniem wniosku o ochronę patentową.
Analiza „freedom to operate”, czyli swobody działania, dotyczy sytuacji, w której nowy produkt może wykorzystywać opatentowaną technologię będącą własnością osoby trzeciej. Oznacza to, że gdy na przykład dana organizacja wytwarza lub sprzedaje określone rozwiązania technologiczne, niezbędne jest wykazanie, że nie zostały naruszone przy tym prawa własności intelektualnej innych osób (dowiedz się więcej).

W niektorych krajach europejskich, w tym w Belgii, Francji, Irlandii, Luksemburgu, Holandii i Zjednoczonym Królestwie, można skorzystać z odliczenia podatku od dochodów z patentów (czyli dochodów z korzystania z własności intelektualnej). Jest to znane jako rozwiązanie „Patent Box” — korzystne opodatkowanie dochodów z patentów.

Świadomość ryzyka dotyczącego wykorzystywania tekstów, muzyki, zdjęć lub filmów innych osób

Korzystanie, dostosowywanie, odtwarzanie lub rozpowszechnianie cudzej twórczości, takiej jak utwory literackie, obrazy, fotografie, rysunki, filmy, klipy wideo, muzyka (w tym teksty i aranżacje), kody oprogramowania itp., bez uprzedniej zgody lub wynagrodzenia osoby, która posiada prawa autorskie, może być „naruszeniem praw autorskich”. 


Niektóre ustawy krajowe przewidują wyjątki i ograniczenia praw autorskich. Wykaz i zakres tych wyjątków jest różny w poszczególnych krajach. Na przykład, w dyrektywie dotyczącej praw autorskich istnieją wyjątki dopuszczające cytowanie, parodiowanie czy też pewien zakres wykorzystywania prac chronionych prawem autorskim do celów edukacyjnych itd. Stosowanie tych wyjątków umożliwia użytkownikom, w pewnych szczególnych przypadkach, odtwarzanie, rozpowszechnianie lub udostępnianie prac chronionych społeczeństwu bez uprzedniej zgody osób posiadających do nich prawa, a ponadto w określonych przypadkach nie wymaga płacenia tantiem.


Wyrażenie własnymi słowami idei i faktów, które zostały znalezione w książkach lub czasopismach, nie jest nielegalne, o ile podano właściwego autora (wówczas nie będzie to plagiat).


Jeżeli przedsiębiorca chce korzystać z materiałów innych osób, ale nie wie, czy są chronione prawem autorskim ani kto jest właścicielem praw autorskich, może się skontaktować ze specjalistycznymi instytucjami, odpowiedzialnymi za pobieranie tantiem w imieniu posiadaczy praw autorskich. Posiadacze praw autorskich mogą się z Państwem kontaktować, jeśli wykorzystują Państwo chroniony materiał bez ich uprzedniej zgody.

 
Należy pamiętać, że naruszeniem praw autorskich innych osób jest również brak pozwolenia na korzystanie z opatentowanego wynalazku do celów komercyjnych. Zazwyczaj ma to formę licencji, za którą trzeba zapłacić. Patent daje właścicielowi prawo do uniemożliwienia innym podmiotom wytworzenia, używania i sprzedaży wynalazku bez zgody. Właściciel ma też prawo do uzyskania odszkodowania za wszelkie nielicencjonowane wykorzystanie jego wynalazku. O wszystkich już opatentowanych wynalazkach można się dowiedzieć w portalu Espacenet, będącym bezpłatną bazą danych, w której można wyszukiwać patenty zastrzeżone na całym świecie. Można też skorzystać z opcji pomocy i uzyskać odpowiedź na wszelkie pytania.

Odwołując się w tekście do znaku towarowego innej osoby, powinno się zachować odpowiednie środki ostrożności. Zawsze należy wyróżnić znak towarowy inną czcionką lub innymi środkami mającymi na celu wyodrębnienie go z otaczającego tekstu (na przykład poprzez zastosowanie cudzysłowu, pogrubionej czcionki, kursywy bądź podkreślenia). Jeśli znak towarowy jest zastrzeżony, należy użyć odpowiedniego symbolu zastrzeżenia dla kraju, w którym produkty lub usługi są reklamowane i sprzedawane (w większości krajów jest to symbol ®). Urząd Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej może udostępnić wytyczne na temat właściwego używania znaku towarowego.

Prawa własności muszą być wyraźnie widoczne na stronie internetowej

Należy uświadomić każdemu odwiedzającemu witrynę internetową, że publikowany w niej materiał jest chroniony. Można, na przykład, oznaczyć swój znak towarowy symbolem znaku towarowego lub informacją o prawach autorskich. Inną możliwością jest użycie znaków wodnych, zawierających informacje o prawach autorskich do danej treści  cyfrowej.
    

Należy pamiętać, że niezależni podwykonawcy tworzący projekt strony internetowej lub jej treści zazwyczaj są właścicielami praw własności intelektualnej do tworzonych przez siebie prac, nawet jeśli otrzymają za nie zapłatę. Dlatego należy upewnić się przed rozpoczęciem współpracy, że istnieje jasna, prawidłowo sporządzona, pisemna umowa przewidująca, kto będzie właścicielem praw własności intelektualnej do każdego elementu. Między innymi należy się upewnić, że jako właściciel witryny otrzymają Państwo prawa własności lub licencję mającą wystarczająco szeroki zakres, który umożliwi aktualizowanie strony internetowej lub wprowadzanie do niej zmian bez konieczności uzyskania zgody projektanta stron internetowych i ponoszenia dodatkowych kosztów.

Odwiedzający witrynę internetową muszą wiedzieć, co mogą zrobić z jej zawartością. Należy rozważyć umieszczenie w oświadczeniu o wyłączeniu odpowiedzialności informacji o prawach autorskich (dowiedz się więcej na temat oświadczeń o wyłączeniu odpowiedzialności), aby odwiedzający witrynę wiedzieli, co mogą zrobić z daną stroną (na przykład, na jakich warunkach mogą tworzyć łącza do danej witryny lub pobierać albo drukować jej zawartość) i z kim mogą się kontaktować, jeśli chcą wykorzystać dany materiał.

Conditions and administrative procedures to apply for your IPR

Polska Zachęcamy do odwiedzenia strony internetowej urzędów ds. własności intelektualnej w swoim kraju, gdzie można znaleźć warunki i procedury administracyjne dotyczące praw własności intelektualnej.
1.    Urzędy ds. ochrony praw autorskich: Departament Własności Intelektualnej i Mediów (Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Biuro Obsługi Prawnej)
2.    Urzędy ds. własności przemysłowej: Urząd Patentowy Rzeczpospolitej Polskiej

Źródła informacji

Wybór odpowiedniej ochrony dla swojej własności intelektualnej
•    Europejski Punkt Informacyjny ds. ochrony praw własności intelektualnej — Twój bilet do świata innowacji
•    Twoja Europa (n/d), Prawa własności intelektualnej
•    Lien Verbauwhede (2004), WIPO, Własność intelektualna a handel elektroniczny: jak prawidłowo prowadzić stronę internetową swojej firmy, dokument dostępny na: http://www.wipo.int/export/sites/www/sme/en/documents/pdf/business_website.pdf
•    Out-Law.com (2008), Własność intelektualna w przypadku stron internetowych: własność i ochrona, wytyczne dostępne na http://www.out-law.com/page-381
•    WIPO (2014), Krajowe urzędy ds. ochrony praw własności intelektualnej, lista dostępna na http://www.wipo.int/members/en/


Ochrona praw własności intelektualnej na terenie UE
•    Komisja Europejska (2014), Patenty (FAQ)
•    Komisja Europejska (2013), Modernisation of the European Trade Mark System – Frequently Asked Questions [Modernizacja europejskiego systemu znaków towarowych — Najczęściej zadawane pytania]
•    Northwestern Journal of Technology and Intellectual Property (2003), The Community Design: European Union-Wide Protection for Your Design Portfolio, Vol. 1, Art. 2, Dokument PDF
•    Twoja Europa (n/d), Prawa własności intelektualnej


Określenie swoich praw własności intelektualnej
•    Międzynarodowe Stowarzyszenie Właścicieli Znaków Towarowych, Przewodnik prawidłowego stosowania znaków towarowych
•    Lien Verbauwhede (2004), WIPO, Własność intelektualna a handel elektroniczny: jak prawidłowo prowadzić stronę internetową swojej firmy, dokument dostępny na: http://www.wipo.int/export/sites/www/sme/en/documents/pdf/business_website.pdf
•    Out-Law.com (2008), Własność intelektualna w przypadku stron internetowych: własność i ochrona, wytyczne dostępne na http://www.out-law.com/page-381


Świadome korzystanie z materiałów osób trzecich
•    Komisja Europejska (2014), Prawa autorskie i prawa pokrewne
•    Międzynarodowe Stowarzyszenie Właścicieli Znaków Towarowych, Przewodnik prawidłowego stosowania znaków towarowych
•    Stowarzyszenie Właścicieli Znaków Towarowych, Przewodnik prawidłowego stosowania znaków towarowych
•    “Plagiarism and Copyright—What Are the Differences?” [Plagiat i prawa autorskie — jakie są różnice?] (The Council Chronicle, Nov. 05), artykuł dostępny na http://www.ncte.org/magazine/archives/122872
•    WikiHow (2009), “How to Avoid Copyright Infringement” [Jak zapobiegać naruszeniu praw autorskich], dostępne na http://www.wikihow.com/Avoid-Copyright-Infringement
•    RIAA, “What is Online Piracy” [Czym jest piractwo internetowe], dostępne na https://www.riaa.com/physicalpiracy.php?content_selector=What-is-Online-Piracy