Διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές

Στοιχεία εξαχθέντα τον Σεπτεμβρίου 2017 (ενότητα «Κύριοι παγκόσμιοι παράγοντες στον τομέα των διεθνών εμπορευματικών συναλλαγών») και του Μαρτίου 2018 (υπόλοιπο άρθρο). Πιο πρόσφατα δεδομένα: Περαιτέρω πληροφορίες της Eurostat, Βασικοί πίνακες και Βάση δεδομένων. Προγραμματισμένη επικαιροποίηση του άρθρου: Ιούλιος 2019. Η αγγλική έκδοση είναι πιο πρόσφατη.


Το άρθρο αυτό πραγματεύεται την ανάπτυξη των διεθνών εμπορευματικών συναλλαγών της Eυρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Εξετάζει το μερίδιο της ΕΕ στις παγκόσμιες εισαγωγικές και εξαγωγικές αγορές, το εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ (εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ), τους κύριους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ, και τις κατηγορίες προϊόντων της ΕΕ με τις μεγαλύτερες συναλλαγές.

Η ΕΕ-28 αντιπροσωπεύει το 15 % περίπου των παγκόσμιων εμπορευματικών συναλλαγών. Η αξία των διεθνών εμπορευματικών συναλλαγών υπερβαίνει σημαντικά την αξία του εμπορίου υπηρεσιών (κατά τρεις φορές περίπου), κάτι που αντανακλά τη φύση ορισμένων υπηρεσιών όπου είναι δυσκολότερες οι διασυνοριακές συναλλαγές.

Σχήμα 1: Κύριοι συντελεστές για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές, 2016
(σε δισ. ευρώ)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_introle) και (ext_lt_intercc)
Σχήμα 2: Δείκτης κάλυψης για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές, 2006 και 2016
(%)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_introle) και (ext_lt_intercc)
Σχήμα 3: Εμπορικό ισοζύγιο για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές, 2006 και 2016
(σε δισ. ευρώ)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_introle) και (ext_lt_intercc)
Σχήμα 4: Μερίδια στην παγκόσμια αγορά εμπορευματικών εξαγωγών, 2016
(ποσοστό % των παγκόσμιων εξαγωγών)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_introle)
Σχήμα 5: Μερίδια στην παγκόσμια αγορά εμπορευματικών εισαγωγών, 2016
(ποσοστό % των παγκόσμιων εισαγωγών)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_introle)
Σχήμα 6: Ανάπτυξη των διεθνών εμπορευματικών συναλλαγών, ΕΕ-28, 2006–2017
(σε δισ. ευρώ)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intertrd)
Σχήμα 7: Εξωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ-28, 2017
(ποσοστό % των εξαγωγών/εισαγωγών της ΕΕ-28)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intratrd)
Σχήμα 8: Εσωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ-28 2017
(ποσοστό % των εξαγωγών/εισαγωγών της ΕΕ-28)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intratrd)
Σχήμα 9: Εσωτερικές και εξωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ-28, 2017
(εισαγωγές και εξαγωγές, ποσοστό % του συνολικού εμπορίου)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intratrd)
Σχήμα 10: Εξωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ-28 ανά κύριο εμπορικό εταίρο, ΕΕ-28, 2007 και 2017
(σε δισ. ευρώ)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_maineu)
Σχήμα 11: Κύριοι εμπορικοί εταίροι ως προς τις εμπορευματικές εξαγωγές, ΕΕ-28, 2017
(ποσοστό % των εξαγωγών σε χώρες εκτός της ΕΕ-28)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_maineu)
Σχήμα 12: Κύριοι εμπορικοί εταίροι ως προς τις εμπορευματικές εισαγωγές, ΕΕ-28, 2017
(ποσοστό % των εισαγωγών από χώρες εκτός της ΕΕ-28)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_maineu)
Σχήμα 13: Εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ-28 ανά κατηγορία κυριότερων προϊόντων, ΕΕ-28, 2012 και 2017
(σε δισ. ευρώ)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intertrd)
Σχήμα 14: Κύριες εξαγωγές ανά προϊόν, ΕΕ-28, 2012 και 2017
(ποσοστό % των εξαγωγών σε χώρες εκτός της ΕΕ-28)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intratrd)
Σχήμα 15: Κύριες εισαγωγές ανά προϊόν, ΕΕ-28, 2012 και 2017
(ποσοστό % των εισαγωγών από χώρες εκτός της ΕΕ-28)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intratrd)
Σχήμα 16: Κύριες εξαγωγές και εισαγωγές ανά προϊόν, ΕΕ-28, 2017
(ποσοστό % εξαγωγών/εισαγωγών σε/από χώρες εκτός της ΕΕ-28)
Πηγή: Eurostat (ext_lt_intratrd)

Κύρια στατιστικά στοιχεία

Κύριοι παγκόσμιοι παράγοντες στον τομέα των διεθνών εμπορευματικών συναλλαγών

Από το 2004, όταν η Κίνα πέρασε την Ιαπωνία, η ΕΕ-28, η Κίνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τους τρεις κυριότερους παγκόσμιους παράγοντες στον τομέα του διεθνούς εμπορίου (βλ. σχήμα 1). Το 2016, το συνολικό επίπεδο εμπορευματικών συναλλαγών (εξαγωγών και εισαγωγών) που καταγράφηκε για την ΕΕ-28, την Κίνα και τις ΗΠΑ ήταν σχεδόν ταυτόσημο, με κορυφαία επίδοση τα 3 457 δισ. ευρώ στην ΕΕ-28 (επισημαίνεται ότι δεν περιλαμβάνεται το εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ), υψηλότερη κατά 112 δισ. ευρώ από αυτήν της Κίνας και κατά 127 δισ. ευρώ από το επίπεδο που καταγράφηκε για τις ΗΠΑ· στην Ιαπωνία καταγράφηκε το τέταρτο υψηλότερο επίπεδο εμπορευματικών συναλλαγών, δηλαδή 1 131 δισ. ευρώ.

Το 2016 ο λόγος εξαγωγών-εισαγωγών (δείκτης κάλυψης) ήταν ιδιαίτερα υψηλός υπέρ των εξαγωγών στη Ρωσία, τη Βραζιλία και την Κίνα (βλ. σχήμα 2), ενώ σε απόλυτους όρους η Κίνα και η Ρωσία είχαν τα μεγαλύτερα ετήσια εμπορικά πλεονάσματα από το 2006· το 2016, οι ΗΠΑ είχαν το υψηλότερο έλλειμμα (βλ. σχήμα 3), γεγονός το οποίο είναι επίσης εμφανές καθ’ όλη τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας για την οποία υπάρχουν στοιχεία.

Ως προς τις ροές εξαγωγών και εισαγωγών, η ΕΕ-28 είχε το δεύτερο μεγαλύτερο μερίδιο όσον αφορά τις παγκόσμιες εμπορευματικές εξαγωγές και εισαγωγές το 2016 (βλ. σχήματα 4 και 5): οι εμπορευματικές εξαγωγές της ΕΕ-28 ανήλθαν σε 15,6 % του παγκόσμιου συνόλου, ποσοστό που το 2014, για πρώτη φορά από την ίδρυση της ΕΕ, ήταν μικρότερο από αυτό της Κίνας (16,1 % το 2014, αυξήθηκε στο 17,0 % το 2016), αλλά παρέμεινε μεγαλύτερο από αυτό των Ηνωμένων Πολιτειών (11,8 %)· σε ό,τι αφορά τις παγκόσμιες εισαγωγές, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν μεγαλύτερο μερίδιο (17,6 %) τόσο από την ΕΕ-28 (14,8 %) όσο και από την Κίνα (12,4 %).

Εξωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ

Το 2017, οι διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ-28 με τον υπόλοιπο κόσμο (άθροισμα εισαγωγών και εξαγωγών με χώρες εκτός ΕΕ) ανήλθαν σε 3 735 δισ. ευρώ (βλ. σχήμα 6). Τόσο οι εισαγωγές όσο και οι εξαγωγές ήταν υψηλότερες σε σύγκριση με το 2016, με την αύξηση των εξαγωγών (134 δισ. ευρώ) να είναι λίγο μικρότερη απ’ αυτή των εισαγωγών (143 δισ. ευρώ). Ως αποτέλεσμα, το εμπορικό πλεόνασμα της ΕΕ-28 παρέμεινε θετικό, αλλά μειώθηκε από 32 δισ. ευρώ το 2016 σε 23 δισ. ευρώ το 2017.

Μετά την απότομη πτώση τόσο στις εξαγωγές όσο και τις εισαγωγές το 2009, οι εξαγωγές της ΕΕ-28 αυξήθηκαν κατά 58,7 % σε διάστημα τεσσάρων ετών, φτάνοντας στα 1 737 δισ. ευρώ το 2013. Μεταξύ 2013 και 2016 οι εξαγωγές παρέμειναν σχετικά σταθερές, αλλά το 2017 αυξήθηκαν κατά 7,7 % σε σύγκριση με το 2016. Οι εισαγωγές ακολούθησαν σε γενικές γραμμές την ίδια πορεία μ’ εκείνη των εξαγωγών, αλλά η αύξηση μεταξύ 2016 και 2017 ήταν λίγο υψηλότερη (8,4 %). Από το 2013 και εξής η ΕΕ-28 παρουσίαζε μικρό αλλά σταθερό εμπορικό πλεόνασμα.

Μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, η Γερμανία ήταν με διαφορά το κράτος μέλος με το υψηλότερο ποσοστό σε σχέση με το εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ-28 το 2017, συνεισφέροντας το 28,3 % των εμπορευματικών εξαγωγών της ΕΕ-28 σε τρίτες χώρες, ενώ οι εισαγωγές της ανήλθαν σχεδόν στο ένα πέμπτο (18,9 %) των εισαγωγών της ΕΕ-28 (βλ. σχήμα 7). Οι επόμενες τρεις μεγαλύτερες εξαγωγικές χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο (10,9 %), η Ιταλία (10,6 %) και η Γαλλία (επίσης 10,4 %) παρέμειναν στα ίδια ποσοστά με αυτά του 2016 και ήταν τα μόνα κράτη μέλη της ΕΕ με διψήφιο ποσοστό εξαγωγών στο σύνολο των εξαγωγών της ΕΕ-28. Tο Ηνωμένο Βασίλειο (14,8 %), οι Κάτω Χώρες (14,7 %), η Γαλλία (9,0 %) και η Ιταλία (8,6 %) ήταν, μετά τη Γερμανία, οι μεγαλύτεροι εισαγωγείς εμπορευμάτων από τρίτες χώρες το 2017. Το σχετικά μεγάλο ποσοστό των Κάτω Χωρών μπορεί, τουλάχιστον εν μέρει, να εξηγηθεί από τις σημαντικές ποσότητες εμπορευμάτων που εισέρχονται στην ΕΕ μέσω του Ρότερνταμ, του σημαντικότερου θαλάσσιου λιμένα της ΕΕ.

Στη Γερμανία καταγράφηκε το μεγαλύτερο πλεόνασμα εμπορευματικών συναλλαγών στην ΕΕ-28, ύψους 181,4 δισ. ευρώ το 2017, με την Ιταλία (39,2 δισ. ευρώ) και την Ιρλανδία (32,6 δισ. ευρώ) να ακολουθούν κατά σειρά. Τα μεγαλύτερα εμπορικά ελλείμματα σε ό,τι αφορά τις εξωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ ήταν 129,4 δισ. ευρώ στις Κάτω Χώρες και 69,2 δισ. ευρώ στο Ηνωμένο Βασίλειο (βλ. πίνακα Β στο αρχείο excel που επισυνάπτεται κατωτέρω).

Εσωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ

Οι εμπορευματικές συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ (εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ) —όσον αφορά τις εξαγωγές— εκτιμάται ότι ανήλθαν σε 3 347 δισ. ευρώ το 2017. Το ύψος των εν λόγω συναλλαγών ήταν 78 % υψηλότερο σε σχέση με το επίπεδο των εξαγωγών από την ΕΕ-28 σε τρίτες χώρες, ύψους 1 879 δισ. ευρώ (εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ).

Μεταξύ 2016 και 2017, το εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ-28 —μετρούμενο επίσης σε εξαγωγές— αυξήθηκε κατά 7,4 % στην ΕΕ-28. Σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές, διψήφια ποσοστά αύξησης μεταξύ 2016 και 2017 καταγράφηκαν στη Φινλανδία (16,7 %), τη Σλοβενία (14,8 %), τη Λιθουανία (12,2 %), την Πολωνία (11,9 %), τη Βουλγαρία (10,8 %), την Κροατία (10,7 %), τις Κάτω Χώρες (10,6 %) και τη Ρουμανία (10,2 %), ενώ η Λετονία (-18,3 %) και η Ουγγαρία (-0,6 %) ήταν οι μόνες χώρες που είδαν τις ενδοενωσιακές εξαγωγές τους να μειώνονται. Ως προς τις εισαγωγές, η Λιθουανία (15,1 %), η Πολωνία (13,1 %), η Λετονία (12,8 %), η Σλοβενία (12,8 %), η Κροατία (11,7 %), η Βουλγαρία (11,2 %), η Φινλανδία (10,7 %), η Πορτογαλία (10,3 %) και η Ρουμανία (10,2 %) κατέγραψαν διψήφια ποσοστά αύξησης, ενώ μόνο η Μάλτα σημείωσε μείωση των εξαγωγών της κατά 1,0 %.

Όπως και για το εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ-28, η Γερμανία ήταν και πάλι το κράτος μέλος με τις καλύτερες επιδόσεις σε σχέση με το εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ-28 το 2017, συνεισφέροντας το 22,4 % των εξαγωγών εμπορευμάτων της ΕΕ-28 προς άλλα κράτη μέλη, καθώς και λίγο πάνω από το ένα πέμπτο (20,8 %) των εισαγωγών εμπορευμάτων στην ΕΕ-28 από άλλα κράτη μέλη (βλ. σχήμα 8). Οι Κάτω Χώρες (13.0 %) ήταν το μόνο άλλο κράτος μέλος που συνεισέφερε πάνω από το ένα δέκατο των εξαγωγών εντός της ΕΕ, και πάλι λόγω του Ρότερνταμ, ενώ η Γαλλία (11,8 %) και το Ηνωμένο Βασίλειο (9,0 %) αντιπροσώπευαν σχεδόν το ένα δέκατο των εισαγωγών από χώρες της ΕΕ-28.

Η σημασία της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ αναδεικνύεται από το γεγονός ότι, για καθένα από τα κράτη μέλη, οι εμπορευματικές συναλλαγές με άλλα κράτη μέλη της ΕΕ (άθροισμα εξαγωγών και εισαγωγών) ήταν μεγαλύτερες σε όγκο από τις εμπορευματικές συναλλαγές με χώρες εκτός ΕΕ (άθροισμα εξαγωγών και εισαγωγών) (βλ. σχήμα 9). Το ποσοστό των συνολικών εμπορευματικών συναλλαγών που αντιστοιχεί σε ροές εσωτερικού και εξωτερικού εμπορίου της ΕΕ διέφερε σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, κάτι που αντανακλά έως κάποιο βαθμό τους ιστορικούς δεσμούς και τη γεωγραφική τοποθεσία. Τα μεγαλύτερα ποσοστά εσωτερικού εμπορίου της ΕΕ (περίπου 80 % των συνολικών συναλλαγών) καταγράφηκαν στην Εσθονία, την Ουγγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβακία και το Λουξεμβούργο, ενώ το ποσοστό αυτό μειώνεται στο 50,2 % στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Ανάλυση των κυριότερων εμπορικών εταίρων

Μεταξύ του 2007 και του 2017, η εξέλιξη των εμπορευματικών εξαγωγών της ΕΕ-28 ανά μείζονα εμπορικό εταίρο διαφοροποιείται σημαντικά. Μεταξύ των κυριότερων εμπορικών εταίρων, η μεγαλύτερη αύξηση καταγράφηκε στις εξαγωγές προς την Κίνα, οι οποίες σχεδόν τριπλασιάστηκαν, ενώ οι εξαγωγές προς τη Νότια Κορέα υπερδιπλασιάστηκαν (βλ. σχήμα 10). Οι εξαγωγές προς τη Νορβηγία και την Ιαπωνία αυξήθηκαν με πιο αργό ρυθμό και το 2017 ήταν κατά 17 % και 38 % υψηλότερες σε σχέση με το 2007, ενώ οι εξαγωγές της ΕΕ-28 προς τη Ρωσία σημείωσαν μείωση κατά 3 % στη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου.

Από την πλευρά των εισαγωγών, μεταξύ 2007 και 2017 η ΕΕ-28 κατέγραψε μείωση της αξίας των εμπορευματικών εισαγωγών της από την Ιαπωνία (-13 %), τη Ρωσία και τη Νορβηγία (αμφότερες -2 %)· σε ό,τι αφορά τις τελευταίες δύο χώρες, οι εν λόγω μεταβολές αντικατοπτρίζουν, τουλάχιστον εν μέρει, μεταβολές στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφηκαν για τις εισαγωγές από την Κίνα (+60 %) και την Ινδία (+66 %).

Οι Ηνωμένες Πολιτείες παρέμειναν με διαφορά ο συνηθέστερος προορισμός των εμπορευμάτων που εξήχθησαν από την ΕΕ-28 το 2017 (βλέπε σχήμα 11). Το μερίδιό τους 20,0 % ήταν μεγαλύτερο από τα μερίδια των δύο επομένων χωρών μαζί. Η Κίνα ήταν ο δεύτερος σημαντικότερος προορισμός για τις εξαγωγές της ΕΕ-28 το 2016 (10,5 % του συνόλου της ΕΕ-28), με τρίτη την Ελβετία (8,0 %). Όπως και τα προηγούμενα έτη, η Ρωσία (4,6 %) και η Τουρκία (4,5 %) είχαν σχεδόν ίδια μερίδια. Οι επτά σπουδαιότεροι προορισμοί για τις εμπορευματικές εξαγωγές της ΕΕ-28 —Ηνωμένες Πολιτείες, Κίνα, Ελβετία, Ρωσία, Τουρκία, Ιαπωνία και Νορβηγία— αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ήμισυ (53,6 %) των συνολικών εμπορευματικών εξαγωγών της ΕΕ-28.

Οι επτά σπουδαιότεροι προμηθευτές εμπορευματικών εισαγωγών της ΕΕ-28 ήταν οι ίδιες χώρες με τους επτά σπουδαιότερους προορισμούς για τις εξαγωγές της ΕΕ-28, αν και με ελαφρώς διαφορετική κατάταξη (αντιπρβλ. σχήματα 11 και 12). Οι επτά αυτές χώρες αντιστοιχούσαν σε μεγαλύτερο μερίδιο των εμπορευματικών εισαγωγών της ΕΕ-28 από το μερίδιό τους στις εμπορευματικές εξαγωγές της: λίγο πάνω από τα τρία πέμπτα (59,4 %) του συνόλου των εμπορευματικών εισαγωγών στην ΕΕ-28 προέρχονταν από αυτές τις επτά χώρες. Η Κίνα ήταν ο τόπος προέλευσης για πάνω από το ένα πέμπτο (20,2 %) του συνόλου των εισαγωγών στην ΕΕ-28 το 2017, καθώς και ο μεγαλύτερος προμηθευτής εμπορευμάτων που εισήχθησαν στην ΕΕ-28. Το μερίδιο των Ηνωμένων Πολιτειών στις εμπορευματικές εισαγωγές της ΕΕ-28 ήταν 13,8 %, ποσοστό που αντιστοιχεί στα δύο τρίτα αυτού της Κίνας. Στις επτά κορυφαίες χώρες από αυτή την άποψη περιλαμβάνονταν επίσης η Ρωσία (7,8 %), η Ελβετία (5,9 %), η Νορβηγία (4,2 %), η Τουρκία (3,8 %) και η Ιαπωνία (3,7 %) .

Ανάλυση των κυριότερων ομάδων προϊόντων=

Μεταξύ 2012 και 2017, η αξία των εξαγωγών της ΕΕ-28 σε χώρες εκτός της ΕΕ αυξήθηκε για τις περισσότερες ομάδες προϊόντων που περιλαμβάνονται στο σχήμα 13, με εξαίρεση τις εξαγωγές ορυκτών καυσίμων και λιπαντικών οι οποίες σημείωσαν μείωση κατά 21,7 %. Η μεγαλύτερη αύξηση όσον αφορά τις εξαγωγές καταγράφηκε στα τρόφιμα, τα ποτά και τον καπνό (22,9 %), ενώ σημειώθηκε επίσης σχετικά ταχεία αύξηση του επιπέδου των εξαγωγών σε χώρες εκτός ΕΕ σε ό,τι αφορά τα χημικά και τα συναφή προϊόντα (έως 20,8 %). Διψήφια ποσοστά αύξησης καταγράφηκαν επίσης για τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό μεταφορών (12,2 %), καθώς και για άλλα μεταποιημένα προϊόντα (11,8 %).

Από την πλευρά των εισαγωγών, παρατηρήθηκε παρόμοια τάση, με σχετικά μεγάλη συνολική μείωση του επιπέδου των εισαγωγών από χώρες εκτός ΕΕ σε ό,τι αφορά τα ορυκτά καύσιμα και τα λιπαντικά (-38,2 %) μεταξύ 2012 και 2017, αλλά και μικρή μείωση για τις πρώτες ύλες (-3,3 %)· επισημαίνεται ότι ορισμένες από τις απώλειες μπορούν να αποδοθούν στις μεταβολές των τιμών και/ή στις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών, με πολλές πρώτες ύλες και το πετρέλαιο να τιμολογούνται στις παγκόσμιες αγορές σε δολάρια ΗΠΑ. Αντιθέτως, οι εισαγωγές από χώρες εκτός ΕΕ όσον αφορά τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό μεταφορών αυξήθηκαν κατά συνολικά 31,3 % μεταξύ 2012 και 2017, με σχετικά υψηλά ποσοστά να καταγράφονται επίσης για τα άλλα μεταποιημένα προϊόντα (22,1 %), τα τρόφιμα, τα ποτά και τον καπνό (20,3 %) καθώς και για τα χημικά και τα συναφή προϊόντα (18,8 %).

Το πλεόνασμα των 37,7 δισ. ευρώ όσον αφορά τις εξωτερικές εμπορευματικές συναλλαγές της ΕΕ-28 το 2017 οφειλόταν στο θετικό εμπορικό ισοζύγιο για τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό μεταφορών, που ανήλθε στα 200,1 δισ. ευρώ, καθώς και για τα χημικά και τα συναφή προϊόντα (138,9 δισ. ευρώ). Μεταξύ 2012 και 2017, η ΕΕ-28 ανέφερε αύξηση του εμπορικού πλεονάσματός της σε ό,τι αφορά τα χημικά και τα συναφή προϊόντα, ενώ το πλεόνασμα για τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό μεταφορών μειώθηκε κάπως. Το μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα για το 2017 σημειώθηκε στα ορυκτά καύσιμα και τα λιπαντικά, όπου οι εισαγωγές ξεπέρασαν τις εξαγωγές κατά 240,0 δισ. ευρώ· το έλλειμμα αυτό ωστόσο ήταν σημαντικά χαμηλότερο απ’ ό,τι το 2012, οπότε είχε ανέλθει σε 421,5 δισ. ευρώ. Αντιθέτως, το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ-28 για άλλα μεταποιημένα προϊόντα διευρύνθηκε, από 10,5 δισ. ευρώ το 2012 σε 51,4 δισ. ευρώ το 2017, που σημαίνει ότι σχεδόν πενταπλασιάστηκε.

Η δομή των εμπορευματικών εξαγωγών της ΕΕ-28 δεν άλλαξε σημαντικά μεταξύ 2012 και 2017 (βλ. σχήμα 14), με εξαίρεση τη μείωση κατά 2,3 ποσοστιαίες μονάδες που σημειώθηκε ως προς τα ορυκτά καύσιμα και τα λιπαντικά, από 7,5 % το 2012 σε 5,2 % το 2017.

Όσον αφορά τη δομή των εισαγωγών της ΕΕ-28, υπήρξαν αλλαγές για τις τρεις μεγαλύτερες ομάδες προϊόντων μεταξύ του 2012 και του 2017. Η μεγαλύτερη μεταβολή σημειώθηκε στα ορυκτά καύσιμα και τα λιπαντικά, το μερίδιο των οποίων μειώθηκε από 30,4 % σε 18,2 % (βλ. σχήμα 15). Αντιθέτως, κατά την ίδια περίοδο το μερίδιο των άλλων μεταποιημένων προϊόντων αυξήθηκε από 21,7 % σε 25,6 %, ενώ το μερίδιο των μηχανημάτων και του εξοπλισμού μεταφορών αυξήθηκε από 25,1 % σε 31,9 %.

Στο σχήμα 16 αντιπαραβάλλονται η δομή των εισαγωγών και των εξαγωγών της ΕΕ-28 το 2017: θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το συνολικό επίπεδο των εξαγωγών ήταν υψηλότερο κατά 1,2 % από εκείνο των εισαγωγών. Η σημαντικότερη διαφορά βρίσκεται στο μερίδιο των ορυκτών καυσίμων και των λιπαντικών, το οποίο ήταν κατά 3,5 φορές μεγαλύτερο για τις εισαγωγές απ’ ό,τι για τις εξαγωγές. Η διαφορά αυτή αντισταθμίστηκε από το χαμηλότερο μερίδιο εισαγωγών για τα μηχανήματα και τον εξοπλισμό μεταφορών, καθώς και για τα χημικά και τα συναφή προϊόντα.

Πηγές και διαθεσιμότητα δεδομένων

Οι στατιστικές για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές μετρούν την αξία και την ποσότητα των εμπορευμάτων που αποτελούν αντικείμενο εμπορίας μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ (εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ) και των εμπορευμάτων που αποτελούν αντικείμενο εμπορίας των κρατών μελών της ΕΕ με τρίτες χώρες (εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ). Οι στατιστικές αυτές είναι η επίσημη πηγή πληροφοριών για τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και το εμπορικό ισοζύγιο στην ΕΕ, τα κράτη μέλη της και τη ζώνη του ευρώ.

Οι στατιστικές δημοσιεύονται για κάθε δηλούσα χώρα σε σχέση με κάθε χώρα εταίρο, για διάφορες ταξινομήσεις προϊόντων. Μία από τις συνηθέστερα χρησιμοποιούμενες ταξινομήσεις προϊόντων είναι η Τυποποιημένη Ταξινόμηση Διεθνούς Εμπορίου (SITC Rev. 4) των Ηνωμένων Εθνών (ΗΕ)· χάρη σ’ αυτήν μπορεί να γίνει σύγκριση με τις στατιστικές για το εξωτερικό εμπόριο που καταρτίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στις στατιστικές για το εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ, τα στοιχεία για την ΕΕ-28 περιλαμβάνονται σ’ ένα και μόνο σύνολο εμπορικών συναλλαγών. Με άλλα λόγια, τα στοιχεία για τις εξαγωγές αφορούν μόνον εκείνες τις εξαγωγές της ΕΕ-28 συνολικά που προορίζονται για τον υπόλοιπο κόσμο, ενώ οι εισαγωγές από χώρες εκτός ΕΕ αφορούν τις εισαγωγές από τον υπόλοιπο κόσμο (τρίτες χώρες) στην ΕΕ-28. Αντιθέτως, κατά την αναφορά στοιχείων για επιμέρους κράτη μέλη της ΕΕ, οι ροές του εξωτερικού εμπορίου παρουσιάζονται γενικά με όρους ροών παγκόσμιου εμπορίου (περιλαμβάνονται οι εταίροι τόσο για το εσωτερικό όσο και για το εξωτερικό εμπόριο της ΕΕ). Οι στατιστικές για το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών της ΕΕ (εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ) καλύπτουν τις εισαγωγές και τις εξαγωγές εμπορευμάτων που καταγράφονται από κάθε κράτος μέλος.

Οι στατιστικές αξίες για το εξωτερικό και το εσωτερικό εμπόριο της ΕΕ καταγράφονται σε τιμές «ελεύθερο επί του μεταφορικού μέσου (FOB) για τις εξαγωγές και σε τιμές κόστους, ασφάλισης και ναύλου (CIF) για τις εισαγωγές. Οι αξίες που καταγράφονται περιλαμβάνουν μόνον τις δευτερεύουσες δαπάνες (ναύλος και ασφάλιση) που αφορούν, για τις εξαγωγές, τη διαδρομή εντός της επικράτειας του κράτους μέλους της ΕΕ από το οποίο εξάγονται τα εμπορεύματα και, για τις εισαγωγές, τη διαδρομή εκτός της επικράτειας του κράτους μέλους στο οποίο εισάγονται τα εμπορεύματα.

Τα στοιχεία της ΕΕ προέρχονται από τη βάση δεδομένων COMEXT της Eurostat, η οποία είναι η βάση δεδομένων αναφοράς για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές. Παρέχει πρόσβαση όχι μόνο στα πρόσφατα και στα ιστορικά στοιχεία των κρατών μελών της ΕΕ, αλλά και σε στατιστικά στοιχεία για σημαντικό αριθμό τρίτων χωρών. Οι συγκεντρωτικές και αναλυτικές στατιστικές για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές που διαδίδονται μέσω του δικτυακού τόπου της Eurostat συγκεντρώνονται κάθε μήνα από την COMEXT. Δεδομένου ότι η COMEXT επικαιροποιείται καθημερινά, τα στοιχεία που δημοσιεύονται στον δικτυακό τόπο ενδέχεται να διαφέρουν από τα στοιχεία που διατίθενται στην COMEXT (σε περίπτωση πρόσφατων αναθεωρήσεων).

Πλαίσιο

Οι στατιστικές για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές χρησιμοποιούνται εκτενώς από φορείς λήψης αποφάσεων σε διεθνές, ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Οι επιχειρήσεις μπορούν να χρησιμοποιούν στοιχεία σχετικά με το διεθνές εμπόριο για τη διεξαγωγή ερευνών αγοράς και τον καθορισμό της εμπορικής στρατηγικής τους. Οι στατιστικές για τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές χρησιμοποιούνται επίσης από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στην προετοιμασία πολυμερών και διμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων, στη χάραξη και υλοποίηση πολιτικών αντιντάμπινγκ, για τους σκοπούς των μακροοικονομικών και νομισματικών πολιτικών και για την αξιολόγηση της προόδου της ενιαίας αγοράς ή την ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών οικονομιών.

Η ανάπτυξη του εμπορίου μπορεί να είναι ευκαιρία για οικονομική ανάπτυξη. Η ΕΕ έχει μια κοινή εμπορική πολιτική, στο πλαίσιο της οποίας η Eυρωπαϊκή Επιτροπή διαπραγματεύεται εμπορικές συμφωνίες και αντιπροσωπεύει τα συμφέροντα της ΕΕ εξ ονόματος των 28 κρατών μελών της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαβουλεύεται με τα κράτη μέλη της ΕΕ μέσω συμβουλευτικής επιτροπής που συζητά όλο το φάσμα των θεμάτων εμπορικής πολιτικής που αφορούν την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων πολυμερών, διμερών και μονομερών πράξεων. Η εμπορική πολιτική είναι, ως εκ τούτου, αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ, δηλαδή μόνον η ΕΕ (και όχι τα επιμέρους κράτη μέλη) μπορεί να νομοθετεί για εμπορικά ζητήματα και να συνάπτει διεθνείς εμπορικές συμφωνίες. Πιο πρόσφατα, η εν λόγω αρμοδιότητα επεκτάθηκε πέραν των εμπορευματικών συναλλαγών, με σκοπό να καλύψει το εμπόριο υπηρεσιών, τη διανοητική ιδιοκτησία και τις άμεσες ξένες επενδύσεις (στο κεφάλαιο 4).

Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα πολυμερή εμπορικά ζητήματα εξετάζονται υπό την αιγίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Ο ΠΟΕ έχει 164 μέλη (Μάρτιος 2017), ενώ και πολλές άλλες χώρες έχουν υποβάλει υποψηφιότητα για να γίνουν μέλη του. Ο ΠΟΕ καθορίζει τους παγκόσμιους κανόνες για το εμπόριο, διαθέτει φόρουμ για εμπορικές διαπραγματεύσεις και μεριμνά για τη διευθέτηση των διαφορών μεταξύ των μελών του. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπραγματεύεται με τους εταίρους της στον ΠΟΕ και συμμετείχε στον τελευταίο γύρο πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ, ο οποίος είναι γνωστός ως αναπτυξιακό πρόγραμμα της Ντόχα.

Βλέπε επίσης

Επισκόπηση όλων των άρθρων στο Statistics Explained σχετικά με τις διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές (στα αγγλικά)

Περαιτέρω πληροφορίες της Eurostat

Προβολή δεδομένων

Βασικοί πίνακες

Διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές – Μακροπρόθεσμοι δείκτες (t_ext_go_lti)
Διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές – Βραχυπρόθεσμοι δείκτες (t_ext_go_sti)

Βάση δεδομένων

Διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές – Αθροιστικά στοιχεία (ext_go_agg)
Διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές – Μακροπρόθεσμοι δείκτες (ext_go_lti)
Διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές – Βραχυπρόθεσμοι δείκτες (ext_go_sti)
Διεθνείς εμπορευματικές συναλλαγές – Αναλυτικά στοιχεία (detail)

Ειδική ενότητα

Μεθοδολογία / Μεταδεδομένα

Πηγή δεδομένων για τους πίνακες και τα διαγράμματα (MS Excel)

Άλλες πληροφορίες — Νομικό πλαίσιο

  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 471/2009, της 6ης Μαΐου 2009, για τις κοινοτικές στατιστικές του εξωτερικού εμπορίου με τις τρίτες χώρες
  • Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 92/2010, της 2ας Φεβρουαρίου 2010, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 471/2009, όσον αφορά την ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ των τελωνειακών αρχών και των εθνικών στατιστικών αρχών, την κατάρτιση στατιστικών και την αξιολόγηση της ποιότητας
  • Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 113/2010, της 9ης Φεβρουαρίου 2010, για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 471/2009, όσον αφορά την εμπορική κάλυψη, τον ορισμό των στοιχείων, την κατάρτιση των στατιστικών εμπορίου κατά επιχειρηματικά χαρακτηριστικά και κατά λογιστική μονάδα, καθώς και συγκεκριμένα αγαθά ή μετακινήσεις
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 638/2004, της 31ης Μαρτίου 2004, σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τις συναλλαγές αγαθών μεταξύ κρατών μελών και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3330/91 του Συμβουλίου
  • Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1982/2004 της Επιτροπής, της 18ης Νοεμβρίου 2004, για εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 638/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές στατιστικές για τις συναλλαγές αγαθών μεταξύ κρατών μελών και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1901/2000 και (ΕΟΚ) αριθ. 3590/92

Εξωτερικοί σύνδεσμοι