Dane statystyczne dotyczące zatrudnienia


Dane z maja 2019 r.

Planowana aktualizacja artykułu: wrzesień 2020 r.

Angielska wersja językowa jest bardziej aktualna.

Najważniejsze punkty

Najwyższy wskaźnik zatrudnienia w UE osób w wieku od 20 do 64 lat odnotowano w 2018 r. i wyniósł on 73,1 %.

Nawet przy ciągłym zmniejszaniu się różnicy między wskaźnikami zatrudnienia kobiet i mężczyzn w 2018 r. we wszystkich państwach członkowskich UE wskaźnik zatrudnienia mężczyzn nadal był wyższy niż wskaźnik zatrudnienia kobiet.

W 2018 r. 30,8 % zatrudnionych kobiet w wieku 20–64 lat w UE pracowało w niepełnym wymiarze czasu pracy w porównaniu z 8,0 % w przypadku mężczyzn.


Narzędzie 1: Zatrudnienie (ogółem, kobiety, mężczyźni, osoby młode i starsze) w latach 2002–2018
(% ludności w wieku od 20 do 64 lat)
Źródło: Eurostat


W niniejszym artykule przedstawiono najnowsze dane statystyczne dotyczące zatrudnienia w Unii Europejskiej (UE) oparte na badaniu aktywności ekonomicznej ludności UE (EU LFS), w tym analizę uwzględniającą aspekty społeczno-gospodarcze. Ogólnie dane statystyczne dotyczące zatrudnienia pokazują istotne różnice w zależności od płci, wieku i poziomu wykształcenia. Występują również duże różnice pod względem rynku pracy między poszczególnymi państwami członkowskimi UE.

Dane statystyczne dotyczące rynku pracy stanowią zasadniczy element wielu dziedzin polityki UE od momentu włączenia w 1997 r. rozdziału poświęconego zatrudnieniu do traktatu z Amsterdamu. Wskaźnik zatrudnienia, innymi słowy odsetek ludności w wieku produkcyjnym, która jest zatrudniona, uznawany jest za kluczowy wskaźnik społeczny w badaniach tendencji na rynkach pracy.

Należy zauważyć, że liczby i wskaźniki przedstawione w narzędziach i wspomniane w tekście niniejszego artykułu mogą różnić się w niektórych przypadkach ze względu na stałą rewizję danych źródłowych: narzędzia odnoszą się do najnowszych danych (przedstawionych w bazie danych Eurostatu w zakładce Employment and unemployment (Labour Force Survey) (employ)) (w jęz. angielskim), natomiast tekst odnosi się do danych z maja 2019 r.

Pełny artykuł

Wskaźniki zatrudnienia według płci, wieku i poziomu wykształcenia

W 2018 r. wskaźnik zatrudnienia osób w wieku od 20 do 64 lat w UE-28, mierzony w ramach badania aktywności ekonomicznej ludności UE (EU LFS), wynosił 73,1 %, co stanowiło największą roczną średnią kiedykolwiek odnotowaną dla UE. Za powyższą wartością średnią kryją się jednak znaczne różnice między poszczególnymi państwami (zob. mapa 1 i narzędzie 1). Szwecja jest jedynym państwem członkowskim UE ze wskaźnikiem zatrudnienia wynoszącym co najmniej 80 % (82,6 %). Tak wysoki wskaźnik odnotowano również w państwach EFTA – Islandii (86,5 %) i Szwajcarii (82,5 %).

W 2010 r. Rada Europejska przyjęła strategię „Europa 2020”. Nacisk położono na wzmocnienie gospodarki UE oraz przygotowanie się do podjęcia wyzwań na kolejną dekadę. Jednym z głównych celów na poziomie UE określonych w tej strategii jest zwiększenie do 2020 r. wskaźnika zatrudnienia ludności w wieku 20–64 lat do co najmniej 75 %. W 2018 r. wskaźnik w czternastu państwach członkowskich UE był równy 75 % lub wyższy, a mianowicie w trzech nordyckich państwach członkowskich (Szwecji, Danii i Finlandii), trzech bałtyckich państwach członkowskich (Estonii, na Litwie i Łotwie), jak również w Czechach, Niemczech, Niderlandach, Zjednoczonym Królestwie, Austrii, Portugalii, Słowenii oraz na Malcie, zob. mapa 1. W trzech państwach EFTA – na Islandii, w Szwajcarii i Norwegii – wskaźnik zatrudnienia również był wysoki – powyżej 75 %.

Na drugim końcu skali wskaźnik zatrudnienia znacząco odbiegał od celu UE, tj. w Rumunii, Belgii, Hiszpanii, Chorwacji i we Włoszech wynosił poniżej 70 %, przy czym najniższy wskaźnik odnotowano w Grecji (59,5 %).

Mapa 1: Wskaźnik zatrudnienia, grupa wiekowa 20–64 lata, 2018 r.
(%)
Źródło: Eurostat (lfsa_ergan)

Interaktywny wykres liniowy (zob. narzędzie 1) przedstawia zmianę, jakiej wskaźnik zatrudnienia uległ od 2002 r., w podziale na państwa. Klikając na ikonki znajdujące się na dole narzędzia, można zapoznać się ze zmianami wskaźnika zatrudnienia w podziale na poszczególne grupy: od strony lewej do prawej można przejść od ludności ogółem odpowiednio do populacji kobiet, mężczyzn, osób młodych i starszych.

W latach 2002–2018 wskaźnik zatrudnienia ludności ogółem w wieku 20–64 lat wzrósł w UE-28 o 6,4 punktu procentowego z 66,8 % do 73,2 %. W ubiegłych latach w państwach wystąpiły jednak bardzo różne sytuacje na rynku pracy. W latach 2002–2018 wskaźnik zatrudnienia wzrósł we wszystkich państwach z wyjątkiem Grecji (-3,0 punkty procentowe (p.p.)) i Cypru (-1,0 p.p.). We wszystkich państwach, które wstąpiły do UE w 2004 r. lub później (z wyjątkiem Cypru), jak również w Niemczech, wzrost ten jest wyższy niż średnia UE wynosząca 6,4 p.p. Największy wzrost odnotowano w Bułgarii (gdzie wskaźnik zatrudnienia wzrósł o 16,6 p.p. z 55,8 % w 2002 r. do 72,4 % w 2018 r.) i na Malcie (17,3 p.p. z 57,7 % do 75,0 %).

W 2018 r. wskaźnik zatrudnienia mężczyzn we wszystkich państwach członkowskich UE był wyższy niż wskaźnik zatrudnienia kobiet. Dotyczy to również wszystkich lat w okresie 2002–2018, z dwoma wyjątkami: Łotwy w 2010 r. i Litwy w 2009 r. i 2010 r. Zmiany wskaźnika zatrudnienia mężczyzn i kobiet w latach 2002–2018 przebiegały jednak w różny sposób. Klikając na drugą i trzecią ikonkę narzędzia 1, można zapoznać się ze zmianami wskaźnika zatrudnienia odpowiednio mężczyzn i kobiet od 2002 r.

Narzędzie 1: Zatrudnienie (ogółem, kobiety, mężczyźni, osoby młode i starsze) w latach 2002–2018
(% ludności w wieku od 20 do 64 lat)
Źródło: Eurostat


Od 2002 r. wskaźnik zatrudnienia kobiet wzrósł ogółem w Europie, przy czym na poziomie UE wzrost wyniósł 9,2 p.p. Największy wzrost wskaźnika zatrudnienia kobiet w latach 2002–2018 odnotowano na Malcie (+29,0 p.p.), w Bułgarii (+16,0 p.p.) i Niemczech (+14,0 p.p.). W 2018 r. najwyższe wskaźniki zatrudnienia kobiet stwierdzono w Szwecji (80,4 %), jak również na Islandii (83,2 %), natomiast najniższe wskaźniki zatrudnienia kobiet odnotowano w Grecji (49,1 %) i we Włoszech (53,1 %).

Z kolei wzrost wskaźnika zatrudnienia mężczyzn na poziomie UE w latach 2002–2018 był bardziej ograniczony (+3,5 p.p.) niż wzrost wskaźnika zatrudnienia kobiet. Wskaźnik zatrudnienia mężczyzn wręcz spadł w 11 państwach członkowskich UE, przy czym najbardziej widoczne zmiany odnotowano w Grecji (-8,3 p.p. z 78,4 % w 2002 r. do 70,1 % w 2018 r.) i na Cyprze (-6,5 p.p. z 85,8 % do 79,3 %).

W związku z tym różnica wskaźnika zatrudnienia między kobietami i mężczyznami zmalała na poziomie UE z 17,3 p.p. w 2002 r. do 11,6 p.p. w 2018 r. Tę samą tendencję odnotowano we wszystkich państwach członkowskich UE z wyjątkiem Bułgarii, Estonii, Węgier, Szwecji, Polski, Słowacji i Rumunii. Spadek był szczególnie silny na Malcie (różnica między wskaźnikami zatrudnienia kobiet i mężczyzn uległa zmianie o -24,3 p.p.) ze względu na rosnący wskaźnik zatrudnienia kobiet, jak również w Hiszpanii (-17,4 p.p.) i Luksemburgu (-17,3 p.p.), co było łącznym wynikiem spadku wskaźnika zatrudnienia mężczyzn i wzrostu wskaźnika zatrudnienia kobiet.

Jeżeli chodzi o czwartą i piątą ikonkę narzędzia 1, pokazują one, że wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 15–24 lat (zatrudnienia ludzi młodych) spadł na poziomie UE w latach 2002–2018, natomiast wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 55–64 lat (zatrudnienia osób starszych) wzrósł w tym samym okresie. Spadek wskaźnika zatrudnienia ludzi młodych jest szczególnie widoczny w Irlandii, Portugalii, Hiszpanii i Grecji. Z drugiej strony w Niemczech, Bułgarii i Słowacji odnotowano największy wzrost wskaźnika zatrudnienia osób w wieku 55–64 lat.

Znaczne różnice występowały również we wskaźnikach zatrudnienia w zależności od poziomu wykształcenia (zob. narzędzie 2). Parametry te w podziale na poziom wykształcenia odnoszą się do grupy wiekowej 25–64 lata, jako że osoby młodsze mogą wciąż kontynuować edukację, szczególnie w ramach szkolnictwa wyższego, co może znacznie wpływać na wskaźniki zatrudnienia.

Narzędzie 2: Wskaźnik zatrudnienia według poziomu wykształcenia, lata 2002–2018
(% ludności w wieku od 25 do 64 lat posiadającej niski/średni/wysoki poziom wykształcenia)
Źródło: Eurostat


W 2018 r. wskaźnik zatrudnienia osób w wieku 25–64 lat z wykształceniem wyższym (krótki cykl kształcenia na poziomie studiów wyższych, licencjat, stopień magistra lub doktora (bądź stopnie równoważne)) (poziomy ISCED 5–8) na poziomie UE wyniósł 85,8 %. Wskaźnik ten jest znacznie wyższy niż w przypadku osób, które uzyskały jedynie wykształcenie podstawowe lub wykształcenie średnie I stopnia (poziomy ISCED 0–2), tj. 56,8 %. W UE-28 wskaźnik zatrudnienia wśród osób, które ukończyły najwyżej kształcenie na poziomie średnim II stopnia lub kształcenie policealne (poziomy ISCED 3–4), mieści się w przedziale między dwoma poprzednimi wskaźnikami i wynosi 76,4 %. Liczby te mogą wskazywać, że wraz ze wzrostem poziomu wykształcenia wzrasta również szansa znalezienia pracy.

Nie dość, że osoby o wykształceniu średnim I stopnia lub niższym (poziomy ISCED 0–2) mają najmniejsze szanse znalezienia pracy (w tych trzech grupach wykształcenia), najbardziej ucierpiały też one na skutek kryzysu: w latach 2007–2013 wskaźnik zatrudnienia w tej grupie spadł na poziomie UE o 5,0 p.p. Spadek ten w przypadku osób posiadających średni poziom wykształcenia (poziomy ISCED 3–4) wyniósł 1,7 p.p., a w przypadku osób posiadających wysoki poziom wykształcenia (poziomy ISCED 5–8) – 1,7 p.p.

Za pomocą narzędzia 2 wykazano znaczenie posiadania co najmniej średniego poziomu wykształcenia, aby mieć szansę znalezienia pracy. W istocie, na przykład w Słowacji, w 2018 r. wskaźnik zatrudnienia osób posiadających niski poziom wykształcenia wyniósł 37,9 %; wskaźnik ten jest znacznie niższy niż wskaźnik zatrudnienia osób posiadających średni poziom wykształcenia (76,9 %) i osób posiadających wysoki poziom wykształcenia (82,6 %). Sytuacja ta jest również w dużym stopniu widoczna w Chorwacji (37,5 % w przypadku niskiego poziomu wykształcenia w porównaniu z 68,5 % w przypadku średniego poziomu wykształcenia), Czechach (52,2 % wobec 83,5 %), Bułgarii (47,0 % wobec 78,5 %) i Polsce (43,1 % wobec 70,4 %).

Osoby z więcej niż jedną pracą stanowią liczniejszą grupę wśród osób posiadających wysoki poziom wykształcenia

Na wykresie 1 pokazano, że odsetek osób z więcej niż jedną pracą jest niewielki i że osoby posiadające wysoki poziom wykształcenia (poziomy ISCED 5–8) częściej mają drugą pracę niż osoby posiadające średni poziom wykształcenia (poziomy ISCED 3–4) lub niski poziom wykształcenia (poziomy ISCED 0–2). W UE-28 w 2018 r. 5,0 % osób posiadających wykształcenie wyższe miało więcej niż jedną pracę, natomiast w przypadku osób posiadających niski i średni poziom wykształcenia odsetek ten wyniósł odpowiednio 2,8 % i 3,8 %.

Odsetek osób posiadających więcej niż jedną pracę i wysoki poziom wykształcenia był najwyższy w Niderlandach (10,1 %), Estonii (9,8 %), Szwecji (8,8 %) i Danii (8,3 %). Różnica między osobami posiadającymi niski poziom wykształcenia a osobami z wyższym wykształceniem w przypadku osób z więcej niż jedną pracą była największa na Łotwie (różnica 6,9 p.p.), a następnie w Estonii (różnica 6,7 p.p.), Portugalii (różnica 5,6 p.p.) i Niderlandach (różnica 4,9 p.p.). W niektórych państwach odsetek osób posiadających więcej niż jedną pracę był jednak nieznacznie wyższy wśród osób posiadających niski poziom wykształcenia niż wśród osób posiadających wysoki poziom wykształcenia; największa różnica w tym zakresie wystąpiła we Francji (różnica -1,8 p.p.).

Wykres 1: Osoby zatrudnione posiadające drugą pracę, według poziomu wykształcenia, grupa wiekowa 20–64 lata, 2018 r.
(% całkowitego zatrudnienia)
Źródło: Eurostat (lfsa_egaed) i (lfsa_e2ged)

Przewaga specjalistów, pracowników niższego szczebla, jak również pracowników sektora usług i sprzedaży

Pod względem zawodu specjaliści stanowili największą grupę w UE-28 w 2018 r. (zob. wykres 2a) – 20,0 % osób zatrudnionych. Na drugim miejscu znaleźli się pracownicy sektora usług i sprzedaży – 16,4 %, a na trzecim technicy i specjaliści wyższego szczebla – 16,3 %. Na drugim końcu skali dwie najmniejsze grupy stanowili wykwalifikowani pracownicy sektora rolnictwa, leśnictwa i rybołówstwa (3,0 %) i sił zbrojnych (0,6 %).

Uwzględnienie wyłącznie samego zawodu daje jednak ograniczony obraz gospodarczych, społecznych i kulturowych cech osób zatrudnionych. Z tego powodu wprowadzono szerszą klasyfikację o nazwie ESeG (europejskie grupy społeczno-ekonomiczne), która łączy zawód ze statusem zatrudnienia. Przy wykorzystaniu tej klasyfikacji specjaliści (20,0 %) pozostali największą grupą w UE-28 w 2018 r. (zob. wykres 2b), ale w tym przypadku na kolejnych miejscach znaleźli się pracownicy niższego szczebla – 18,2 % i wykwalifikowani pracownicy sektora przemysłowego – 16,2 % osób zatrudnionych.

Wykres 2a: Osoby zatrudnione według zawodu (ISCO), grupa wiekowa 20–64 lata, UE-28, 2018 r.
(% całkowitego zatrudnienia)
Źródło: Eurostat (lfsa_egais)


Wykres 2b: Osoby zatrudnione według europejskiej grupy społeczno-ekonomicznej, grupa wiekowa 20–64 lata, UE-28, 2018 r.
(% całkowitego zatrudnienia)
Źródło: Eurostat (lfsa_esega)

Wzrost zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy i w ramach pracy tymczasowej

W UE-28 odsetek pracowników w grupie wiekowej 20–64 lata, którzy swoją podstawową pracę wykonywali w niepełnym wymiarze czasu pracy, zwiększał się powoli, lecz miarowo z 14,9 % w 2002 r. do 19,0 % w 2015 r., a następnie nieznacznie spadł do 18,5 % w 2018 r. (zob. narzędzie 3 ikonka 1). Najwyższy odsetek osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy w 2018 r. stwierdzono w Niderlandach (46,8 %), a następnie w Austrii, Niemczech, Belgii, Zjednoczonym Królestwie, Szwecji i Danii, przy czym w każdym z tych państw na niepełny etat pracowała ponad jedna piąta (21 %) zatrudnionych. Z drugiej strony zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy było stosunkowo rzadkie w Bułgarii (1,8 % osób zatrudnionych), jak również na Węgrzech, w Słowacji, Chorwacji i Polsce (4,2 % – 6,2 %). Zatrudnienie w niepełnym wymiarze czasu pracy wzrosło od 2002 r. we wszystkich państwach członkowskich UE z wyjątkiem Rumunii (-3,1 p.p.), Polski (-2,7 p.p.), Litwy (-2,6 p.p.), Łotwy (-1,7 p.p.), Chorwacji (-1,6 p.p.), Bułgarii (-0,9 p.p.) i Portugalii (-0,6 p.p.).

Druga i trzecia ikonka narzędzia 3 przedstawia wyraźną różnicę w zakresie zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy między mężczyznami i kobietami. W 2018 r. w UE-28 w niepełnym wymiarze czasu pracy pracowało nieco poniżej jednej trzeciej (30,8 %) zatrudnionych kobiet w wieku 20–64 lata, znacznie więcej niż mężczyzn (8,0 %). W Niderlandach w 2018 r. w niepełnym wymiarze czasu pracowało około trzy czwarte (73,8 %) zatrudnionych kobiet i niewiele mniej niż jedna czwarta (23,0 %) mężczyzn; są to najwyższe wskaźniki wśród państw członkowskich UE. W latach 2002–2018 największy wzrost zatrudnienia kobiet w niepełnym wymiarze czasu pracy wyrażony w punktach procentowych miał miejsce we Włoszech (15,6 p.p. z 16,8 % do 32,4 %), a mężczyzn w Szwajcarii (7,9 p.p. z 9,1 % do 17,0 %), natomiast największy spadek w przypadku kobiet miał miejsce na Islandii (-11,8 p.p. z 42,3 % do 30,5 %), a w przypadku mężczyzn na Litwie (-3,2 p.p. z 8,3 % do 5,1 %).

Narzędzie 3: Osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze czasu pracy (ogółem, kobiety i mężczyźni) oraz osoby zatrudnione tymczasowo (ogółem, kobiety i mężczyźni), lata 2002–2018
(% pracowników ogółem/kobiet/mężczyzn w wieku od 20 do 64 lat)
Źródło: Eurostat


W latach 2002–2018 w UE-28 odsetek osób zatrudnionych na podstawie umowy na czas nieokreślony nieznacznie spadł, natomiast odsetek pracowników tymczasowych wzrósł z 11,2 % w 2002 r. do 13,2 % w 2018 r. (zob. narzędzie 3 ikonka 4). Liczba osób zatrudnionych tymczasowo różni się wśród państw członkowskich UE: najwyższy odsetek osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas określony odnotowano w 2018 r. w Hiszpanii (26,4 %), Polsce (23,9 %) i Portugalii (21,5 %). Z drugiej strony najniższy odsetek umów o pracę na czas określony można stwierdzić w Rumunii (1,1 %), na Litwie (1,4 %) i Łotwie (2,6 %).

Porównanie tymczasowego zatrudnienia mężczyzn i kobiet (zob. narzędzie 3 ikonki 5 i 6) wykazało, że w 2018 r. zróżnicowanie sytuacji kobiet i mężczyzn na poziomie UE nie było zbyt duże, przy 12,6 % w przypadku mężczyzn i 13,8 % w przypadku kobiet.

Narzędzie 4 przedstawia odsetek pracowników w wieku 20–64 lat zatrudnionych na podstawie umowy o pracę na czas określony na podstawie klasyfikacji europejskiej grupy społeczno-ekonomicznej (ESeG). W większości państw menadżerowie są najrzadziej zatrudniani na podstawie umowy o pracę na czas określony, natomiast na podstawie takich umów najczęściej są zatrudniani pracownicy niższego szczebla. Istnieją jednak znaczne różnice w poziomach takiego zatrudnienia między państwami: w Polsce 39,2 % pracowników niższego szczebla jest w takiej sytuacji, podczas gdy w Rumunii odsetek ten wynosi jedynie 2,6 %. Znaczne rozbieżności między państwami członkowskimi pod względem skłonności do zatrudniania na czas określony mogą, przynajmniej do pewnego stopnia, być efektem praktyk krajowych, podaży i popytu na rynku pracy, przewidywań pracodawców dotyczących potencjalnego wzrostu/recesji oraz łatwości, z jaką pracodawcy mogą zatrudniać i zwalniać pracowników.

Narzędzie 4: Pracownicy zatrudnieni na podstawie umów o pracę na czas określony według europejskiej grupy społeczno-ekonomicznej, 2018 r.
(% pracowników w wieku 20–64 lat)
Źródło: Eurostat


Pracownicy agencji pracy tymczasowej

Odsetek osób zatrudnionych, które pracują dla agencji pracy tymczasowej, jest niski. W 2018 r. na poziomie UE dotyczyło to 2,2 % zatrudnionych mężczyzn i 1,5 % zatrudnionych kobiet w wieku 20–64 lat. Na wykresie 3 pokazano, że korzystanie z tej formy zatrudnienia jest najwyższe w Słowenii (4,2 % w przypadku mężczyzn, 6,0 % w przypadku kobiet) i Hiszpanii (4,1 % w przypadku mężczyzn, 3,6 % w przypadku kobiet), natomiast prawie nie istnieje na Węgrzech (0,3 % w każdym przypadku), w Grecji (0,2 % w przypadku mężczyzn i 0,3 % w przypadku kobiet) oraz Zjednoczonym Królestwie (0,6 % w przypadku mężczyzn i 0,5 % w przypadku kobiet).

Różnica między mężczyznami i kobietami była najwyższa we Francji (2,0 p.p.), a na kolejnych miejscach znalazły się Niderlandy i Austria (1,6 p.p. w każdym państwie). W większości państw członkowskich UE różnica między mężczyznami i kobietami jest jednak niższa niż 1 p.p. Kobiety częściej niż mężczyźni pracują jako pracownicy tymczasowi w siedmiu państwach członkowskich UE (Grecji, Chorwacji, Danii, Polsce, Łotwie, Irlandii i Słowenii). Na Węgrzech odsetek osób pracujących dla agencji pracy tymczasowej jest taki sam w przypadku obu płci.

Wykres 3: Pracownicy agencji pracy tymczasowej według płci, 2018 r.
(% osób zatrudnionych w wieku 20–64 lat)
Źródło: Eurostat (lfsa_qoe_4a6r2)

Niepewne zatrudnienie

W 2018 r. 2,1 % mężczyzn i kobiet w wieku 20–64 lat w UE-28 znajdowało się w sytuacji niepewnego zatrudnienia (pracując na podstawie umowy o pracę zawartej na okres do 3 miesięcy). Ogólny odsetek osób w sytuacji niepewnego zatrudnienia był najwyższy w Chorwacji, we Francji, w Hiszpanii, we Włoszech i w Słowenii, jak również w krajach kandydujących – Serbii, Czarnogórze i Macedonii Północnej (wykres 4). Różnice między mężczyznami i kobietami były niższe niż 1 p.p. we wszystkich państwach z wyjątkiem Finlandii (1,1 p.p.), Serbii (1,3 p.p.) i Turcji (2,0 p.p.). W połowie państw członkowskich UE kobiety nieco częściej niż mężczyźni znajdowały się w sytuacji niepewnego zatrudnienia.

Wykres 4: Niepewne zatrudnienie według płci, 2018 r.
(% osób zatrudnionych w wieku 20–64 lat)
Źródło: Eurostat (lfsa_qoe_4ax1r2)

Dane źródłowe tablic i wykresów

Źródła danych

Zasięg geograficzny

Ludność aktywna zawodowo (siła robocza) obejmuje osoby zatrudnione i niezatrudnione. Do celów badania aktywności ekonomicznej ludności w UE (EU LFS) osoby zatrudnione definiuje się jako osoby w wieku 15 lat i starsze, które w tygodniu referencyjnym wykonywały jakąś pracę, nawet jeśli pracowały tylko przez jedną godzinę w tygodniu, za odpłatnością, dla zysku lub korzyści dla rodziny. Do siły roboczej należą również osoby zatrudnione lub prowadzące działalność gospodarczą, które tymczasowo nie pracowały ze względu np. na chorobę, urlop, spór zbiorowy, uczestnictwo w kształceniu lub szkoleniu.

Zatrudnienie można mierzyć w ujęciu liczby osób lub miejsc pracy, w ekwiwalentach pełnego czasu pracy lub w ujęciu przepracowanych godzin. We wszystkich danych szacunkowych przedstawionych w niniejszym artykule zastosowano liczbę osób; również informacje na temat wskaźników zatrudnienia oparto na danych szacunkowych dotyczących liczby osób. Ze względu na zmieniającą się liczbę ludności państw oraz w celu ułatwienia porównań między krajami różnej wielkości dane statystyczne dotyczące zatrudnienia często przedstawia się w postaci wskaźników zatrudnienia. Wskaźniki te publikuje się zwykle dla ludności w wieku produkcyjnym, do której zasadniczo zalicza się osoby w wieku od 15 do 64 lat, chociaż w Hiszpanii, Zjednoczonym Królestwie i Islandii stosowany jest przedział wiekowy od 16 do 64 lat. Grupa wiekowa 15–64 lata jest również standardowo badana przez inne międzynarodowe organizacje statystyczne (mimo że niektórzy decydenci kładą coraz większy nacisk na grupę wiekową 20–64 lata, jako że coraz większy odsetek ludności UE kontynuuje edukację w ramach szkolnictwa wyższego).

Główne pojęcia

Do głównych pojęć z zakresu zatrudnienia zdefiniowanych do celów badania aktywności ekonomicznej ludności (EU LFS) należą:

  • pracownicy, których definiuje się jako osoby wykonujące pracę dla pracodawcy publicznego lub prywatnego i pobierające wynagrodzenie w postaci pensji, płatności za wyniki lub płatności w naturze; zalicza się do nich także członków sił zbrojnych niebędących poborowymi;
  • osoby pracujące na własny rachunek, które prowadzą własne przedsiębiorstwo, gospodarstwo rolne lub praktykę zawodową. Uznaje się, że osoba pracująca na własny rachunek pracowała w tygodniu referencyjnym, jeśli spełnia jedno z następujących kryteriów: wykonuje pracę w celu uzyskania zysku; poświęca czas na prowadzenie działalności; lub jest w trakcie zakładania działalności;
  • rozróżnienia między pełnym a niepełnym wymiarem czasu pracy dokonuje się zasadniczo na podstawie spontanicznej odpowiedzi respondenta. Głównymi wyjątkami są Niderlandy i Islandia, gdzie stosuje się próg 35 godzin, Szwecja, gdzie próg stosuje się do osób pracujących na własny rachunek, oraz Norwegia, gdzie osoby pracujące od 32 do 36 godzin są pytane, czy jest to praca na pełny czy niepełny etat.
  • wskaźniki dotyczące zatrudnionych osób wykonujących dodatkową pracę odnoszą się tylko do osób wykonujących więcej niż jedną pracę w tym samym czasie; osób, które zmieniły pracę w tygodniu referencyjnym, nie zalicza się do osób wykonujących dwie prace;
  • pracownika uważa się za zatrudnionego tymczasowo, jeśli pracodawca i pracownik uzgodnili, że koniec zatrudnienia jest określony czynnikami obiektywnymi, takimi jak określona data, wykonanie zlecenia lub powrót tymczasowo zastępowanego pracownika. Do typowych przypadków należą: pracownicy sezonowi; osoby zaangażowane przez agencję zatrudnienia i wynajmowane stronie trzeciej do wykonania określonego zadania (o ile nie zawierają pisemnej umowy o pracę na czas nieokreślony); osoby na specjalnych umowach o szkolenie.

Poziom wykształcenia odnosi się do osiągniętego poziomu wykształcenia, tj. najwyższego pomyślnie ukończonego poziomu kształcenia. Niski poziom wykształcenia odnosi się do poziomów ISCED 0–2 (poniżej wykształcenia podstawowego, wykształcenia podstawowego i średniego I stopnia), średni poziom wykształcenia odnosi się do poziomów ISCED 3 i 4 (wykształcenia średniego II stopnia i kształcenia policealnego), a wysoki poziom wykształcenia odnosi się do poziomów ISCED 5–8 (wykształcenia wyższego).

Europejskie grupy społeczno-ekonomiczne (ESeG) to pochodna klasyfikacja, która umożliwia grupowanie jednostek o podobnych cechach gospodarczych, społecznych i kulturowych w całej Unii Europejskiej, wyłącznie na podstawie kluczowych zmiennych społecznych, aby zapewnić wygodne zastosowanie we wszystkich sondażach społecznych dostarczających porównywalne wyniki. Główne kluczowe zmienne społeczne, które zastosowano, to „status zawodowy według MOP”, „status zatrudnienia”, „zawód wykonywany” (zgodnie z ISCO-08) i „status na rynku pracy”. Szczegółowa klasyfikacja i noty wyjaśniające znajdują się na stronie ESeG na serwerze klasyfikacji Eurostatu RAMON (w jęz. angielskim).

Zbiory danych

Większość wskaźników przedstawionych w niniejszym artykule pochodzi ze zbiorów danych stanowiących główne wskaźniki badania aktywności ekonomicznej ludności (zbiorów danych rozpoczynających się od liter lfsi). Wspomniane główne wskaźniki różnią się od zbiorów danych ze szczegółowymi rocznymi i kwartalnymi wynikami badania (zbiorów danych rozpoczynających się literami lfsa i lfsq) tym, że szczegółowe wyniki badania opierają się wyłącznie na danych jednostkowych z badania aktywności ekonomicznej ludności, natomiast główne wskaźniki zostały dodatkowo przetworzone. Najczęstsze dodatkowe korekty polegały na korygowaniu głównych przerw w szeregach danych oraz szacowaniu brakujących wartości. Korekty te skutkują znacznymi różnicami między wspomnianymi dwoma zbiorami danych w przypadku niektórych lat.

Zbiory danych głównych wskaźników badania aktywności ekonomicznej ludności są najbardziej kompletnym i wiarygodnym zestawieniem danych dotyczących zatrudnienia i bezrobocia pochodzących z powyższego badania. Ponieważ jednak nie umożliwiają one analizy wszystkich zmiennych ogólnych, w niektórych przypadkach konieczne jest wykorzystanie również szczegółowych wyników badania.

Kontekst

Dane statystyczne dotyczące zatrudnienia mogą być stosowane w różnych analizach, w tym w badaniach z zakresu makroekonomii (w których pracę traktuje się jako czynnik produkcji), wydajności lub konkurencyjności. Można je też wykorzystywać do badania szeregu społecznych i behawioralnych aspektów związanych z sytuacją zawodową jednostki, takich jak integracja społeczna mniejszości lub zatrudnienie jako źródło dochodów gospodarstw domowych.

Wskaźnik zatrudnienia ma charakter zarówno strukturalny, jak i krótkoterminowy. Jako wskaźnik strukturalny może służyć do wyjaśnienia struktury rynków pracy i systemów gospodarczych w wymiarze równowagi między podażą a popytem na rynku pracy oraz jakości zatrudnienia. Jako wskaźnik krótkoterminowy zatrudnienie odzwierciedla cykl koniunkturalny; w tym względzie ma jednak pewne ograniczenia, ponieważ często jest określany mianem wskaźnika opóźnionego.

Dane statystyczne dotyczące zatrudnienia leżą u podstaw wielu dziedzin polityki UE. W listopadzie 1997 r. podczas szczytu w sprawie zatrudnienia w Luksemburgu zainicjowano europejską strategię zatrudnienia (EES), którą następnie w 2005 r. dostosowano do zmienionych celów lizbońskich, zaś w lipcu 2008 r. zaktualizowano wytyczne dotyczące polityki zatrudnienia na lata 2008–2010. W marcu 2010 r. Komisja Europejska ogłosiła strategię „Europa 2020” na rzecz inteligentnego, trwałego wzrostu sprzyjającego włączeniu społecznemu, którą Rada Europejska formalnie przyjęła w czerwcu 2010 r. Rada Europejska zatwierdziła pięć głównych celów, z których pierwszy to podniesienie do 2020 r. wskaźnika zatrudnienia wśród kobiet i mężczyzn w wieku od 20 do 64 lat do 75 %. Kierując się tymi głównymi celami, państwa członkowskie UE mogą określać własne cele krajowe i tworzyć krajowe programy reform, obejmujące działania, które mają być podjęte w celu wdrożenia tej strategii. Strategia ta może być realizowana, przynajmniej częściowo, przez promowanie elastycznych warunków pracy, np. pracy w niepełnym wymiarze czasu lub pracy w domu (telepracy), które zgodnie z wyrażanymi opiniami pobudzają uczestnictwo w rynku pracy. Inne inicjatywy, które mogą zachęcić większą liczbę osób do wejścia na rynek pracy, to m.in. poprawa dostępności placówek opieki nad dziećmi, zapewnienie większych możliwości uczenia się przez całe życie lub ułatwianie mobilności zawodowej. Zasadnicze znaczenie ma pod tym względem model „flexicurity”: polityka jednocześnie zwiększająca elastyczność rynków pracy, organizacji pracy i stosunków pracy, a zarazem uwzględniająca kwestie godzenia pracy z życiem prywatnym, bezpieczeństwo zatrudnienia i ochronę socjalną. Zgodnie z założeniami strategii „Europa 2020” europejska strategia zatrudnienia wspiera środki służące osiągnięciu do 2020 r. trzech głównych celów, a mianowicie tego, aby:

  • 75 % osób w wieku od 20 do 64 lat miało pracę;
  • odsetek uczniów przedwcześnie kończących naukę spadł poniżej 10 % oraz co najmniej 40 % osób w wieku od 30 do 34 lat miało wyższe wykształcenie;
  • o co najmniej 20 mln zmniejszyła się liczba osób zagrożonych ubóstwem i wyłączeniem społecznym.

Wolne tempo wychodzenia z kryzysu finansowego i gospodarczego oraz coraz więcej danych świadczących o rosnącym bezrobociu skłoniły Komisję Europejską do przedstawienia w dniu 18 kwietnia 2012 r. specjalnego pakietu dotyczącego zatrudnienia zawierającego propozycje środków sprzyjających tworzeniu miejsc pracy. W proponowanych przepisach skupiono się na aspekcie popytu w tworzeniu miejsc pracy i określono sposoby, dzięki którym państwa członkowskie mogą sprzyjać zatrudnieniu poprzez zmniejszanie obciążeń podatkowych związanych z zatrudnieniem lub wspieranie przedsiębiorstw rozpoczynających działalność. Wspomniane propozycje miały też na celu wskazanie obszarów gospodarki o dużym potencjale tworzenia miejsc pracy, takich jak zielona gospodarka, usługi zdrowotne i technologie informacyjno-komunikacyjne.

W grudniu 2012 r. w obliczu wysokiego i stale rosnącego bezrobocia osób młodych w państwach członkowskich UE Komisja Europejska przedstawiła pakiet na rzecz zatrudnienia młodzieży (COM(2012) 727 final). Stanowił on kontynuację działań na rzecz młodzieży nakreślonych w szerszym pakiecie dotyczącym zatrudnienia i zawiera wiele propozycji, między innymi:

  • gwarancję dla młodzieży zapewniającą, aby wszyscy młodzi ludzie w wieku do 25 lat otrzymali dobrej jakości ofertę pracy, dalszego kształcenia, przyuczenia do zawodu lub praktyki zawodowej w ciągu czterech miesięcy od zakończenia formalnej nauki lub utraty pracy;
  • konsultacje z europejskimi partnerami społecznymi w sprawie ram jakości staży umożliwiających młodym ludziom zdobycie wysokiej jakości doświadczenia zawodowego w bezpiecznych warunkach;
  • europejski sojusz na rzecz przygotowania zawodowego mający na celu poprawę jakości i zwiększenie możliwości przyuczania do zawodu, a także określający sposoby usuwania przeszkód dla mobilności młodych ludzi.

W 2013 r. Komisja Europejska kontynuowała starania służące zmniejszeniu bezrobocia osób młodych, których wyrazem była Inicjatywa na rzecz zatrudnienia ludzi młodych (COM(2013) 144 final) mająca umocnić i przyspieszyć działania nakreślone w pakiecie na rzecz zatrudnienia młodzieży. Celem tej inicjatywy jest wsparcie w szczególności młodych ludzi, którzy nie uczą się, nie pracują i nie szkolą, w regionach o stopie bezrobocia młodzieży przekraczającej 25 %. Następnie Komisja przedstawiła komunikat zatytułowany „Pracując wspólnie na rzecz młodych Europejczyków. Wezwanie do działania w sprawie bezrobocia osób młodych” (COM(2013) 447 final), który miał przyspieszyć wdrożenie gwarancji dla młodzieży i zapewnić pomoc państwom członkowskim UE i przedsiębiorstwom w zatrudnianiu większej liczby młodych ludzi.

Jednym z priorytetów kolegium komisarzy, które objęło urząd w 2014 r., jest skupienie się na pobudzaniu zatrudnienia, wzrostu i inwestycji. Temu celowi ma służyć uproszczenie prawodawstwa i bardziej inteligentne wykorzystanie istniejących zasobów finansowych i funduszy publicznych. W lutym 2015 r. Komisja Europejska opublikowała serię sprawozdań dotyczących poszczególnych państw, w których przedstawiła analizę polityki gospodarczej państw członkowskich UE oraz informacje na temat priorytetów tych państw na nadchodzący rok w zakresie pobudzania wzrostu i tworzenia miejsc pracy. W tym samym miesiącu Komisja Europejska zaproponowała też udostępnienie w 2015 r. 1 mld EUR z Inicjatywy na rzecz zatrudnienia ludzi młodych, aby zwiększyć nawet 30-krotnie płatności zaliczkowe, jakie państwa członkowskie UE mogłyby otrzymać, aby zwiększyć wskaźniki zatrudnienia młodzieży i pomóc w ten sposób nawet 650 000 młodych ludzi w znalezieniu pracy.

W czerwcu 2016 r. Komisja Europejska przyjęła europejski program na rzecz umiejętności (COM(2016) 381/2) pod hasłem „Współdziałanie na rzecz wzmocnienia kapitału ludzkiego, zdolności do zatrudnienia i konkurencyjności”. Ma on służyć zagwarantowaniu, aby ludzie rozwijali umiejętności konieczne obecnie i w przyszłości do zwiększania zdolności do zatrudnienia, podnoszenia konkurencyjności i pobudzania wzrostu w całej UE.

Jeszcze później, w dniu 17 listopada 2017 r. Europejski filar praw socjalnych został wspólnie podpisany przez Parlament Europejski, Radę i Komisję. Zatrudnienie i polityka społeczna to główne dziedziny zainteresowania w ramach Europejskiego filaru praw socjalnych, który ma na celu zapewnienie obywatelom nowych i bardziej skutecznych praw. Jego trzy główne obszary tematyczne to: (1) równe szanse i dostęp do zatrudnienia, (2) uczciwe warunki pracy, oraz (3) ochrona socjalna i integracja społeczna. W szczególności obowiązujące obecnie bardziej elastyczne rozwiązania dotyczące organizacji pracy zapewniają nowe możliwości zatrudnienia, zwłaszcza dla osób młodych, ale mogą również prowadzić do nowych form niepewnego zatrudnienia i nierówności. Budowanie bardziej sprawiedliwej Europy oraz pogłębienie jej wymiaru społecznego to jeden z kluczowych priorytetów Komisji. Europejskiemu filarowi praw socjalnych towarzyszy „tablica wskaźników społecznych”, za pośrednictwem której monitorowane będzie wdrażanie założeń filaru poprzez śledzenie tendencji i wyników w poszczególnych państwach UE w 12 obszarach i która będzie wykorzystywana w ramach europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej. Tablica wyników posłuży także do oceny postępów w działaniach na rzecz osiągnięcia najwyższej oceny ratingowej w kwestiach społecznych dla całej UE.

Bezpośredni dostęp do
Inne artykuły
Tablice
Baza danych
Sekcja specjalna
Publikacje
Metodologia
Prawodawstwo
Wizualizacje
Linki zewnętrzne






LFS main indicators (t_lfsi)
Population, activity and inactivity - LFS adjusted series (t_lfsi_act)
Employment - LFS adjusted series (t_lfsi_emp)
Unemployment - LFS adjusted series (t_une)
LFS series - Detailed annual survey results (t_lfsa)
LFS series - Specific topics (t_lfst)
LFS main indicators (lfsi)
Employment and activity - LFS adjusted series (lfsi_emp)
Unemployment - LFS adjusted series (une)
Labour market transitions - LFS longitudinal data (lfsi_long)
LFS series - Detailed quarterly survey results (from 1998 onwards) (lfsq)
LFS series - Detailed annual survey results (lfsa)
LFS series - Specific topics (lfst)
LFS ad-hoc modules (lfso)

Publikacje

ESMS metadata files and EU-LFS methodology (w jęz. angielskim)