Dane statystyczne dotyczące cen energii elektrycznej


Dane pobrano z bazy w maju 2018 r.

Planowana aktualizacja artykułu: listopad 2019 r.

Angielska wersja językowa jest bardziej aktualna.

Najważniejsze punkty

W drugiej połowie 2017 r. ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w UE najwyższe były w Danii i Niemczech.

W drugiej połowie 2017 r. ceny energii elektrycznej w UE dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi najwyższe były w Niemczech.

Electricity prices for household consumers (taxes included), second half 2017 (EUR per kWh)

W niniejszym artykule przeanalizowano zmiany cen energii elektrycznej zarówno dla gospodarstw domowych, jak i dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi w Unii Europejskiej (UE). Ujęto w nim również dane dotyczące cen pochodzące z Islandii, Liechtensteinu, Norwegii, Albanii, byłej jugosłowiańskiej republiki Macedonii, Czarnogóry, Serbii, Turcji, Bośni i Hercegowiny, Kosowa [1], Mołdawii i Ukrainy.

Cena energii w UE zależy od różnych uwarunkowań podażowo-popytowych, w tym sytuacji geopolitycznej, krajowego koszyka energetycznego, dywersyfikacji importu, kosztów sieci, kosztów ochrony środowiska, ciężkich warunków pogodowych bądź poziomu akcyzy i opodatkowania. Należy pamiętać, że ceny przedstawione w niniejszym artykule obejmują podatki, opłaty i VAT płacone przez gospodarstwa domowe, jednak nie obejmują podlegających zwrotowi podatków i opłat oraz VAT w przypadku odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi.

Pełny artykuł

Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych

Najwyższe ceny energii elektrycznej w Danii i Niemczech

W tabeli 1 przedstawiono przegląd średnich cen energii elektrycznej w euro za kilowatogodzinę (EUR/kWh) za ostatnie trzy lata (druga połowa każdego roku).

Tabela 1: Ceny energii elektrycznej w latach 2015–2017 (w drugiej połowie roku)
(EUR/kWh)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_204) (nrg_pc_205)

W przypadku gospodarstw domowych (zdefiniowanych na potrzeby niniejszego artykułu jako średniej wielkości konsumenci o rocznym zużyciu w przedziale 2 500 kWh < zużycie < 5 000 kWh) wśród państw członkowskich UE w drugiej połowie 2017 r. najwyższe ceny energii elektrycznej były w Niemczech (0,305 EUR/kWh), Danii (0,301 EUR/kWh) i Belgii (0,288 EUR/kWh); zob. wykres 1. Najniższe ceny energii elektrycznej odnotowano w Bułgarii (0,098 EUR/kWh), na Litwie (0,111 EUR/kWh) i na Węgrzech (0,113 EUR/kWh). Cena energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w Danii i w Niemczech była ponad trzykrotnie wyższa od ceny w Bułgarii.

Wykres 1: Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w drugiej połowie 2017 r.
(EUR/kWh)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_204)

Cena średnia w UE-28 — średnia ważona uwzględniająca najbardziej aktualne dane (z 2016 r.) dotyczące zużycia energii elektrycznej przez gospodarstwa domowe — wyniosła 0,205 EUR/kWh.

Na wykresie 2 przedstawiono zmiany cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w UE-28 od pierwszej połowy 2008 r. Ceny te wzrosły w 2008 r., nieco spadły w 2009 r., a następnie stale rosły od pierwszej połowy 2010 r. do drugiej połowy 2015 r. W pierwszej połowie 2016 r. ceny spadły i od tego czasu utrzymują się na stabilnym poziomie.

Wykres 2: Zmiany cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w UE-28 i w strefie euro w latach 2008–2017
(EUR/kWh)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_204)


Waga podatków i opłat różni się znacznie w poszczególnych państwach członkowskich

Na wykresie 3 przedstawiono udział podatków i opłat w całkowitej cenie detalicznej energii elektrycznej dla gospodarstw domowych. Względny udział podatków w drugiej połowie 2017 r. był najniższy na Malcie (4,8 %), gdzie do ceny bazowej dolicza się niską stawkę podatku VAT, a gospodarstwom domowym nie nalicza się żadnych innych podatków. Najwyższe podatki pobierano w Danii, gdzie podatki i opłaty stanowiły 69,4 % ostatecznej ceny.

Wykres 3: Odsetek podatków i opłat płaconych przez gospodarstwa domowe w drugiej połowie 2017 r.
(%)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_204)

Największy spadek cen energii elektrycznej odnotowano we Włoszech, w Chorwacji i na Litwie

Na wykresie 4 przedstawiono zmianę cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych, z uwzględnieniem wszystkich podatków i VAT, w walutach krajowych w okresie od drugiej połowy 2016 r. do drugiej połowy 2017 r.; Ceny te spadły w analizowanym okresie w 13 państwach członkowskich UE. Najwyższy wzrost cen odnotowano na Cyprze (12,6 %), a najbardziej wyraźny spadek cen energii elektrycznej nastąpił we Włoszech (-11,1 %) i w Chorwacji (-7,5 %).

Wykres 4: Zmiana cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w porównaniu z poprzednim rokiem, tym samym półroczem, drugą połową 2017 r.
(%)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_204)

Ceny energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi

Najwyższe ceny energii elektrycznej odnotowano we Włoszech i w Niemczech

W przypadku odbiorców innych niż gospodarstwa domowe (zdefiniowanych na potrzeby niniejszego artykułu jako średniej wielkości odbiorcy o rocznym zużyciu w przedziale 500 MWh < zużycie < 2 000 MWh) wśród państw członkowskich UE w drugiej połowie 2017 r. najwyższe ceny energii elektrycznej były we Włoszech i w Niemczech (zob. wykres 5). Cena średnia w UE-28 — średnia ważona uwzględniająca najbardziej aktualne dane (z 2016 r.) dotyczące zużycia przez odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi — wyniosła 0,112 EUR/kWh.

Wykres 5: Ceny energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi w drugiej połowie 2017 r.
(EUR/kWh)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_205)

Na wykresie 6 przedstawiono zmiany cen energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi w UE-28 od pierwszej połowy 2008 r. Ceny te wzrosły w 2008 r. oraz w pierwszej połowie 2009 r., spadły w drugiej połowie 2009 r. i ponownie rosły każdego półrocza aż do pierwszej połowy 2013 r. W drugiej połowie 2013 r. średnia cena nieznacznie spadła, a następnie dość mocno wzrosła (4,3 %) w pierwszej połowie 2014 r., osiągając najwyższy poziom w wysokości 0,123 EUR/kWh. Między drugą połową 2014 r. a drugą połową 2016 r. zaobserwowano tendencję spadkową. W pierwszej połowie 2017 r. odnotowano niewielki wzrost, wynoszący mniej niż 1 % w porównaniu z drugą połową 2016 r., ale cena ponownie spadła w drugiej połowie 2017 r.

Wykres 6: Zmiany cen energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi w UE-28 i w strefie euro w latach 2008–2017
(EUR/kWh)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_205)

Odsetek nieodzyskiwalnych podatków i opłat w cenach energii elektrycznej

Na wykresie 7 przedstawiono udział nieodzyskiwalnych podatków i opłat w całkowitej cenie energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi. W drugiej połowie 2017 r. najwyższy odsetek podatków pobierano w Danii, gdzie nieodzyskiwalne podatki i opłaty stanowiły 72,3 % całkowitej ceny.

Wykres 7: Odsetek nieodzyskiwalnych podatków i opłat płaconych przez odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi w drugiej połowie 2017 r.
(%)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_205)

Zmiany cen energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi

Na wykresie 8 przedstawiono zmianę cen energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi, w tym wszystkie nieodzyskiwalne podatki i opłaty, w walutach krajowych w okresie od drugiej połowy 2016 r. do drugiej połowy 2017 r. Ceny te spadły w analizowanym okresie w 16 państwach członkowskich UE. Najwyższe wzrosty cen zaobserwowano na Cyprze (7,5 %) i w Grecji (6,7 %), natomiast cena energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi spadła o 7,1 % w Republice Czeskiej.

Wykres 8: Zmiana cen energii elektrycznej dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi w porównaniu z poprzednim rokiem, tym samym półroczem, drugą połową 2017 r.
(%)
Źródło: Eurostat (nrg_pc_205)

Źródła danych

Zdefiniowanie gospodarstw domowych

W całym niniejszym artykule odniesienia do gospodarstw domowych dotyczą średniego standardowego zakresu konsumpcji przez gospodarstwa domowe o rocznym zużyciu energii elektrycznej w przedziale od 2 500 do 5 000 kWh. Wszystkie dane liczbowe są cenami konsumpcyjnymi, które obejmują podatki, opłaty i VAT.

Należy zauważyć, że porównanie cen między 2016 r. a 2017 r. odbywa się według cen w walutach krajowych w celu wykluczenia wpływu zmian kursów wymiany walut krajowych na euro w przypadku państw członkowskich UE i państw trzecich, które nie wprowadziły euro.

Zdefiniowanie innych odbiorców niż gospodarstwa domowe

W całym niniejszym artykule odniesienia do odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi dotyczą średniego standardowego zakresu zużycia dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi o rocznym zużyciu energii elektrycznej w przedziale od 500 do 2 000 MWh. W niniejszym artykule ceny podano według ceny bazowej produkcji energii elektrycznej i kosztów sieci, z uwzględnieniem wszystkich nieodzyskiwalnych podatków i opłat.

Metodologia

Ze względu na zmianę metodyki począwszy od 2007 r. nastąpiła przerwa w szeregu czasowym, stąd dostępny jest jedynie stosunkowo krótki szereg czasowy. Jednak nawet w tych krótkich ramach czasowych ceny energii elektrycznej ulegały znacznym wahaniom.

W 2016 r. weszło w życie rozporządzenie (UE) 2016/1952, w którym określono obowiązek gromadzenia i rozpowszechniania cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych i odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi. Do stycznia 2017 r. organy sprawozdawcze dobrowolnie przedstawiły dane dotyczące cen w sektorze gospodarstw domowych. Do 2016 r. domena odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi definiowana była jako konsumenci przemysłowi, ale organy sprawozdawcze miały możliwość włączenia innych odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi. Wraz z wprowadzeniem rozporządzenia (UE) 2016/1952 definicja została zmieniona z odbiorców przemysłowych na odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi, co miało na celu stworzenie jednej metodyki dla wszystkich państw składających sprawozdania.

Taryfy energii elektrycznej lub systemy ustalania cen różnią się w zależności od dostawcy. Mogą one wynikać z wynegocjowanych umów, szczególnie w przypadku dużych odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi. W przypadku mniejszych odbiorców są one zazwyczaj ustalane w zależności od ilości zużywanej energii elektrycznej przy uwzględnieniu kilku innych czynników. Większość taryf obejmuje również pewną formę opłaty stałej. Dlatego też nie ma jednej ceny energii elektrycznej. W celu porównania cen w czasie i między państwami członkowskimi UE w niniejszym artykule przedstawiono informacje dotyczące zakresów zużycia dla gospodarstw domowych oraz dla odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi. ‎Łącznie wyróżnia się pięć różnych rodzajów gospodarstw domowych, dla których ceny energii elektrycznej są gromadzone według różnych rocznych zakresów zużycia. Wśród odbiorców niebędących gospodarstwami domowymi ceny energii elektrycznej są gromadzone w sumie dla siedmiu różnych rodzajów użytkowników.

Gromadzone ceny obejmują ceny średnie w okresie sześciu miesięcy (półrocza lub semestru) od stycznia do czerwca (pierwsze półrocze lub semestr 1) oraz od lipca do grudnia (drugie półrocze lub semestr 2) każdego roku. Ceny obejmują cenę bazową za energię elektryczną, opłaty za przesył i dystrybucję, wynajem mierników i inne usługi. Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych przedstawiono z uwzględnieniem podatków, opłat, opłat niebędących podatkami, należności i podatku od wartości dodanej (VAT), ponieważ takie ujęcie odzwierciedla cenę końcową płaconą przez gospodarstwa domowe. Ponieważ odbiorcy niebędący gospodarstwami domowymi zazwyczaj mogą odzyskać podatek VAT i niektóre inne podatki, ceny dla przedsiębiorstw są podawane bez VAT i innych podlegających zwrotowi podatków/opłat/należności. Jednostką cen energii elektrycznej jest euro za kilowatogodzinę (EUR/kWh).

Kontekst

Cena i niezawodność dostaw energii, w szczególności energii elektrycznej, są kluczowymi elementami krajowej strategii dostaw energii. Ceny energii elektrycznej mają szczególne znaczenie dla międzynarodowej konkurencyjności, ponieważ energia elektryczna stanowi zazwyczaj znaczną część całkowitych kosztów energii dla przedsiębiorstw przemysłowych i usługowych. W przeciwieństwie do ceny paliw kopalnych, które są zwykle przedmiotem obrotu na rynkach światowych po stosunkowo jednolitych cenach, w państwach członkowskich UE istnieje szeroki przedział cen energii elektrycznej. Cena energii elektrycznej jest w pewnym stopniu uzależniona od ceny paliw pierwotnych, a ostatnio od kosztu certyfikatów emisji dwutlenku węgla (CO2).

Kwestie te zostały poruszone w komunikacie Komisji Europejskiej Jak przeciwdziałać negatywnym skutkom wyższych cen ropy naftowej? (COM(2008) 384), w którym wezwano UE do bardziej efektywnego wykorzystania energii i mniejszego uzależnienia od paliw kopalnych, w szczególności poprzez zastosowanie podejścia przedstawionego w pakiecie w zakresie zmian klimatycznych i energii odnawialnej.

UE działa na rzecz liberalizacji rynków energii elektrycznej i gazu od drugiej połowy lat 1990-tych. Na mocy dyrektyw przyjętych w 2003 r. ustanowiono wspólne przepisy dotyczące rynków wewnętrznych energii elektrycznej i gazu ziemnego. Ustalono terminy otwarcia rynków i umożliwienia klientom wyboru dostawcy: począwszy od dnia 1 lipca 2004 r. dla odbiorców gospodarczych oraz od dnia 1 lipca 2007 r. dla wszystkich odbiorców (w tym gospodarstw domowych). Niektóre państwa członkowskie UE uprzedziły proces liberalizacji, podczas gdy inne przyjmowały niezbędne środki znacznie wolniej. W istocie na wielu rynkach energii elektrycznej i gazu ziemnego nadal utrzymują się znaczne bariery wejścia na rynek, co widać po liczbie rynków, które nadal są zdominowane przez (prawie) monopolistycznych dostawców. W lipcu 2009 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły trzeci pakiet wniosków ustawodawczych mający na celu zapewnienie rzeczywistego i skutecznego wyboru dostawców, a także zapewnienie korzyści dla klientów. Uważa się, że zwiększona przejrzystość cen gazu i energii elektrycznej powinna przyczyniać się do promowania uczciwej konkurencji poprzez zachęcanie konsumentów do wyboru między różnymi źródłami energii (ropą naftową, węglem, gazem ziemnym oraz odnawialnymi źródłami energii) oraz różnymi dostawcami. Możliwe jest zwiększenie przejrzystości cen energii poprzez jak najszersze publikowanie i rozpowszechnianie cen i polityk cenowych.

Bezpośredni dostęp do
Inne artykuły
Tablice
Baza danych
Sekcja specjalna
Publikacje
Metodologia
Prawodawstwo
Wizualizacje
Linki zewnętrzne






Energy Statistics - prices (t_nrg_price) (w jęz. angielskim)
Electricity prices by type of user (ten00117) (w jęz. angielskim)


Energy Statistics - prices of natural gas and electricity (nrg_price) (w jęz. angielskim)
Energy statistics - natural gas and electricity prices (from 2007 onwards) (nrg_pc) (w jęz. angielskim)
Energy statistics - natural gas and electricity prices (until 2007) (nrg_pc_h) (w jęz. angielskim)


Przypisy

  1. Nazwy tej użyto bez uszczerbku dla stanowiska w sprawie statusu Kosowa i jest to zgodne z rezolucją Rady Bezpieczeństwa UNSCR 1244/1999 oraz z opinią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie deklaracji niepodległości Kosowa.