Στατιστικές για το άσυλο


Στοιχεία εξαχθέντα στις 16 Μαρτίου 2018 και
στις 18 Απριλίου 2018 (μέρος σχετικά με τις τελικές αποφάσεις).
Προγραμματισμένη επικαιροποίηση του άρθρου: Σεπτέμβριος 2019.

Ενδιαφέροντα σημεία
Το 2017 650 χιλιάδες αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας στα κράτη μέλη της ΕΕ.
Το 2017 χορηγήθηκε σε 538 000 αιτούντες άσυλο καθεστώς προστασίας στα κράτη μέλη της ΕΕ.
Το 2017 περίπου οι μισές (46%) πρωτοβάθμιες αποφάσεις στην ΕΕ για τη χορήγηση ασύλου είχαν θετική έκβαση.

Asylum applications (non-EU) in the EU-28 Member States, 2006–2017

Το παρόν άρθρο περιγράφει τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις σε σχέση με τους αριθμούς των αιτούντων άσυλο και τις αποφάσεις σχετικά με τις αιτήσεις χορήγησης ασύλου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Το άσυλο είναι μια μορφή διεθνούς προστασίας που παρέχεται από ένα κράτος στο έδαφός του. Χορηγείται σε πρόσωπα που δεν είναι σε θέση να ζητήσουν προστασία στη χώρα ιθαγένειας και/ή κατοικίας τους, ιδίως εξαιτίας του φόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή πολιτικών πεποιθήσεων.


Πλήρες άρθρο


Αριθμός των αιτούντων άσυλο: μείωση το 2017

Ο αριθμός αιτούντων άσυλο, μετά την κορύφωσή του το 1992 (672 χιλιάδες αιτήσεις στην ΕΕ-15) όταν τα κράτη μέλη της ΕΕ υποδέχτηκαν πολλούς αιτούντες άσυλο από την πρώην Γιουγκοσλαβία και ξανά το 2001 (424 χιλιάδες αιτήσεις στην ΕΕ-27), μειώθηκε στην ΕΕ-27 σε μόλις κάτω από 200 χιλιάδες έως το 2006.

Αν εστιάσουμε μόνο στις αιτήσεις από υπηκόους τρίτων χωρών (βλέπε σχήμα 1), σημειώθηκε σταδιακή αύξηση στον αριθμό των αιτήσεων για τη χορήγηση ασύλου στην ΕΕ-27 και μετέπειτα στην ΕΕ-28 έως και το 2012· ύστερα από το 2012 ο αριθμός των αιτούντων άσυλο αυξήθηκε με γρηγορότερο ρυθμό, για την ακρίβεια υποβλήθηκαν 431 χιλιάδες αιτήσεις το 2013, 627 χιλιάδες αιτήσεις το 2014 και περίπου 1,3 εκατομμύρια αιτήσεις τόσο το 2015 όσο και το 2016. Ως εκ τούτου, ο αριθμός των αιτήσεων για τη χορήγηση ασύλου στην ΕΕ-28 το 2015 και το 2016 ήταν περίπου διπλάσιος από τον αριθμό που είχε καταγραφεί στην ΕΕ-15 κατά την προηγούμενη σχετική κορύφωση του 1992. Το 2017 περίπου 705 χιλιάδες αιτούντες άσυλο υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Πρόκειται για μόλις πάνω από το ήμισυ του αριθμού που καταγράφηκε το 2016, όταν καταγράφηκαν σχεδόν 1,3 εκατομμύρια αιτούντες άσυλο. Το ποσό αυτό είναι συγκρίσιμο με τα επίπεδα που καταγράφηκαν το 2014, πριν από τις κορυφώσεις του 2015 και του 2016.

Σχήμα 1: Αιτήσεις χορήγησης ασύλου
(από υπηκόους τρίτων χωρών) στα κράτη μέλη της ΕΕ-28, 2006-2017
(χιλιάδες)
Πηγή: Eurostat (migr_asyctz) και (migr_asyappctza)

Αιτούντες για πρώτη φορά: 560 χιλιάδες λιγότεροι το 2017

Ο αριθμός των αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 [1] Το 2017 ανήλθαν σε 650 χιλιάδες, δηλαδή ο αριθμός ήταν κατά 55 χιλιάδες (περίπου 8 %) χαμηλότερος από τον συνολικό αριθμό αιτούντων. Ως «αιτών/-ούσα για πρώτη φορά» νοείται το άτομο που υπέβαλε αίτηση ασύλου για πρώτη φορά σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ και, ως εκ τούτου, δεν συμπεριλαμβάνονται οι αιτούντες που υποβάλλουν εκ νέου αίτηση (στο ίδιο κράτος μέλος); συνεπώς ο αριθμός αντιστοιχεί με μεγαλύτερη ακρίβεια στον αριθμό των νεοαφιχθέντων ατόμων που αιτούνται διεθνή προστασία στο κράτος μέλος που υποβάλλει τα στοιχεία.

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα αριθμητικά στοιχεία για το 2017, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, σημειώθηκε μείωση κατά 560 χιλιάδες στους αιτούντες για πρώτη φορά στην ΕΕ-28, δεδομένου ότι ο αριθμός των αιτούντων για πρώτη φορά μειώθηκε από σχεδόν 1,2 εκατομμύρια το 2016 σε 650 χιλιάδες το 2017. Προηγήθηκε ελαφριά μείωση κατά 50 χιλιάδες αιτούντες για πρώτη φορά μεταξύ του 2015 και του 2016. Στη μείωση αυτή συνέβαλαν κατά κύριο λόγο οι χαμηλότεροι αριθμοί αιτούντων από τη Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ (βλ. σχήμα 2).

Σχήμα 2: Χώρες ιθαγένειας των αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) στα κράτη μέλη της ΕΕ-28, 2016 και 2017
(χιλιάδες αιτούντων για πρώτη φορά)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Ιθαγένεια των αιτούντων για πρώτη φορά: κυρίως από τη Συρία και το Ιράκ

Το 2017 η Συρία ήταν η κύρια χώρα ιθαγένειας των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη της ΕΕ, θέση που κατέχει κάθε χρόνο από το 2013. Το 2017 ο αριθμός των Σύριων αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 μειώθηκε στους 102 χιλιάδες από 335 χιλιάδες το 2016· ενώ το ποσοστό των Σύριων επί του συνόλου της ΕΕ-28 μειώθηκε από 27,8 % σε 15,8 %. Παρά τη μείωση αυτή, η Συρία ήταν η κύρια χώρα ιθαγένειας σε δεκατέσσερα κράτη μέλη της ΕΕ.

Οι Ιρακινοί αναλογούσαν στο 7 % του συνολικού αριθμού των αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά και οι Αφγανοί στο 7 %, ενώ οι Νιγηριανοί και οι Πακιστανοί αντιπροσώπευαν το 6 % και το 5 % αντιστοίχως.

Μεταξύ των ιθαγενειών με τον μεγαλύτερο αριθμό υπηκόων που υπέβαλαν αίτηση για άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 το 2017, οι μεγαλύτερες σχετικές αυξήσεις σε σύγκριση με το 2016 καταγράφηκαν για τους Νιγηριανούς (αύξηση κατά 2,2 εκατοστιαίες μονάδες), καθώς και τους Μπαγκλαντεσιανούς και τους υπηκόους της Γουινέας (έως και 1,6 εκατοστιαίες μονάδες σε κάθε περίπτωση). Επίσης, αισθητή αύξηση σημειώθηκε, σε σχετικούς όρους, στον αριθμό των αιτούντων από την Τουρκία, τη Βενεζουέλα, την Ακτή Ελεφαντοστού, καθώς και την Ερυθραία και την Αλβανία. Η μεγαλύτερη σχετική μείωση του αριθμού των αιτούντων, μεταξύ των πιο κοινών χωρών ιθαγένειας των αιτούντων άσυλο το 2017 (εκτός της Συρίας), καταγράφηκε για τους Αφγανούς, τους Ιρακινούς και τους Ιρανούς [2].

Κύριες χώρες προορισμού: Γερμανία, Ιταλία και Γαλλία

Το 2017 καταγράφηκαν στη Γερμανία 198 χιλιάδες αιτούντες, αριθμός ο οποίος αντιπροσωπεύει το 31 % του συνόλου των αιτούντων για πρώτη φορά στην ΕΕ-28. Ακολουθούν οι εξής χώρες: Ιταλία (127 χιλιάδες ή 20 %), Γαλλία (91 χιλιάδες ή 14 %), Ελλάδα (57 χιλιάδες ή 9 %), Ηνωμένο Βασίλειο (33 χιλιάδες ή 5 %) και Ισπανία (30 χιλιάδες ή 5%).

Μεταξύ των κρατών μελών με περισσότερους από 5 χιλιάδες αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά το 2017, ο αριθμός των αιτούντων σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, σε σχετικούς όρους, αυξήθηκε περισσότερο στην Ισπανία (+96 % ή αύξηση κατά 15 χιλιάδες αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά το 2017 σε σύγκριση με το 2016), τη Γαλλία (+19 % ή αύξηση κατά 14 χιλιάδες), την Ελλάδα (+14 % ή αύξηση κατά 7 χιλιάδες) και την Ιταλία (+4 % ή αύξηση κατά 5 χιλιάδες). Αντιθέτως, οι σημαντικότερες σχετικές μειώσεις καταγράφηκαν στη Γερμανία (-73 % ή μείωση κατά 520 χιλιάδες αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά το 2017 σε σύγκριση με το 2016), την Αυστρία (-44 % ή μείωση κατά 18 χιλιάδες), τις Κάτω Χώρες (-17 % ή μείωση κατά 3 χιλιάδες) και το Ηνωμένο Βασίλειο (-15 % ή μείωση κατά 6 χιλιάδες) (βλ. σχήμα 3).

Σχήμα 3: Αριθμός αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) στα κράτη μέλη της ΕΕ και της ΕΖΕΣ, 2016 και 2017
(χιλιάδες αιτούντων για πρώτη φορά)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)


Ο πίνακας 1 παρέχει μια επισκόπηση των πέντε μεγαλύτερων ομάδων αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά (ανά ιθαγένεια) σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ. Οι Σύριοι αντιπροσώπευαν τον μεγαλύτερο αριθμό αιτούντων σε 14 από τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, εκ των οποίων 49 χιλιάδες αιτούντες στη Γερμανία (ο μεγαλύτερος αριθμός αιτούντων από συγκεκριμένη χώρα σε κράτος μέλος της ΕΕ το 2017) και 16 χιλιάδες στην Ελλάδα. Περίπου 22 χιλιάδες Ιρακινοί υπέβαλαν αίτηση για προστασία στη Γερμανία και 8 χιλιάδες στην Ελλάδα, ενώ 16 χιλιάδες Αφγανοί αιτούντες καταγράφηκαν στη Γερμανία και περίπου 7 χιλιάδες στην Ελλάδα και τη Γαλλία. Στα κράτη μέλη με μεγάλο αριθμό αιτούντων μίας συγκεκριμένης ιθαγένειας το 2017 συγκαταλέγονται επίσης η Ιταλία με 25 χιλιάδες αιτούντες από τη Νιγηρία και 12 χιλιάδες από το Μπανγκλαντές, η Γαλλία με 11 χιλιάδες αιτούντες από την Αλβανία και η Ισπανία με 10 χιλιάδες αιτούντες από τη Βενεζουέλα.

Πίνακας 1: Οι πέντε κύριες ιθαγένειες των αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες), 2017
(αριθμός αιτούντων για πρώτη φορά, στρογγυλοποιημένα στοιχεία)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Ηλικία και φύλο των αιτούντων για πρώτη φορά

Το 2017 πάνω από τέσσερις στους πέντε (82 %) αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 ήταν κάτω των 35 ετών (βλέπε σχήμα 4)· αυτοί που βρίσκονταν στην ηλικιακή ομάδα των 18-34 ετών αντιπροσώπευαν ελαφρώς περισσότερο από το ήμισυ (51 %) του συνολικού αριθμού των αιτούντων για πρώτη φορά, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο (31 %) του συνολικού αριθμού των αιτούντων για πρώτη φορά ήταν ανήλικοι κάτω των 18 ετών.

Αυτή η ηλικιακή κατανομή των αιτούντων άσυλο ήταν κοινή σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη της ΕΕ με το μεγαλύτερο μερίδιο των αιτούντων να ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 18-34. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις στην τάση αυτή: η Αυστρία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Γερμανία ανέφεραν υψηλότερο ποσοστό αιτούντων άσυλο ηλικίας κάτω των 18 ετών (υψηλότερο του 45 %).

Σχήμα 4: Κατανομή με βάση την ηλικία των αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) για πρώτη φορά στα κράτη μέλη της ΕΕ και της ΕΖΕΣ, 2017
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Η κατανομή των αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά ανά φύλο δείχνει ότι περισσότεροι άνδρες απ’ ό,τι γυναίκες αιτήθηκαν άσυλο. Στη νεότερη ηλικιακή ομάδα (0-13 ετών), οι άρρενες αντιπροσώπευαν το 52 % του συνολικού αριθμού αιτούντων το 2017. Η ανισότητα μεταξύ των φύλων ήταν μεγαλύτερη για τους αιτούντες άσυλο στις ηλικίες 14-17 ή 18-34 ετών, καθώς περίπου τα τρία τέταρτα των αιτούντων για πρώτη φορά ήταν άρρενες, ενώ το μερίδιο αυτό μειώθηκε σε λίγο περισσότερο από τα τρία πέμπτα για την ηλικιακή ομάδα 35-64. Σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ-28, στην ηλικιακή ομάδα 65 ετών και άνω οι γυναίκες που αιτήθηκαν άσυλο ήταν περισσότερες απ’ ό,τι οι άντρες το 2017, μολονότι η ομάδα αυτή ήταν σχετικά μικρή, καθώς αντιπροσώπευε μόλις το 0,6 % του συνολικού αριθμού των αιτούντων για πρώτη φορά.

Σχήμα 5: Ποσοστό αρρένων αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) για πρώτη φορά στα κράτη μέλη της ΕΕ-28, ανά ηλικιακή ομάδα, 2017
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Αιτήσεις από ασυνόδευτους ανηλίκους

Ασυνόδευτος ανήλικος θεωρείται πρόσωπο ηλικίας κάτω των 18 ετών το οποίο εισέρχεται στο έδαφος κράτους μέλους της ΕΕ χωρίς να συνοδεύεται από ενήλικο ο οποίος είναι αρμόδιος γι’ αυτόν ή ανήλικος ο οποίος μένει ασυνόδευτος μετά την είσοδό του στο έδαφος ενός κράτους μέλους. Το 2017 υποβλήθηκαν 31,8 χιλιάδες αιτήσεις στην ΕΕ-28 από ασυνόδευτους ανήλικους· το 13 % του συνόλου των ανηλίκων ήταν ασυνόδευτοι (βλέπε σχήμα 6). Το 2017 το μερίδιο των ασυνόδευτων ανηλίκων επί των ανηλίκων που αιτήθηκαν άσυλο ήταν χαμηλότερο από το ήμισυ σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Σχήμα 6: Κατανομή με βάση την κατάσταση των ανήλικων αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) στα κράτη μέλη της ΕΕ και της ΕΖΕΣ, 2017
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza) και (migr_asyunaa)

Πρωτοβάθμιες αποφάσεις σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου

Τα στοιχεία που αφορούν τις αποφάσεις σχετικά με τις αιτήσεις χορήγησης ασύλου διατίθενται για δύο βαθμούς, δηλαδή για τις αποφάσεις σε πρώτο βαθμό και τις τελικές αποφάσεις που λαμβάνονται ύστερα από έφεση ή επανεξέταση. Το 2017 τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ χορήγησαν καθεστώς προστασίας σε 538 000 αιτούντες άσυλο· πρόκειται για μείωση κατά σχεδόν 25% σε σύγκριση με το 2016.

Το 2017 εκδόθηκαν σχεδόν 1 εκατομμύριο πρωτοβάθμιες αποφάσεις σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, με αποτέλεσμα να σημειωθεί ελαφριά πτώση σε σύγκριση με το 2016 (1,1 εκατομμύριο). Ο μακράν μεγαλύτερος αριθμός αποφάσεων λήφθηκε στη Γερμανία (βλέπε σχήμα 7) και αποτέλεσε περίπου το ήμισυ (54 %) του συνόλου των πρωτοβάθμιων αποφάσεων στην ΕΕ-28 το 2017.

Σχήμα 7: Αριθμός πρωτοβάθμιων και τελικών αποφάσεων σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου (από υπηκόους τρίτων χωρών), 2017
(χιλιάδες)
Πηγή: Eurostat (migr_asydcfsta) και (migr_asydcfina)

Στο σχήμα 8 αναλύεται η έκβαση των πρωτοβάθμιων αποφάσεων. Παρότι οι όροι πρόσφυγας και καθεστώς επικουρικής προστασίας ορίζονται από την ενωσιακή νομοθεσία, οι λόγοι ανθρωπιστικής φύσης διαφέρουν ανάλογα με την εθνική νομοθεσία και δεν εφαρμόζονται σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ.

Το 2017 σχεδόν το ήμισυ (46 %) [3] των πρωτοβάθμιων αποφάσεων της ΕΕ-28 για το άσυλο είχαν θετική έκβαση, δηλαδή χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα ή καθεστώτος επικουρικής προστασίας ή άδειας διαμονής για λόγους ανθρωπιστικής φύσης (βλέπε σχήμα 8). Όσον αφορά τις πρωτοβάθμιες αποφάσεις, το 2017 περίπου το 50 % όλων των θετικών αποφάσεων στην ΕΕ-28 οδήγησε στη χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα.

Σχήμα 8: Κατανομή των πρωτοβάθμιων αποφάσεων σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου (από υπηκόους τρίτων χωρών), 2017
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asydcfsta)

Το 2017 στην ΕΕ-28 χορηγήθηκε σε πρώτο βαθμό καθεστώς πρόσφυγα σε συνολικά 222 χιλιάδες άτομα, σε 159 χιλιάδες χορηγήθηκε καθεστώς επικουρικής προστασίας και σε 63 χιλιάδες χορηγήθηκε άδεια παραμονής για λόγους ανθρωπιστικής φύσης.

Το 2017 το μεγαλύτερα μερίδια θετικών πρωτοβάθμιων αποφάσεων για τη χορήγηση ασύλου καταγράφηκαν στην Ιρλανδία (89 %), τη Λιθουανία (78 %) και τη Λετονία (74 %). Αντίθετα, στην Τσεχική Δημοκρατία, την Πολωνία και τη Γαλλία καταγράφηκαν ποσοστά πρωτοβάθμιων αποφάσεων απόρριψης άνω του 70 %.

Τελικές αποφάσεις υπό έφεση

Το μερίδιο των θετικών τελικών αποφάσεων βάσει έφεσης ή επανεξέτασης (36 %· βλέπε σχήμα 9) ήταν σημαντικά χαμηλότερο στην ΕΕ-28 το 2017 απ’ ό,τι για τις πρωτοβάθμιες αποφάσεις (45 %· βλέπε σχήμα 8). Το 2017 περίπου 95,2 χιλιάδες άτομα στην ΕΕ-28 έλαβαν θετικές τελικές αποφάσεις βάσει έφεσης ή επανεξέτασης, εκ των οποίων 49,6 χιλιάδες έλαβαν το καθεστώς πρόσφυγα, 31,1 χιλιάδες έλαβαν επικουρική προστασία και επιπλέον 14,6 χιλιάδες τέθηκαν υπό καθεστώς ανθρωπιστικής προστασίας.

Σχήμα 9: Κατανομή των τελικών αποφάσεων σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου (από υπηκόους τρίτων χωρών), 2017
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asydcfina)

Μόνο σε τέσσερα κράτη μέλη της ΕΕ πάνω από το ήμισυ των τελικών αποφάσεων για το άσυλο ήταν θετικές το 2017: Φινλανδία (65 %), Κάτω Χώρες (59 %), Ηνωμένο Βασίλειο (57 %) και Αυστρία (56 %).

Τα υψηλότερα ποσοστά τελικών απορρίψεων καταγράφηκαν στη Σλοβακία, τη Σλοβενία και την Εσθονία, όπου όλες οι τελικές αποφάσεις ήταν αρνητικές.

Πηγή δεδομένων για πίνακες και γραφήματα

Πηγές δεδομένων

Η Eurostat παράγει στατιστικές για ένα φάσμα θεμάτων που σχετίζονται με τη διεθνή μετανάστευση. Μεταξύ του 1986 και του 2007, τα στοιχεία για το άσυλο συλλέχθηκαν βάσει συμφωνίας κυρίων. Αρχής γενομένης από το 2008 τα στοιχεία παρέχονται στη Eurostat δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) 862/2007· οι περισσότερες στατιστικές που παρουσιάζονται στο παρόν άρθρο συλλέχθηκαν εντός του εν λόγω ρυθμιστικού πλαισίου.

Τα στοιχεία παρέχονται στη Eurostat κάθε μήνα (για τις στατιστικές των αιτήσεων ασύλου), κάθε τρίμηνο (για τις πρωτοβάθμιες αποφάσεις) ή κάθε χρόνο (για τις τελικές αποφάσεις βάσει έφεσης ή επανεξέτασης, την επανεγκατάσταση και τους ασυνόδευτους ανηλίκους). Οι στατιστικές βασίζονται σε διοικητικές πηγές και υποβάλλονται στη Eurostat από τις στατιστικές αρχές, τα υπουργεία εσωτερικών ή τους οργανισμούς που σχετίζονται με τη μετανάστευση στα κράτη μέλη της ΕΕ.

Δύο διαφορετικές κατηγορίες ατόμων θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την ανάλυση των στατιστικών στοιχείων σχετικά με το άσυλο. Η πρώτη περιλαμβάνει τους αιτούντες άσυλο που υπέβαλαν αίτηση (ασύλου) η οποία τελεί υπό εξέταση από την οικεία αρχή. Η δεύτερη αποτελείται από άτομα τα οποία, ύστερα από εξέταση, έχουν αναγνωριστεί ως πρόσφυγες ή στα οποία έχει χορηγηθεί κάποιο άλλο είδος διεθνούς προστασίας (επικουρική προστασία) ή στα οποία έχει χορηγηθεί προστασία με βάση το εθνικό δίκαιο για τη διεθνή προστασία (άδειες διαμονής για λόγους ανθρωπιστικής φύσης) ή στα οποία δεν χορηγήθηκε οποιαδήποτε μορφή προστασίας.

Από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007, διατίθενται στατιστικές σχετικά με τις αποφάσεις για το άσυλο για τα διάφορα στάδια της διαδικασίας ασύλου. Οι πρωτοβάθμιες αποφάσεις είναι αποφάσεις που εκδίδονται από την αρμόδια πρωτοβάθμια αρχή στο πλαίσιο της διοικητικής/δικαστικής διαδικασίας χορήγησης ασύλου στη χώρα υποδοχής. Αντιθέτως, οι τελικές αποφάσεις υπό έφεση ή επανεξέταση σχετίζονται με αποφάσεις που εκδίδονται στον τελευταίο βαθμό της διοικητικής/δικαστικής διαδικασίας χορήγησης ασύλου και οι οποίες προκύπτουν από έφεση που άσκησε αιτών άσυλο του οποίου η αίτηση είχε απορριφθεί σε προηγούμενο στάδιο. Δεδομένου ότι οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου και ο αριθμός / τα επίπεδα των αρμόδιων φορέων λήψης αποφάσεων διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, ο πραγματικός τελικός βαθμός ενδέχεται να είναι, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και τις διοικητικές διαδικασίες, απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου. Ωστόσο, η εφαρμοζόμενη μεθοδολογία καθορίζει ότι οι τελικές αποφάσεις θα πρέπει να αναφέρουν τι αποτελεί ουσιαστικά τελική απόφαση στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων: με άλλα λόγια, από τη στιγμή που όλα τα συνήθη ένδικα μέσα έχουν εξαντληθεί και δεν υπάρχει δυνατότητα προσφυγής επί της ουσίας της απόφασης αλλά μόνον για διαδικαστικούς λόγους.

Πλαίσιο

Στη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων (όπως τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης του 1967) καθορίστηκε, πριν από περισσότερα από 60 χρόνια, η έννοια του πρόσφυγα και θεσπίστηκε μια κοινή προσέγγιση έναντι των προσφύγων η οποία αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους για την ανάπτυξη ενός κοινού συστήματος ασύλου στην ΕΕ. Αρχής γενομένης από το 1999 η ΕΕ εργάστηκε για τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης και άλλες ισχύουσες διεθνείς πράξεις.

Το πρόγραμμα της Χάγης εγκρίθηκε από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στις 5 Νοεμβρίου 2004. Στο πρόγραμμα αυτό προτείνεται η ιδέα ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου (ΚΕΣΑ), ειδικότερα, θίγονται οι προκλήσεις για τη θέσπιση κοινών διαδικασιών και ενιαίου καθεστώτος για τα πρόσωπα στα οποία χορηγείται άσυλο ή επικουρική προστασία. Τον Ιούνιο του 2008 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τοσχέδιο πολιτικής για το άσυλο (COM(2008) 360 final) στο οποίο συμπεριλαμβάνονται τρεις πυλώνες προς στήριξη της δημιουργίας του ΚΕΣΑ:

  • ενίσχυση της εναρμόνισης των προτύπων προστασίας μέσω της περαιτέρω ευθυγράμμισης της νομοθεσίας των κρατών μελών της ΕΕ για το άσυλο·
  • αποτελεσματική και ικανοποιητικά υποστηριζόμενη έμπρακτη συνεργασία·
  • αυξημένη αλληλεγγύη και υπευθυνότητα μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, καθώς και μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατύπωσε πρόταση για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO). Η EASO υποστηρίζει τα κράτη μέλη της ΕΕ στις προσπάθειές τους να εφαρμόσουν μια πιο συνεκτική και δίκαιη πολιτική ασύλου. Επίσης, παρέχει τεχνική και επιχειρησιακή στήριξη στα κράτη μέλη που υφίστανται ιδιαίτερες πιέσεις (με άλλα λόγια, στα κράτη μέλη που δέχονται μεγάλο αριθμό αιτήσεων ασύλου). Η EASO τέθηκε σε πλήρη λειτουργία τον Ιούνιο του 2011 και κατέβαλε προσπάθεια για να αυξήσει το δυναμικό, τη δραστηριότητα και την επιρροή της, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ύπατο Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR).

Τον Μάιο του 2010 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα πρόγραμμα δράσης για τους ασυνόδευτους ανηλίκους (COM(2010) 213 final), οι οποίοι θεωρούνται τα πιο εκτεθειμένα και πιο ευάλωτα θύματα της μετανάστευσης. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στη δημιουργία μιας συντονισμένης προσέγγισης και δεσμεύει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να παράσχουν υψηλά πρότυπα υποδοχής, προστασίας και ένταξης για τους ασυνόδευτους ανηλίκους. Ως συμπλήρωμα αυτού του προγράμματος δράσης, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης κατάρτισε διεξοδική EU μελέτη σχετικά με τις πολιτικές υποδοχής καθώς και τις ρυθμίσεις για την επιστροφή και την ένταξη των ασυνόδευτων ανηλίκων.

Στον τομέα αυτόν έχουν καταρτιστεί ορισμένες οδηγίες. Οι τέσσερις κύριες νομικές πράξεις στον τομέα του ασύλου —για τις οποίες διατυπώνονται επί του παρόντος προτάσεις για αντικατάσταση ή αναδιατύπωση— είναι οι εξής:

Η μεταναστευτική κρίση κατά το μεγαλύτερο μέρος του 2015 και του 2016 είχε ως αποτέλεσμα να ανακοινώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή proposals ένα μέσο βοήθειας έκτακτης ανάγκης εντός της ΕΕ. Σύμφωνα με το σχέδιο, θα διατεθεί βοήθεια ύψους περίπου 700 εκατ. ευρώ (σε διάστημα τριών ετών), με σκοπό να διευκολυνθεί η αποτροπή ανθρωπιστικής κρίσης και να είναι εφικτή η ταχύτερη παροχή τροφής, στέγασης και υγειονομικής περίθαλψης, σύμφωνα με τις ανάγκες των προσφύγων εντός της ΕΕ.

Τον Απρίλιο του 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση (COM(2016) 197 final) με την οποία ξεκίνησε η διαδικασία μεταρρύθμισης του ΚΕΣΑ. Στην ανακοίνωση περιλαμβάνονταν προτάσεις για ένα δίκαιο και βιώσιμο σύστημα κατανομής των αιτούντων άσυλο μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, περαιτέρω εναρμόνιση των διαδικασιών ασύλου και των προτύπων για τη δημιουργία ισότιμων συνθηκών σε όλη την ΕΕ και, κατά συνέπεια, τη μείωση των παραγόντων έλξης που προκαλούν παράτυπες δευτερογενείς μετακινήσεις και διεύρυνση του ρόλου της EASO.

Τον Μάιο του 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια πρώτη δέσμη μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για τη δημιουργία ενός βιώσιμου και δίκαιου συστήματος του Δουβλίνου (COM(2016) 270 final), την ενίσχυση του συστήματος Eurodac (COM(2016) 272 final) και την ίδρυση του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο (COM(2016) 271 final).

Τον Ιούλιο του 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια δεύτερη δέσμη μέτρων σχετικά με τη μεταρρύθμιση του ΚΕΣΑ, για παράδειγμα σχετικά με τη δημιουργία ενός πλαισίου της ΕΕ για την επανεγκατάσταση (COM(2016) 468 final) και μια κοινή διαδικασία διεθνούς προστασίας (COM(2016) 467 final) καθώς και αναδιατύπωση της νομοθεσίας σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (COM(2016) 465 final).

Άμεση πρόσβαση σε
Άλλα άρθρα
Πίνακες
Βάση δεδομένων
Θεματική ενότητα
Δημοσιεύσεις
Μεθοδολογία
Νομοθεσία
Απεικονίσεις
Εξωτερικοί σύνδεσμοι




Asylum and first time asylum applicants - monthly data (rounded) (tps00189)
Persons subject of asylum applications pending at the end of the month - monthly data (tps00190)
Asylum and first time asylum applicants - annual aggregated data (rounded) (tps00191)
First instance decisions on asylum applications by type of decision - annual aggregated data (tps00192)
Final decisions on asylum applications - annual data (tps00193)
Asylum applicants considered to be unaccompanied minors - annual data (tps00194)


Asylum and Dublin statistics (migr_asy)
Applications (migr_asyapp)
Decisions on applications and resettlement (migr_asydec)
’Dublin’ statistics (migr_dub)


Σημειώσεις

  1. Το σύνολο της ΕΕ υπολογίζεται ως άθροισμα των στοιχείων των κρατών μελών. Τα στοιχεία των κρατών μελών αφορούν τον αριθμό των αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά στο συγκεκριμένο κράτος μέλος. Ωστόσο, ένα άτομο είναι δυνατόν να υποβάλει αίτηση για διεθνή προστασία σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη ένα δεδομένο έτος αναφοράς. Κατά συνέπεια, στο σύνολο της ΕΕ ενδέχεται να περιλαμβάνονται ανάλογες πολλαπλές αιτήσεις. Με βάση εκτίμηση η οποία προκύπτει από τις πλέον πρόσφατες στατιστικές όσον αφορά τον κανονισμό του Δουβλίνου, περίπου το 6% των αιτούντων άσυλο στην ΕΕ έχουν υποβάλει αίτηση για τη χορήγηση ασύλου σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη της ΕΕ εντός του ίδιου έτους.
  2. Για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης εξετάστηκαν μόνο οι 30 χώρες ιθαγένειας με τον μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων για τη χορήγηση ασύλου.
  3. Από το έτος αναφοράς 2014 οι αιτούντες άσυλο που απορρίφθηκαν με βάση την αιτιολογία ότι άλλο κράτος μέλος της ΕΕ δέχτηκε την ευθύνη για την εξέταση της αίτησής τους για τη χορήγηση ασύλου δυνάμει του κανονισμού του Δουβλίνου αριθ. 604/2013 δεν συμπεριλήφθηκαν στα στοιχεία σχετικά με τις αρνητικές αποφάσεις. Λόγω αυτού έχει μειωθεί ο αριθμός των απορρίψεων. Συνεπώς, εκτιμάται ότι το ποσοστό των θετικών αποφάσεων επί του συνολικού αριθμού πρωτοβάθμιων αποφάσεων έχει αυξηθεί κατά περίπου 5 εκατοστιαίες μονάδες.