Στατιστικές για το άσυλο


Στοιχεία εξαχθέντα στις 12 Μαρτίου 2019 και στις 24 Απριλίου 2019 (μέρη σχετικά με τις αιτήσεις από ασυνόδευτους ανηλίκους και τις τελεσίδικες αποφάσεις).
Προγραμματισμένη επικαιροποίηση του άρθρου: Σεπτέμβριος 2020.

Η αγγλική έκδοση είναι πιο πρόσφατη.

Ενδιαφέροντα σημεία
Το 2018, 580 800 αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας στα κράτη μέλη της ΕΕ.
Σύριοι, Αφγανοί και Ιρακινοί οι κύριες ιθαγένειες των αιτούντων άσυλο στην ΕΕ το 2018.
37 % των πρωτοβάθμιων αποφάσεων στην ΕΕ για τη χορήγηση ασύλου το 2018 είχε θετική έκβαση.

Αιτήσεις χορήγησης ασύλου (από υπηκόους τρίτων χωρών) στα κράτη μέλη της ΕΕ-28, 2008-2018

Το παρόν άρθρο περιγράφει τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις σε σχέση με τους αριθμούς των αιτούντων άσυλο και τις αποφάσεις σχετικά με τις αιτήσεις χορήγησης ασύλου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Το άσυλο είναι μια μορφή διεθνούς προστασίας που παρέχεται από ένα κράτος στο έδαφός του. Χορηγείται σε πρόσωπα που δεν είναι σε θέση να ζητήσουν προστασία στη χώρα ιθαγένειας και/ή κατοικίας τους, ιδίως εξαιτίας του φόβου δίωξης λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συγκεκριμένης κοινωνικής ομάδας στην οποία ανήκουν ή πολιτικών πεποιθήσεων.


Πλήρες άρθρο


Αριθμός των αιτούντων άσυλο: μείωση το 2018

Μετά την κορύφωσή του το 1992 (672 χιλιάδες αιτήσεις στην ΕΕ-15) όταν τα κράτη μέλη της ΕΕ υποδέχτηκαν πολλούς αιτούντες άσυλο από την πρώην Γιουγκοσλαβία και ξανά το 2001 (424 χιλιάδες αιτήσεις στην ΕΕ-27), ο αριθμός των αιτούντων άσυλο μειώθηκε στην ΕΕ-27 σε μόλις κάτω από 200 χιλιάδες έως το 2006.

Αν εστιάσουμε μόνο στις αιτήσεις από υπηκόους τρίτων χωρών (βλέπε σχήμα 1), σημειώθηκε σταδιακή αύξηση στον αριθμό των αιτήσεων για τη χορήγηση ασύλου στην ΕΕ-27 και μετέπειτα στην ΕΕ-28 έως και το 2012· ύστερα από το 2012 ο αριθμός των αιτούντων άσυλο αυξήθηκε με γρηγορότερο ρυθμό, για την ακρίβεια υποβλήθηκαν 431 χιλιάδες αιτήσεις το 2013, 627 χιλιάδες αιτήσεις το 2014 και περίπου 1,3 εκατομμύρια αιτήσεις τόσο το 2015 όσο και το 2016. Ως εκ τούτου, ο αριθμός των αιτήσεων για τη χορήγηση ασύλου στην ΕΕ-28 το 2015 και το 2016 ήταν περίπου διπλάσιος από τον αριθμό που είχε καταγραφεί στην ΕΕ-15 κατά την προηγούμενη σχετική κορύφωση του 1992. Το 2018, 638 χιλιάδες αιτούντες άσυλο υπέβαλαν αίτηση διεθνούς προστασίας στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Πρόκειται για μείωση κατά 10 % σε σύγκριση με το 2017 (712 χιλιάδες) και μόλις πάνω από το ήμισυ του αριθμού που καταγράφηκε το 2016, όταν καταγράφηκαν σχεδόν 1,3 εκατομμύρια αιτούντες άσυλο. Το ποσό αυτό είναι συγκρίσιμο με τα επίπεδα που καταγράφηκαν το 2014, πριν από τις κορυφώσεις του 2015 και του 2016.


Σχήμα 1: Αιτήσεις χορήγησης ασύλου
(από υπηκόους τρίτων χωρών) στα κράτη μέλη της ΕΕ-28, 2008-2018
(χιλιάδες)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Αιτούντες για πρώτη φορά: 581 χιλιάδες το 2018

Το 2018 οι αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 [1] ανήλθαν σε 581 χιλιάδες, δηλαδή ο αριθμός ήταν κατά 57 χιλιάδες (9 %) χαμηλότερος από τον συνολικό αριθμό αιτούντων. Ως «αιτών/-ούσα διεθνή προστασία για πρώτη φορά» νοείται ένα άτομο που υπέβαλε αίτηση ασύλου για πρώτη φορά σε κράτος μέλος της ΕΕ και, ως εκ τούτου, δεν συμπεριλαμβάνονται οι αιτούντες που υποβάλλουν εκ νέου αίτηση (στο ίδιο κράτος μέλος)· συνεπώς, ο αριθμός αντιστοιχεί με μεγαλύτερη ακρίβεια στον αριθμό των νεοαφιχθέντων ατόμων που αιτούνται διεθνή προστασία στο κράτος μέλος που υποβάλλει τα στοιχεία.

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα αριθμητικά στοιχεία για το 2018, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, σημειώθηκε μείωση κατά 74 χιλιάδες στους αιτούντες για πρώτη φορά στην ΕΕ-28, δεδομένου ότι ο αριθμός των αιτούντων για πρώτη φορά μειώθηκε από σχεδόν 655 χιλιάδες το 2017 σε 581 χιλιάδες το 2018. Προηγήθηκε σημαντική μείωση κατά 551 χιλιάδες αιτούντες για πρώτη φορά μεταξύ του 2016 και του 2017. Στη μείωση αυτή συνέβαλαν κατά κύριο λόγο οι χαμηλότεροι αριθμοί αιτούντων από τη Συρία και τη Νιγηρία (βλ. σχήμα 2).

Σχήμα 2: Χώρες ιθαγένειας των αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) στα κράτη μέλη της ΕΕ-28, 2017 και 2018
(χιλιάδες αιτούντων για πρώτη φορά)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Χώρες ιθαγένειας των αιτούντων για πρώτη φορά: κατά το μεγαλύτερο ποσοστό η Συρία, το Αφγανιστάν και το Ιράκ

Το 2018 η Συρία ήταν η κύρια χώρα ιθαγένειας των αιτούντων άσυλο στα κράτη μέλη της ΕΕ, θέση που κατέχει κάθε χρόνο από το 2013. Το 2018 ο αριθμός των Σύριων αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 μειώθηκε στους 81 χιλιάδες από 102 χιλιάδες το 2017, ενώ το ποσοστό των Σύριων επί του συνόλου της ΕΕ-28 μειώθηκε από 15,6 % σε 13,9 %. Η Συρία παρέμεινε η κύρια χώρα ιθαγένειας των αιτούντων άσυλο σε οκτώ κράτη μέλη της ΕΕ.

Οι Αφγανοί αναλογούσαν στο 7,1 % του συνολικού αριθμού των αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά και οι Ιρακινοί στο 6,8 %, ενώ οι Πακιστανοί και οι Ιρανοί αντιπροσώπευαν το 4,3 % και το 4,0 % αντιστοίχως.

Μεταξύ των ιθαγενειών με τον μεγαλύτερο αριθμό υπηκόων που υπέβαλαν αίτηση για άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 το 2018, οι μεγαλύτερες σχετικές αυξήσεις σε σύγκριση με το 2017 καταγράφηκαν για τους Βενεζουελανούς (αύξηση κατά 1,8 εκατοστιαίες μονάδες), τους Γεωργιανούς (αύξηση κατά 1,6 εκατοστιαίες μονάδες), τους Τούρκους (αύξηση κατά 1,5 εκατοστιαίες μονάδες), τους Ιρανούς (αύξηση κατά 1,3 εκατοστιαίες μονάδες) και τους Κολομβιανούς (αύξηση κατά 1,1 εκατοστιαίες μονάδες). Η μεγαλύτερη σχετική μείωση του αριθμού των αιτούντων, μεταξύ των πιο κοινών χωρών ιθαγένειας των αιτούντων άσυλο (εκτός της Συρίας), καταγράφηκε το 2018 για τους Νιγηριανούς (μείωση κατά 2,2 εκατοστιαίες μονάδες) και τους Ερυθραίους (μείωση κατά 1,2 εκατοστιαίες μονάδες) [2].

Κύριες χώρες προορισμού: Γερμανία, Γαλλία και Ελλάδα

Το 2018 καταγράφηκαν στη Γερμανία 162 χιλιάδες αιτούντες, αριθμός ο οποίος αντιπροσωπεύει το 28 % του συνόλου των αιτούντων για πρώτη φορά στα κράτη μέλη της ΕΕ. Ακολουθούν οι εξής χώρες: Γαλλία (110 χιλιάδες ή 19 %), Ελλάδα (65 χιλιάδες ή 11 %), Ισπανία (53 χιλιάδες ή 9 %), Ιταλία (49 χιλιάδες ή 8 %) και Ηνωμένο Βασίλειο (37 χιλιάδες ή 6 %).

Μεταξύ των κρατών μελών με περισσότερους από 5 000 αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά το 2018, ο αριθμός των αιτούντων για πρώτη φορά, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, αυξήθηκε περισσότερο στην Κύπρο (+70 % ή αύξηση κατά 3 χιλιάδες αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά το 2018 σε σύγκριση με το 2017) και την Ισπανία (+60 % ή αύξηση κατά 20 χιλιάδες). Ακολουθούν το Βέλγιο (+29 % ή αύξηση κατά 4 χιλιάδες), οι Κάτω Χώρες (+27 % ή αύξηση κατά 4 χιλιάδες), η Γαλλία (+20 % ή αύξηση κατά 19 χιλιάδες) και η Ελλάδα (+14 % ή αύξηση κατά 8 χιλιάδες). Αντιθέτως, οι σημαντικότερες σχετικές μειώσεις καταγράφηκαν στην Ιταλία (-61 % ή μείωση κατά 77 χιλιάδες), την Αυστρία (-49 % ή μείωση κατά 11 χιλιάδες), τη Σουηδία (-19 % ή μείωση κατά 4 χιλιάδες) και τη Γερμανία (-18 % ή μείωση κατά 36 χιλιάδες) (βλ. σχήμα 3).

Σχήμα 3: Αριθμός αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) στα κράτη μέλη της ΕΕ και της ΕΖΕΣ, 2017 και 2018
(χιλιάδες αιτούντων για πρώτη φορά)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)


Ο πίνακας 1 παρέχει μια επισκόπηση των πέντε μεγαλύτερων ομάδων αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά (ανά ιθαγένεια) σε κάθε κράτος μέλος της ΕΕ. Οι Σύριοι αντιπροσώπευαν τον μεγαλύτερο αριθμό αιτούντων σε 8 από τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, εκ των οποίων 44 χιλιάδες αιτούντες στη Γερμανία (ο μεγαλύτερος αριθμός αιτούντων από συγκεκριμένη χώρα σε κράτος μέλος της ΕΕ το 2018) και 13 χιλιάδες στην Ελλάδα. Περίπου 19 χιλιάδες Βενεζουελανοί υπέβαλαν αίτηση για προστασία στην Ισπανία, ενώ 16 χιλιάδες Ιρακινοί αιτούντες καταγράφηκαν στη Γερμανία και περίπου 10 χιλιάδες στην Ελλάδα. Οι Αφγανοί αιτούντες ανήλθαν σε 12 χιλιάδες στην Ελλάδα και 10 χιλιάδες στη Γαλλία. Άλλα κράτη μέλη με υψηλό αριθμό αιτούντων μιας συγκεκριμένης ιθαγένειας το 2018 ήταν τα εξής: η Γερμανία με 11 χιλιάδες αιτούντες από το Ιράν, 10 χιλιάδες από τη Νιγηρία και 10 χιλιάδες από την Τουρκία, η Ισπανία με 8 χιλιάδες αιτούντες από την Κολομβία και η Γαλλία με 8 χιλιάδες αιτούντες από την Αλβανία.

Πίνακας 1: Οι πέντε κύριες ιθαγένειες των αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες), 2018
(αριθμός αιτούντων για πρώτη φορά, στρογγυλοποιημένα στοιχεία)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Ηλικία και φύλο των αιτούντων για πρώτη φορά

Το 2018 περίπου τέσσερις στους πέντε (79 %) αιτούντες άσυλο για πρώτη φορά στην ΕΕ-28 ήταν κάτω των 35 ετών (βλέπε σχήμα 4)· αυτοί που βρίσκονταν στην ηλικιακή ομάδα των 18-34 ετών αντιπροσώπευαν ελαφρώς λιγότερο από το ήμισυ (48 %) του συνολικού αριθμού των αιτούντων για πρώτη φορά, ενώ σχεδόν το ένα τρίτο (31 %) του συνολικού αριθμού των αιτούντων για πρώτη φορά ήταν ανήλικοι κάτω των 18 ετών.

Αυτή η ηλικιακή κατανομή των αιτούντων άσυλο ήταν κοινή σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη της ΕΕ, με το μεγαλύτερο μερίδιο των αιτούντων να ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 18-34. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις στην τάση αυτή: η Ουγγαρία, η Αυστρία, η Γερμανία και η Πολωνία ανέφεραν υψηλότερο ποσοστό αιτούντων άσυλο ηλικίας κάτω των 18 ετών (τουλάχιστον 44 %).

Σχήμα 4: Κατανομή με βάση την ηλικία των αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) για πρώτη φορά στα κράτη μέλη της ΕΕ και της ΕΖΕΣ, 2018
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Η κατανομή των αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά ανά φύλο δείχνει ότι περισσότεροι άνδρες απ’ ό,τι γυναίκες αιτήθηκαν άσυλο. Στη νεότερη ηλικιακή ομάδα (0-13 ετών), οι άρρενες αντιπροσώπευαν το 51 % του συνολικού αριθμού αιτούντων το 2018. Η ανισότητα μεταξύ των φύλων ήταν μεγαλύτερη για τους αιτούντες άσυλο στις ηλικίες 14-17 ή 18-34 ετών, καθώς περίπου το 72 % και το 70 %, αντίστοιχα, των αιτούντων για πρώτη φορά ήταν άρρενες, ενώ το μερίδιο αυτό μειωνόταν σε 59 % για την ηλικιακή ομάδα 35-64. Σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ-28, στην ηλικιακή ομάδα 65 ετών και άνω οι γυναίκες που αιτήθηκαν άσυλο ήταν περισσότερες απ’ ό,τι οι άντρες το 2018, μολονότι η ομάδα αυτή ήταν σχετικά μικρή, καθώς αντιπροσώπευε μόλις το 0,7 % (0,4 % γυναίκες και 0,3 % άντρες) του συνολικού αριθμού των αιτούντων για πρώτη φορά.

Σχήμα 5: Ποσοστό αρρένων αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) για πρώτη φορά στα κράτη μέλη της ΕΕ-28, ανά ηλικιακή ομάδα, 2018
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asyappctza)

Αιτήσεις από ασυνόδευτους ανηλίκους

Ασυνόδευτος ανήλικος θεωρείται πρόσωπο ηλικίας κάτω των 18 ετών το οποίο εισέρχεται στο έδαφος κράτους μέλους της ΕΕ χωρίς να συνοδεύεται από ενήλικο ο οποίος είναι αρμόδιος γι’ αυτόν ή ανήλικος ο οποίος μένει ασυνόδευτος μετά την είσοδό του στο έδαφος κράτους μέλους. Το 2018 υποβλήθηκαν 19 700 αιτήσεις στην ΕΕ-28 από ασυνόδευτους ανήλικους· ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει το 10 % του συνόλου των αιτούντων άσυλο ηλικίας κάτω των 18 (βλ. σχήμα 6). Το 2018, μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, τα μεγαλύτερα ποσοστά ασυνόδευτων ανηλίκων επί του συνόλου των ανήλικων αιτούντων άσυλο καταγράφηκαν στη Σλοβενία (70 %) και τη Βουλγαρία (57 %). Αντιθέτως, στην Τσεχία και την Εσθονία δεν καταγράφηκαν ασυνόδευτοι ανήλικοι το 2018.

Σχήμα 6: Κατανομή με βάση την κατάσταση των ανήλικων αιτούντων άσυλο (από τρίτες χώρες) στα κράτη μέλη της ΕΕ και της ΕΖΕΣ, 2018
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asyunaa) και (migr_asyappctza)

Αποφάσεις σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου

Τα στοιχεία που αφορούν τις αποφάσεις σχετικά με τις αιτήσεις χορήγησης ασύλου διατίθενται για δύο βαθμούς, δηλαδή για τις πρωτοβάθμιες αποφάσεις και τις δευτεροβάθμιες αποφάσεις, οι οποίες λαμβάνονται ύστερα από έφεση ή επανεξέταση.

Το 2018 εκδόθηκαν σχεδόν 582 χιλιάδες πρωτοβάθμιες αποφάσεις σχετικά με αιτήσεις ασύλου στα κράτη μέλη της ΕΕ και επιπλέον 309 χιλιάδες δευτεροβάθμιες αποφάσεις ύστερα από έφεση. Οι εκδοθείσες πρωτοβάθμιες αποφάσεις οδήγησαν στη χορήγηση καθεστώτος προστασίας σε 217 χιλιάδες άτομα, ενώ επιπλέον 116 χιλιάδες άτομα απέκτησαν καθεστώς προστασίας κατόπιν έφεσης.

Ο μακράν μεγαλύτερος αριθμός (πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων) αποφάσεων εκδόθηκε στη Γερμανία (βλέπε σχήμα 7) και αποτέλεσε περίπου το ένα τρίτο (31 %) και σχεδόν το ήμισυ (47 %) του συνόλου των δευτεροβάθμιων αποφάσεων στην ΕΕ-28 το 2018.

Σχήμα 7: Αριθμός πρωτοβάθμιων και δευτεροβάθμιων αποφάσεων σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου (από υπηκόους τρίτων χωρών), 2018
(χιλιάδες)
Πηγή: Eurostat (migr_asydcfsta) και (migr_asydcfina)


Πρωτοβάθμιες αποφάσεις σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου

Στο σχήμα 8 αναλύεται η έκβαση των πρωτοβάθμιων αποφάσεων. Παρότι οι όροι «πρόσφυγας» και «καθεστώς επικουρικής προστασίας» ορίζονται από την ενωσιακή νομοθεσία, οι λόγοι ανθρωπιστικής φύσης διαφέρουν ανάλογα με την εθνική νομοθεσία και δεν εφαρμόζονται σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ.

Το 2018, το 37 % των πρωτοβάθμιων αποφάσεων σχετικά με τη χορήγηση ασύλου στην ΕΕ-28 είχε θετική έκβαση, δηλαδή χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα ή καθεστώτος επικουρικής προστασίας ή άδειας διαμονής για λόγους ανθρωπιστικής φύσης (βλέπε σχήμα 8). Όσον αφορά τις πρωτοβάθμιες αποφάσεις, το 2018 περίπου το 56 % όλων των θετικών αποφάσεων στην ΕΕ-28 οδήγησε στη χορήγηση καθεστώτος πρόσφυγα.

Σχήμα 8: Κατανομή των πρωτοβάθμιων αποφάσεων σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου (από υπηκόους τρίτων χωρών), 2018
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asydcfsta)

Σε απόλυτους αριθμούς, το 2018 στην ΕΕ-28 χορηγήθηκε σε πρώτο βαθμό καθεστώς πρόσφυγα σε συνολικά 122 χιλιάδες άτομα, σε 62 χιλιάδες χορηγήθηκε καθεστώς επικουρικής προστασίας και σε 33 χιλιάδες χορηγήθηκε άδεια παραμονής για λόγους ανθρωπιστικής φύσης.

Το 2018, μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, τα μεγαλύτερα ποσοστά θετικών πρωτοβάθμιων αποφάσεων για τη χορήγηση ασύλου καταγράφηκαν στην Ιρλανδία (85 %) και στο Λουξεμβούργο (72 %). Αντίθετα, στη Γαλλία, την Εσθονία, την Ισπανία, τη Λετονία, την Πολωνία και την Τσεχία καταγράφηκαν ποσοστά πρωτοβάθμιων αποφάσεων απόρριψης μεταξύ 72 % (Γαλλία) και 89 % (Τσεχία).

Δευτεροβάθμιες αποφάσεις που εκδόθηκαν ύστερα από έφεση

Το 2018, θετική έκβαση είχε το 38 % των δευτεροβάθμιων αποφάσεων που βασίστηκαν σε έφεση ή επανεξέταση στην ΕΕ-28.

Περίπου 116 χιλιάδες άτομα στην ΕΕ-28 έλαβαν θετικές δευτεροβάθμιες αποφάσεις, εκ των οποίων 42 χιλιάδες έλαβαν το καθεστώς πρόσφυγα, 38 χιλιάδες έλαβαν επικουρική προστασία και επιπλέον 36 χιλιάδες τέθηκαν υπό καθεστώς ανθρωπιστικής προστασίας.

Σχήμα 9: Κατανομή των δευτεροβάθμιων αποφάσεων σχετικά με τις αιτήσεις ασύλου (από υπηκόους τρίτων χωρών), 2018
(%)
Πηγή: Eurostat (migr_asydcfina)

Μόνο σε πέντε κράτη μέλη της ΕΕ πάνω από το ήμισυ των δευτεροβάθμιων αποφάσεων για το άσυλο ήταν θετικές το 2018: Φινλανδία (69 %), Κάτω Χώρες (60 %), Ηνωμένο Βασίλειο (58 %), Βουλγαρία (57 %) και Αυστρία (54 %).

Τα υψηλότερα ποσοστά δευτεροβάθμιων απορρίψεων καταγράφηκαν στην Πορτογαλία και στην Εσθονία, όπου όλες οι δευτεροβάθμιες αποφάσεις ήταν αρνητικές.


Πηγή δεδομένων για πίνακες και γραφήματα

Πηγές δεδομένων

Η Eurostat παράγει στατιστικές για ένα φάσμα θεμάτων που σχετίζονται με τη διεθνή μετανάστευση. Μεταξύ του 1986 και του 2007, τα στοιχεία για το άσυλο συλλέγονταν βάσει συμφωνίας κυρίων. Αρχής γενομένης από το 2008, τα στοιχεία παρέχονται στη Eurostat δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) 862/2007· οι περισσότερες στατιστικές που παρουσιάζονται στο παρόν άρθρο συλλέχθηκαν εντός του εν λόγω ρυθμιστικού πλαισίου.

Τα στοιχεία παρέχονται στη Eurostat κάθε μήνα (για τις στατιστικές των αιτήσεων ασύλου), κάθε τρίμηνο (για τις πρωτοβάθμιες αποφάσεις) ή κάθε χρόνο (για τις δευτεροβάθμιες αποφάσεις βάσει έφεσης ή επανεξέτασης, την επανεγκατάσταση και τους ασυνόδευτους ανηλίκους). Οι στατιστικές βασίζονται σε διοικητικές πηγές και υποβάλλονται στη Eurostat από τις στατιστικές αρχές, τα υπουργεία εσωτερικών ή τους οργανισμούς που σχετίζονται με τη μετανάστευση στα κράτη μέλη της ΕΕ.

Κατά την ανάλυση των στατιστικών στοιχείων σχετικά με το άσυλο θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη δύο διαφορετικές κατηγορίες ατόμων. Η πρώτη περιλαμβάνει τους αιτούντες άσυλο που υπέβαλαν αίτηση (ασύλου) η οποία τελεί υπό εξέταση από την οικεία αρχή. Η δεύτερη αποτελείται από άτομα τα οποία, ύστερα από εξέταση, έχουν αναγνωριστεί ως πρόσφυγες ή στα οποία έχει χορηγηθεί κάποιο άλλο είδος διεθνούς προστασίας (επικουρική προστασία) ή στα οποία έχει χορηγηθεί προστασία με βάση το εθνικό δίκαιο για τη διεθνή προστασία (άδειες διαμονής για λόγους ανθρωπιστικής φύσης) ή στα οποία δεν χορηγήθηκε καμία μορφή προστασίας.

Από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 862/2007, διατίθενται στατιστικές σχετικά με τις αποφάσεις για το άσυλο για τα διάφορα στάδια της διαδικασίας ασύλου. Οι πρωτοβάθμιες αποφάσεις είναι αποφάσεις που εκδίδονται από την αρμόδια πρωτοβάθμια αρχή στο πλαίσιο της διοικητικής/δικαστικής διαδικασίας χορήγησης ασύλου στη χώρα υποδοχής. Αντιθέτως, οι δευτεροβάθμιες αποφάσεις ύστερα από έφεση ή επανεξέταση σχετίζονται με αποφάσεις που εκδίδονται στον τελευταίο βαθμό της διοικητικής/δικαστικής διαδικασίας χορήγησης ασύλου και οι οποίες προκύπτουν από έφεση που άσκησε αιτών άσυλο του οποίου η αίτηση είχε απορριφθεί στο προηγούμενο στάδιο. Δεδομένου ότι οι διαδικασίες χορήγησης ασύλου και ο αριθμός / τα επίπεδα των αρμόδιων φορέων λήψης αποφάσεων διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, ο πραγματικός τελευταίος βαθμός ενδέχεται να είναι, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία και τις διοικητικές διαδικασίες, απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου. Ωστόσο, η εφαρμοζόμενη μεθοδολογία καθορίζει ότι οι τελεσίδικες αποφάσεις θα πρέπει να αναφέρουν τι αποτελεί ουσιαστικά τελεσίδικη απόφαση στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων: με άλλα λόγια, από τη στιγμή που όλα τα συνήθη ένδικα μέσα έχουν εξαντληθεί και δεν υπάρχει δυνατότητα προσφυγής επί της ουσίας της απόφασης αλλά μόνον για διαδικαστικούς λόγους.

Πλαίσιο

Στη Σύμβαση της Γενεύης του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων (όπως τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης του 1967) καθορίστηκε, πριν από περίπου 70 χρόνια, η έννοια του πρόσφυγα και θεσπίστηκε μια κοινή προσέγγιση έναντι των προσφύγων η οποία αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους για την ανάπτυξη ενός κοινού συστήματος ασύλου στην ΕΕ. Αρχής γενομένης από το 1999, η ΕΕ εργάστηκε για τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης και άλλες ισχύουσες διεθνείς πράξεις.

Το πρόγραμμα της Χάγης εγκρίθηκε από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στις 5 Νοεμβρίου 2004. Στο πρόγραμμα αυτό προτείνεται η ιδέα ενός κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου (ΚΕΣΑ) —ειδικότερα, θίγονται οι προκλήσεις για τη θέσπιση κοινών διαδικασιών και ενιαίου καθεστώτος για τα πρόσωπα στα οποία χορηγείται άσυλο ή επικουρική προστασία. Τον Ιούνιο του 2008 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τοσχέδιο πολιτικής για το άσυλο [COM(2008) 360 final] στο οποίο συμπεριλαμβάνονται τρεις πυλώνες προς στήριξη της ανάπτυξης του ΚΕΣΑ:

  • ενίσχυση της εναρμόνισης των προτύπων προστασίας μέσω της περαιτέρω ευθυγράμμισης της νομοθεσίας των κρατών μελών της ΕΕ για το άσυλο·
  • αποτελεσματική και ικανοποιητικά υποστηριζόμενη έμπρακτη συνεργασία·
  • αυξημένη αλληλεγγύη και υπευθυνότητα μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, καθώς και μεταξύ της ΕΕ και των τρίτων χωρών.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το 2009 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατύπωσε πρόταση για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Άσυλο (EASO). Η EASO υποστηρίζει τα κράτη μέλη της ΕΕ στις προσπάθειές τους να εφαρμόσουν μια πιο συνεκτική και δίκαιη πολιτική ασύλου. Επίσης, παρέχει τεχνική και επιχειρησιακή στήριξη στα κράτη μέλη που υφίστανται ιδιαίτερες πιέσεις (με άλλα λόγια, στα κράτη μέλη που δέχονται μεγάλο αριθμό αιτήσεων ασύλου). Η EASO τέθηκε σε πλήρη λειτουργία τον Ιούνιο του 2011 και κατέβαλε προσπάθεια για να αυξήσει το δυναμικό, τη δραστηριότητα και την επιρροή της, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ύπατο Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR).

Τον Μάιο του 2010 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ένα πρόγραμμα δράσης για τους ασυνόδευτους ανηλίκους [COM(2010) 213 final], οι οποίοι θεωρούνται τα πιο εκτεθειμένα και πιο ευάλωτα θύματα της μετανάστευσης. Το πρόγραμμα αυτό αποσκοπεί στη δημιουργία μιας συντονισμένης προσέγγισης και δεσμεύει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να παράσχουν υψηλά πρότυπα υποδοχής, προστασίας και ένταξης για τους ασυνόδευτους ανηλίκους. Ως συμπλήρωμα αυτού του προγράμματος δράσης, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης εκπόνησε διεξοδική ενωσιακή μελέτη σχετικά με τις πολιτικές υποδοχής καθώς και τις ρυθμίσεις για την επιστροφή και την ένταξη των ασυνόδευτων ανηλίκων.

Στον τομέα αυτόν έχει καταρτιστεί μια σειρά από οδηγίες. Οι τέσσερις κύριες νομικές πράξεις στον τομέα του ασύλου —για τις οποίες διατυπώνονται επί του παρόντος προτάσεις για αντικατάσταση ή αναδιατύπωση— είναι οι εξής:

Η επιχειρησιακή και οικονομική στήριξη της ΕΕ βοήθησε αποφασιστικά τα κράτη μέλη να αντιμετωπίσουν την πρόκληση της μετανάστευσης. Ειδικότερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρέχει στα κράτη μέλη συνεχή χρηματοδοτική στήριξη στο πλαίσιο του Ταμείου Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης (ΤΑΜΕ) (στα αγγλικά). Το ΤΑΜΕ έχει στηρίξει αποτελεσματικά και με επιτυχία την κοινή απάντηση της Ένωσης στη μεταναστευτική κρίση, ενώ παράλληλα συνιστά ένδειξη αλληλεγγύης προς τα κράτη μέλη που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

Τον Απρίλιο του 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση [COM(2016) 197 final] (στα αγγλικά) με την οποία ξεκίνησε η διαδικασία μεταρρύθμισης του ΚΕΣΑ. Στην ανακοίνωση περιλαμβάνονταν προτάσεις για ένα δίκαιο και βιώσιμο σύστημα κατανομής των αιτούντων άσυλο μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, περαιτέρω εναρμόνιση των διαδικασιών ασύλου και των προτύπων για τη δημιουργία ισότιμων συνθηκών σε όλη την ΕΕ και, κατά συνέπεια, τη μείωση των παραγόντων έλξης που προκαλούν παράτυπες δευτερογενείς μετακινήσεις και διεύρυνση του ρόλου της EASO.

Τον Μάιο του 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια πρώτη δέσμη μεταρρυθμίσεων, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για τη δημιουργία ενός βιώσιμου και δίκαιου συστήματος του Δουβλίνου [COM(2016) 270 final], την ενίσχυση του συστήματος Eurodac [COM(2016) 272 final] και την ίδρυση του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο [COM(2016) 271 final].

Τον Ιούλιο του 2016 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε μια δεύτερη δέσμη μέτρων σχετικά με τη μεταρρύθμιση του ΚΕΣΑ, για παράδειγμα σχετικά με τη δημιουργία ενός πλαισίου της ΕΕ για την επανεγκατάσταση [COM(2016) 468 final] και μια κοινή διαδικασία διεθνούς προστασίας [COM(2016) 467 final], καθώς και αναδιατύπωση της νομοθεσίας σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία [COM(2016) 465 final].

Τον Μάρτιο του 2019 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια και καθόρισε τα μέτρα που είναι ακόμη αναγκαία για την αντιμετώπιση τόσο των άμεσων όσο και των μελλοντικών μεταναστευτικών προκλήσεων [COM/2019/126 final].

Άμεση πρόσβαση σε
Άλλα άρθρα
Πίνακες
Βάση δεδομένων
Θεματική ενότητα
Δημοσιεύσεις
Μεθοδολογία
Νομοθεσία
Απεικονίσεις
Εξωτερικοί σύνδεσμοι





Asylum and first time asylum applicants - monthly data (rounded) (tps00189)
Persons subject of asylum applications pending at the end of the month - monthly data (tps00190)
Asylum and first time asylum applicants - annual aggregated data (rounded) (tps00191)
First instance decisions on asylum applications by type of decision - annual aggregated data (tps00192)
Final decisions on asylum applications - annual data (tps00193)
Asylum applicants considered to be unaccompanied minors - annual data (tps00194)


Asylum and Dublin statistics (migr_asy)
Applications (migr_asyapp)
Decisions on applications and resettlement (migr_asydec)
’Dublin’ statistics (migr_dub)


Σημειώσεις

  1. Το σύνολο της ΕΕ υπολογίζεται ως άθροισμα των στοιχείων των κρατών μελών. Τα στοιχεία των κρατών μελών αφορούν τον αριθμό των αιτούντων άσυλο για πρώτη φορά στο συγκεκριμένο κράτος μέλος. Ωστόσο, ένα άτομο είναι δυνατόν να υποβάλει αίτηση για διεθνή προστασία σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη ένα δεδομένο έτος αναφοράς. Κατά συνέπεια, στο σύνολο της ΕΕ ενδέχεται να περιλαμβάνονται ανάλογες πολλαπλές αιτήσεις.
  2. Για τους σκοπούς της παρούσας ανάλυσης εξετάστηκαν μόνο οι 30 χώρες ιθαγένειας με τον μεγαλύτερο αριθμό αιτήσεων για τη χορήγηση ασύλου.