chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

Elektroniczna platforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Narodowy Serwis Wsparcia - Republika Czeska

Centre for International Cooperation in Education (Dům zahraniční spolupráce)
Adres: 

Na Poříčí 1035/4
11000 Prague 1

Nr telefonu: 
+420 221 850 100
E-mail: 
epale@dzs.cz
  • Organizacja
  • Program prac
  • Zespół
  • Uczenie się dorosłych w kraju
  • Krajowi interesariusze

Narodowym Serwisem Wsparcia dla EPALE w Republice Czeskiej jest Dom Współpracy Zagranicznej. Programy edukacyjne, które ma DWZ do dyspozycji są bardzo rozmaite i pokrywają wszystkie obszary edukacji. Usługi DWZ zostały skierowane do szkół, studentów, nauczycieli, dyrektorów wszystkich rodzajów szkół, ale również do innych specjalistów, organizacji i autorytetów zajmujących się edukacją. Do programów, którymi DWZ zarządza, należy program Erasmus+, Akademicka Agencja Informacyjna, program AKTION Republika Czeska - Austria, Amerykańska Naukowa Agencja Informacyjna AMVIA, Środkowoeuropejski Program Wymiany Uniwersyteckiej CEEPUS, europejska sieć informacyjna dla młodzieży Eurodesk, Stowarzyszenie European Schoolnet (EUN), program „Współpraca szkół i stypendia” w ramach nowego etapu EHP i Funduszy Norweskich, Program Wsparcia Czeskiego Dziedzictwa Kulturowego (rodacy, lektorzy), studiowanie obcokrajowców w Republice Czeskiej, inicjatywa Study in the Czech Republic, eTwinning, Euroguidance, Eurydice lub Eurodesk.

Platforma EPALE - ePlatform for Adult Learing in Europe to wirtualna społeczność dla specjalistów w dziedzinie kształcenia dorosłych.

Celem platformy i Narodowego Serwisu Wsparcia jest poprawa jakości oferowanego kształcenia populacji dorosłych osób w ramach całej Europy i stworzenie w ten sposób silnego ogólnoeuropejskiego sektora kształcenia dorosłych. Kolejnym zamierzeniem jest umożliwienie dorosłym pracownikom pedagogicznym szerzenia za pośrednictwem platformy informacji z tego sektora i dotarcia do wszystkich dorosłych zainteresowanych edukacją.

Projekt „EPALE National Support Services” jest realizowany dzięki wsparciu finansowemu Komisji Europejskiej i Ministerstwa Szkolnictwa, Młodzieży i Sportu. Beneficjentem dotacji jest Dom Współpracy Zagranicznej.

Projekt zajmuje się propagacją i szerzeniem świadomości na temat platformy EPALE w Republice Czeskiej i jego zadaniem jest zasilanie platformy odpowiednimi informacjami i dokumentami.

Grupy docelowe projektu to:

  • nauczyciele i edukatorzy kształcący dorosłych
  • naukowcy, pracownicy akademiccy
  • działacze polityczni w obszarze kształcenia dorosłych
  • wykonawcy projektów w ramach programu Erasmus+ w obszarze kształcenia dorosłych
  • dziennikarze

Główne zajęcia projektu:

  • propagacja platformy podczas warsztatów, konferencji i targów
  • przygotowanie materiałów informacyjnych i propagacyjnych
  • współpraca z instytucjami zajmującymi się kształceniem dorosłych

zasilanie platformy bieżącymi dokumentami, wiadomościami i wydarzeniami w ramach Republiki Czeskiej

Menadżer projektu:

 

Jitka Morčušová     e-mail: epale@dzs.cz, tel.: +420 221 850 700

/epale/pl/file/jitkamorcusovajpg-5jitka_morcusova.jpg

 

Barbora Pavelková     e-mail: epale@dzs.cz, tel.: +420 221 850 701

/epale/pl/file/barborapavelkovajpg-5barbora_pavelkova.jpg

 

 

Koordynator projektu:

 

Daniela Krtičková     e-mail: epale@dzs.cz, tel.: +420 221 850 708

/epale/pl/file/danielakrtickovajpg-5daniela_krtickova.jpg

 

 

 

 

Zespół ekspertów:

Tomáš Langer

Martin Dobeš

Tomáš Fránek

Kristýna Fantová

Jana Guličuková

Na kształcenie dorosłych w Republice Czeskiej możemy spojrzeć z kilku stron: jako na system, jego pokrycie ustawodawstwem, na udział populacji dorosłych w kształceniu się w wieku dorosłym i z wielu innych punktów widzenia. Stopniowo skupimy się na tych najważniejszych.

Odpowiedzialność za kształcenie dorosłych

Odpowiedzialność kompetencyjna za kształcenie dorosłych nie została w Republice Czeskiej dotychczas zupełnie wyjaśniona i jednoznacznie określona. W zasadzie działalność w tej dziedzinie dzielą między sobą Ministerstwo Edukacji, Młodzieży i Sportu (według ustawy ma między innymi kompetencje w obszarze uznawania kwalifikacji obcokrajowców i uznawania wyników kształcenia ustawicznego) i Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (ustawa ustala dla niego kompetencje w obszarze zatrudnienia i przekwalifikowania). Do tego dalej dodawane są pojedyncze kompetencje w obszarze edukacji zawodowej specyficznej dla pojedynczych resortów, np. Ministerstwo Zdrowia (edukacja personelu niemedycznego służby zdrowia), Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (w obszarze edukacji urzędników) i wielu innych.

System kształcenia dorosłych

System kształcenia dorosłych w Republice Czeskiej można podzielić według dwóch aspektów. Ogólnie dzielimy go na:

  • kształcenie dorosłych w szkołach, gdzie ludzie mogą zdobyć dyplom lub uzupełnić wykształcenie, którego z różnych powodów nie zdobyli wcześniej - mówimy wtedy o tzw. drugiej szansie na wykształcenie, wykształcenie można w zasadzie uzupełnić w szkołach średnich, zawodowych lub wyższych na różnych kierunkach i formach studiów,
  • kształcenie ustawicznie, które zdobywa się już w nawiązaniu o wykształcenie zdobyte w formalnym systemie edukacji (tzw. wstępne kształcenie), zazwyczaj już podczas wykonywania pracy; kształcenie ustawiczne dzielimy jeszcze na:

kształcenie zawodowe: sensem tego wykształcenia jest rozwój wiedzy, umiejętności i stanowisk, które można zastosować podczas wykonywania pracy; kształcenie zawodowe więc zapewnia symbiozę między kwalifikacją oczekiwaną i realną,

kształcenie hobbystyczne: służy do spełnienia potrzeb dorosłych ludzi w obszarze ich zainteresowań i wolnego czasu,

kształcenie obywatelskie: służy do rozwoju dorosłego człowieka jako obywatela, informuje go o jego prawach i obowiązkach w stosunku do życia w społeczeństwie.

Z praktycznego punktu widzenia kształcenie dorosłych możemy podzielić według rodzaju organizatora i finansowania.

Obecnie najwięcej odbywa się kształcenia zawodowego dorosłych, które jest realizowane najczęściej przez szkoły i instytucje szkolne, prywatne instytucje edukacyjne, organizacje non-profit lub same firmy i przedsiębiorstwa. Kształcenie zawodowe dorosłych finansowo wspiera państwo zwłaszcza przez aktywną politykę zatrudnienia, konkretnie poprzez przekwalifikowanie. Znaczącą rolę w ostatnich latach ma także Europejski Fundusz Społeczny (ESF) i pojedyncze projekty skierowane zwłaszcza na kształcenie pracowników. Największe brzemię finansowania takiego kształcenia natomiast leży po stronie samych pracodawców i przedsiębiorców.

Kształcenie hobbystyczne dorosłych nie jest w ogóle systemowo wspierane przez państwo, wyjątki mogą stanowić dotowane czynności edukacyjne miast i gmin, np. dla seniorów i innych grup docelowych. Wiele z nich jest finansowanych z budżetów samorządowych lub dzięki organizacjom non-profit.

Kształcenie obywatelskie dorosłych także nie stoi w centrum zainteresowań państwa, aczkolwiek niektóre z tematów stały się punktem zainteresowania politycznego, zwłaszcza tzw. poprawa wiedzy finansowej. Kolejne tematy (poprawa wiedzy prawnej, medialnej lub innej) dopiero czekają na swoją okazję. W przeszłości państwo starało się wspierać ten obszar również finansowo (ze środków EFS), zaprzestało natomiast tylko na jednorazowych działaniach. Finansowanie obecnie zapewniają bądź organizację non-profit lub także niektórzy pracodawcy, którzy mają świadomość konieczności kształcenia swoich pracowników także w obszarze obywatelskim.

Pokrycie ustawodawcze

W Republice Czeskiej nie ma takiej ustawy, która systemowo zajmowałaby się całym sektorem kształcenia dorosłych, niemniej jednak pojedyncze (natomiast nie wszystkie) jego części należą do szeregu aktów legislacyjnych. Za najważniejszą ustawę w obszarze kształcenia dorosłych uważana jest ustawa nr. 179/2006 Coll., o sprawdzaniu i uznawaniu wyników kształcenia ustawicznego, który specyfikuje pojęcia z tego obszaru i ustala Krajowe Ramy Kwalifikacji, łącznie z ich częściami. Dzięki ustawie dorośli mają możliwość zdawać egzaminy z tzw. kwalifikacji zawodowych na pojedynczych kierunkach i wiarygodnie udowadniać na rynku pracy swoją kwalifikację. Kwalifikację zawodową można zdawać w tzw. pełnej kwalifikacji zawodowej. Zdając pełną kwalifikację zawodową w danej szkole można zdobyć także stopień wykształcenia - świadectwo ukończenia szkoły zawodowej, matura, w przyszłości prawdopodobnie także wykształcenie wyższe. Ustawa także reguluje wymagania do egzaminatorów - tzw. osoby upoważnione, odpowiedzialnych instytucji - tzw. władze zatwierdzające i do mnóstwa innych powiązań.

Do grona przepisów dotyczących kształcenia dorosłych możemy dołączyć:

  • ustawę nr. 262/2006 Coll., kodeks pracy, który mówi zwłaszcza o obszarze kształcenia pracowników (tzw. zawodowego rozwoju pracowników) i jego wymogach takich jak zapewnianie dni wolnych od pracy w celu kształcenia i zdawania egzaminów lub możliwość finansowania kształcenia za pośrednictwem tzw. umowy kwalifikacyjnej,
  • ustawa nr. 435/2005 Coll., o zatrudnieniu, która określa narzędzia aktywnej polityki zatrudnienia i między nimi także przekwalifikowanie jako narzędzie zdobycia nowej kwalifikacji, zwiększenie, poszerzenie lub pogłębienie istniejącej kwalifikacji; ustawa określa także zakres osób, którym państwo może za pośrednictwem Urzędu Pracy Republiki Czeskiej uregulować koszty przekwalifikowania - nie chodzi tylko o osoby bezrobotne, ale także o szukających pracę i w pewnych warunkach także o pracowników firm i przedsiębiorstw,
  • ustawa Nr. 561/2005 Coll., ustawa o edukacji, która zajmuje się też obszarem kształcenia dorosłych w szkołach (w nawiązaniu do Krajowych Ram Kwalifikacji), jak i szkołami jako instytucjami kształcenia ustawicznego w ramach ich dodatkowej działalności gospodarczej,
  • ustawa 111/1998 Coll., o szkolnictwie wyższym, która określa m.in. obszar kształcenia ustawicznego w szkołach wyższych (tzw. kształcenie się przez całe życie) i określa warunki uznawania równoważności wykształcenia zdobytego w innych krajach (tzw. nostryfikacja).

Finansowania kształcenia dorosłych dotyczą też kolejne akta legislacyjne, zwłaszcza ustawa Nr. 586/1992 Coll., o podatku dochodowym, który ustala możliwości i wymagania uznawania wykształcenia i niektórych rodzajów egzaminów jako możliwych do odliczenia od podstawy opodatkowania.

Udział dorosłych w kształceniu ustawicznym

Udział dorosłych w kształceniu ustawicznym w Republice Czeskiej regularnie mierzony jest za pośrednictwem tzw. Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (Labour Force Survey, LFS) przez Czeski Urząd Statystyczny od grudnia 1992 r. we wszystkich powiatach Republiki Czeskiej. Część „Poziom formalnej edukacji i udział w nieformalnej edukacji w grupie wiekowej 15-64 lat” i niektóre inne części tego badania zajmują się kształceniem dorosłych.

W Republice Czeskiej według ostatnio publikowanych danych za 2014 r. ustawicznie kształciło się 9,3 % ludności w wieku 25 - 64 lat (pytanie dotyczyło udziału w ciągu ostatnich 4 tygodni). W 2011 roku doszło do skokowego wzrostu na 11,4 % (z 7,5 % w 2010 r.) i od tej pory dochodzi do stopniowego obniżania udziału: do 10,8% w 2012 r., do 9,7% w 2013 r. Wymieniony skok przypisuje się zwłaszcza dwóm czynnikom: znaczącemu wsparciu finansowemu kształcenia ustawicznego za pośrednictwem EFS i także ożywieniu rynku edukacji w wyniku recesji gospodarczej po 2008 r.

W latach 2010 i 2011 gromadzono dane w ramach międzynarodowego badania Adult Education Survey (AES) od respondentów w wieku 18-69 lat. W Republice Czeskiej udział dorosłych w edukacji nieformalnej osiągnął poziom 32,1% (w grupie osób z wykształceniem podstawowym poziom osiągnął 13,2% i u osób z wykształceniem wyższym osiągnął 55%).

Specyficznym badaniem przeprowadzonym przez OECD w latach 2011 - 2012 zostało Międzynarodowe Badanie Dorosłych (Programme for International Assessment of Adult Competencies, PIAAC).

W ramach badania badano osoby w wieku 16-65 lat za pośrednictwem testów i kwestionariuszy. Za pomocą testów sprawdzano umiejętności rozumienia tekstu, rozumowania matematycznego i umiejętności rozwiązywania problemów w środowisku technologii informatycznych. Badanie i jego wyniki są obszerne, wspomnijmy więc tylko, że Republika Czeska osiągnęła ponadprzeciętny wynik w umiejętnościach rozumowania matematycznego i przeciętny wynik w umiejętnościach rozumienia tekstu i w obszarze rozwiązywania problemów w środowisku technologii informatycznych.

Gdzie szukać więcej informacji na temat kształcenia dorosłych

www.dvmonitor.cz DV Monitor - portal internetowy podający informacje i dane o kształceniu ustawicznym

www.czso.cz Czeski Urząd Statystyczny

www.piaac.cz PIAAC - portal Międzynarodowego Badania Dorosłych PIAAC

www.vupsv.cz Naukowy Instytut Pracy i Polityki Społecznej

www.nvf.cz/narodni-observator Krajowe Obserwatorium Zatrudnienia i Edukacji Narodowego Funduszu Edukacji

www.aivd.cz Stowarzyszenie Instytutów Kształcenia Dorosłych Republiki Czeskiej