chevron-down chevron-left chevron-right chevron-up home circle comment double-caret-left double-caret-right like like2 twitter epale-arrow-up text-bubble cloud stop caret-down caret-up caret-left caret-right file-text

EPALE

ePlatforma na rzecz uczenia się dorosłych w Europie

 
 

Blog

Edukacja dorosłych – droga do aktywności i zrównoważonego rozwoju

24/05/2017
by Jerzy Kraus
Język: PL

Zespół naszej Fundacji (FAIE – Fundacja Alternatywnych Inicjatyw Edukacyjnych z Bielska-Białej) jest w trakcie realizacji projektu pt.: „EDU-DESIGN. Edukacja dla projektowania przyszłości” („EDU-DESIGN. Education for designing the future”), dofinansowanego w ramach Akcji 1 – Mobilność kadry edukacji dorosłych programu Erasmus+, który realizujemy od sierpnia 2016 r. do listopada 2017 r. W niniejszym tekście chcielibyśmy się podzielić naszymi doświadczeniami z pierwszej mobilności, którą odbyliśmy na Węgrzech.

Projekt jest odpowiedzią na potrzebę podniesienia jakości działania organizacji i rozszerzenia zakresu wsparcia w rozwoju (polskich) organizacji pozarządowych edukujących osoby dorosłe. Celem projektu jest poznanie, działających z sukcesem u partnerów projektu, różnych modeli i form wspierania oraz organizowania uczenia się przez całe życie osób dorosłych w ramach edukacji niezawodowej, pozaformalnej, a także zainicjowanie działań zmierzających do wypracowywania rozwiązań w postaci programów szkoleniowo-rozwojowych i doradczych.

Za nami pierwsza wizyta, typu job shadowing  (obserwacja metod pracy stosowanych w edukacji dorosłych, w tym osób starszych i mieszkających na terenach wiejskich), która miała miejsce w organizacji goszczącej z Węgier,  Hungarian Folk High School Society (HFHSS). Chcielibyśmy podzielić się doświadczeniami i wnioskami z tego pierwszego wyjazdu.

HFHSS jest to parasolowa organizacja o zasięgu krajowym, łącząca ponad 100 organizacji członkowskich, z siedzibą w Budapeszcie. Partner projektu, podobnie jak nasza Fundacja, prowadzi działania na rzecz promowania i rozwijania uczenia przez całe życie. Dla HFHSS ważne jest wspieranie działań na rzecz budowania spójności społecznej w lokalnych społecznościach poprzez wykorzystywanie różnych metod nieformalnego nauczania dorosłych. HFHSS uważa za ważne wspieranie szerokiego uczestnictwa w edukacji i kulturze jako integralnej części nieformalnego uczenia się osób dorosłych, które z różnych przyczyn nie mogą lub mogą w ograniczonym stopniu brać udział w działaniach edukacyjnych.

Wyjazd trwał siedem dni. W jego trakcie mieliśmy okazję zarówno wziąć udział w konferencji, jak również obserwować funkcjonowanie organizacji od wewnątrz. W mobilności wzięły udział cztery osoby, będące członkami Fundacji i stale z nią współpracujące w ramach wolontariatu. Każda z osób obserwowała dla siebie najbardziej interesujący zakres zadań działalności organizacji partnerskiej w zakresie sieciowania działań, tworzenia centrów edukacyjnych, promowania działań i zachęcania osób dorosłych do udziału w różnego typu zajęciach, zapoznania się z innymi modelami pracy z osobami dorosłymi, zwłaszcza na terenach wiejskich.

Nasza wizyta rozpoczęła się od spotkania roboczego z osobami kierującymi działaniami organizacji partnerskiej HFHSS. Poświęcone było zapoznaniu się ze specyfiką działalności organizacji pozarządowych na Węgrzech oraz strukturą edukacji osób dorosłych i wyzwaniom we współpracy pomiędzy organizacjami pozarządowymi, których podstawą działalności jest właśnie edukacja osób dorosłych.

Następnego dnia mieliśmy okazję wysłuchać bardzo ciekawego wykładu dr. Sándora Strikera, dotyczącego sytuacji osób dorosłych i problemów edukacji dorosłych na terenie Węgier, a także porównania sytuacji edukacyjnej tych osób w regionie Europy Środkowej. Wykład obejmował również analizę czynników wpływających na osoby dorosłe, które chciałyby uczestniczyć w działaniach edukacyjnych do nich kierowanych. Wykład stał się podstawą również dyskusji odnośnie problemu zmieniającej się w krajach europejskich struktury ludnościowej i jej wpływu na sektor edukacji osób dorosłych. 

W dniu 25 listopada 2016 r. uczestniczyliśmy w „National conference on Manifesto for Adult Learning in the 21st century”, poświęconej prezentacji „Manifestu na rzecz uczenia się dorosłych w XXI wieku”, który wskazuje na edukację dorosłych jako najistotniejszy czynnik rozwoju społeczeństw europejskich, budowania aktywnego uczestnictwa w tworzeniu polityk europejskich na rzecz edukacji osób dorosłych (prezentował dr Szigeti János Tóth – Przewodniczący HFHSS) w kontekście spójności społecznej, sprawiedliwości i równości (prezentacja przygotowana przez dr. Michaela Sari) oraz zmian demograficznych i migracyjnych – zaprezentowanych przez dr. Sándora Strikera. Konferencja jako wydarzenie multi-tematyczne w dziedzinie nieformalnego uczenia się osób dorosłych poruszała także problematykę wpływu potrzeb rynku pracy i postępującej digitalizacji na uczenie się dorosłych (wystąpienie dr. Balazs Németha), a także świadomości wpływu edukacji ustawicznej na ochronę środowiska naturalnego (edukacja buduje świadomość).

/epale/en/file/faie1jpg-0faie_1.jpg

Wystąpienie dr. Balazs Németha

 

Zaprezentowany „Manifest” uznaje, że edukacja dorosłych odgrywa istotną rolę w kilku powiązanych ze sobą dziedzinach:

  • Budowaniu aktywnych postaw obywatelskich i umiejętności partycypowania w życiu demokratycznym, a przez to spójności społecznej, sprawiedliwości i równości, związanej również z migracją oraz zmianami demograficznymi (starzenie się społeczeństw europejskich);
  • Umiejętności życiowych, związanych z procesem zatrudnienia i cyfryzacji;
  • Zrównoważonego rozwoju;
  • Tworzeniu polityk europejskich, w tym programów edukacyjnych dla osób dorosłych.

Wnioskami końcowymi z konferencji było uznanie, że osoby nadal uczestniczące w edukacji w wieku dorosłym charakteryzuje aktywniejszy udział społeczny; dorośli uczący się prowadzą zdrowszy tryb życia, nabywają umiejętności budowania nowych sieci społecznych; edukacja dorosłych daje liczne możliwości wspierania rozwoju gospodarczego. Uczenie się w miejscu pracy to jeden z podstawowych motorów uczestnictwa dorosłych w edukacji i przeciwdziałający wykluczeniu cyfrowemu. Edukacja obywatelska oraz uczenie się międzykulturowe ułatwiają integrację migrantów i aktywizację seniorów; edukacja dorosłych wspiera podstawę debaty oraz kreatywności; ma także wpływ na europejskie strategie.

Nic jednak lepiej nie pokazuje oddziaływania edukacji nieformalnej osób dorosłych, jak konkretny przykład. Dlatego w dniu 26 listopada, na zaproszenie organizacji partnerskiej, uczestniczyliśmy w prezentacji działań podejmowanych przez HFHSS w małych społecznościach lokalnych – w miejscowości Kővágóörs, będącej częścią obszaru Balathon-Highland. W miejscowości tej spotkaliśmy się z wolontariuszami i beneficjentami działań HFHSS na rzecz osób dorosłych. Nasz partner wdraża na miejscu wypracowane metody i narzędzia edukacji dorosłych (m.in. kształcenia językowego, czy przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu), które w przyszłości mają przeciwdziałać dużej migracji wewnętrznej na tym obszarze, pomóc zachować tradycję – wykorzystując ją również do wzmocnienia poziomu rozwoju gospodarczego (prowadzone są również analizy potrzeb pracodawców w kierunku stworzenia optymalnych narzędzi i kierunków edukacyjnych dla dorosłych). Działania w Kővágóörs są laboratorium do stworzenia warunków dla wzajemnej aktywizacji osób dorosłych poprzez wsparcie, jakie zapewniają mentorzy z HFHSS. O bezpośrednich efektach pozytywnego wpływu działań edukacyjnych mieliśmy także okazję rozmawiać podczas spotkania z panem Dezso Horvath - Burmistrzem Kővágóörs-Palkove.

/epale/en/file/faie2jpgfaie_2.jpg

Spotkanie z burmistrzem Kővágóörs-Palkove

 

W trakcie naszej mobilności mieliśmy także okazję zapoznać się z innowacyjną metodą pracy o charakterze edukacyjnym. Było nim spotkanie z twórcami Kava Drama/Theatre in Education Association, gdzie mogliśmy obserwować na żywo działania poświęcone edukacji przez sztukę teatralną, która umożliwiała bezpośrednie uczestniczenie publiczności w analizie sytuacji bohaterów, jak też pracę w grupach nad możliwymi rozwiązaniami sytuacji konfliktowych. Działania tak mocno angażujące widza i umożliwiające obserwowanie reakcji bohaterów na problemy istniejące w życiu codziennym oraz znajdowanie możliwych rozwiązań, przynoszą w grupach edukacyjnych, jakimi zajmuje się Kava Drama, znacznie większe efekty w stosunku do „tradycyjnych” metod ze względu na odbiór poprzez własne doświadczenie.

Na zakończenie naszej wizyty mieliśmy także okazję przedyskutować w gronie organizacji partnerskich możliwości współpracy sektora edukacji dorosłych. Pojawiły interesujące pomysły odnośnie przedłożenia wspólnych projektów w ramach uruchomionych przez Komisję Europejską naborów wniosków.

Co najbardziej nas zainteresowało/zaskoczyło podczas mobilności na Węgrzech i co zyskaliśmy poprzez tę mobilność? Niewątpliwie największą korzyścią dla naszej organizacji była możliwość zapoznania się u źródeł z codzienną pracą, problemami, wyzwaniami, jakie pokonują organizacje węgierskie w sektorze edukacji dorosłych. Okazało się, że nie różni nas aż tak wiele, jak mogłoby się wydawać, choć nie można pomijać różnic, wynikających np. z systemu finansowania organizacji edukacji dorosłych. Najbardziej interesujące z pewnością wydają się efekty analiz i możliwości ich zastosowania w działaniach naszej organizacji, choćby w zakresie sieciowania i wzmacniania współpracy sektorowej. Wydaje się, że najważniejszym doświadczeniem mobilności – nie tylko tej oczywiście – jest poznanie ludzi, ich doświadczeń i podejmowanych przez nich działań, aby pokonywać problemy jakie napotykają; kontakty osobiste pomiędzy członkami organizacji pozarządowych to zawsze najcenniejszy kapitał, który może przynieść w przyszłości korzyści wszystkim.

 

Autorzy: Rafał Dadak, Jerzy Kraus

(członkowie Zarządu FAIE)

Share on Facebook Share on Twitter Share on Google+ Share on LinkedIn

Komentarze

  • Obrazek użytkownika Daria Sowińska-Milewska

    Bardzo dziękuję za relację, gratuluję projektu! Z przyjemnością będę śledziła kolejne informacje. Bliskie są mi założenia Manifestu na rzecz uczenia się dorosłych w  XXI w. Edukacja wspiera rozwój osób nie tylko w kontekście awansu zawodowego, wspiera też aktywność obywatelską, poprawia lokalną współpracę i rozwój osobisty - także Państwa realacja to potwierdza.

    Ciekawa jestem, jakie alternatywne formy edukacji Państwo poznali, poza wymienioną sztuką teatralną (przypomina mi pracę metodą dramy..). Życzę powodzenia w realizacji projektu!

     

  • Obrazek użytkownika Jerzy Kraus

    Nawiązując do zagadnienia nowych metod wpływania na postawy edukacyjne, warto wspomnieć o dwóch elementach.

    Po pierwsze zwłaszcza w mniejszych miejscowościach prowadzone są zajęcia integrujące w postaci wytwarzania wyrobów rzemiosła tradycyjnego, często w połączeniu z nowoczesnymi wzorami, czy funkcjami użytkowymi. Staje się to elementem niezbędnym do odbudowywania więzi społecznych, a jednocześnie finansowania zajęć edukacyjnych. Tego typu forma aktywizacji pozwala grupie, która uczestniczy w zajęciach edukacyjnych przełamywać również bariery psychologiczne, a nawet społeczne w „powrocie” na ścieżkę edukacji przez osoby dorosłe.

    Po drugie organizacja partnerska z Węgier pokazała nam również efekty pracy o charakterze psychologicznym z osobami dorosłymi. Często takie osoby muszą się również wewnętrznie mobilizować do nauki, także poradzić sobie często z osobistymi trudnościami. Tego typu bariery są przełamywane za pomocą zajęć np. wykorzystujących uzewnętrznianie swoich przeżyć w formach plastycznych.

    Jak zwrócono nam uwagę proces edukacyjnych osób dorosłych przebiega w bardziej efektywny sposób, gdy istnieje wśród potencjalnych odbiorców dodatkowy kontekst lub motywator. Na przykład w trakcie nauki języków obcych osoby dorosłe myślą w kontekście zapewnienia sobie źródeł dochodu związanego z obsługą usług turystycznych – oczywiście jest to kontekst specyficzny dla terenu gminy Kővágóörs-Palkove, która leży w pasie przybrzeżnym Balatonu.

  • Obrazek użytkownika Maria Idźkowska

    Dziękuję bardzo za ciekawe wystąpienie i zaprezetowanie interesującego projektu. Jest on niezwykle cenny, z uwagi na swoje porzesłanie i merytoryczne treści. Jego celem jest poznanie różnych modeli i form wspierania oraz organizowania uczenia się przez całe życie osób dorosłych w ramach edukacji niezawodowej, pozaformalnej, a także poszukiwania rozwiązań w formie programów szkoleniowo-rozwojowych i doradczych. W tym kontekście wypracowano Manifest, który zawiera konkretne wytyczne dla edukacji dorosłych i wyznacza tory działania, które poprzez włączenie polityki zrównoważonego rozwoju otwierają, co ważne, nowe możliwości dla dorosłych w zarządzaniu swoją wiedzą i współtworzenia społeczeństwa obywatelskiego. Po analizie prezentowanego artykułu, pomyślałam, że w procesie tym istotny jest, o czym warto pamiętać,  przede wszystkim konstruktywny dialog, rozumiany jako kontakt, rozmowę na linii dorosły a przedstawiciel np. organizacji (np. fundacji wspierajacej) z uwzględnieniem takich elementów jak równość czyli możliwość zadawania pytań i udzielanie na nie odpowiedzi, szacunek i poważne traktowanie, tj. analizowanie zgłoszonych kwestii w procesie edukacji czy wyjaśnianie na bieżąco pojawiających się rozbieżności. Dialog jest także narzędziem rozwiązywania problemów, a także gromadzenia nowych pomysłów i poprzez to wzmacniania kultury opartej na dialogu.

    Maria Idźkowska - wieloletnia działaczka społeczna. Współpracująca z Instytutem Doskonalenia Nauczycieli w Warszawie. Obecnie działająca na rzecz rozwoju zawodowego młodzieży w Ochotniczych Hufcach Pracy w Warszawie. Ambasadorka EPALE.

  • Obrazek użytkownika Renata Wrona

    Dziękuję za opisanie bardzo ciekawego projektu. Przypomina mi bardzo metodę dramową, którą ja również wprowadzam do swoich szkoleń. Uważam, że w edukacji dorosłych warto jest korzystać z różnych modeli i form edukacji niezawodowej, pozaformalnej.  Takie projekty nie tylko edukują, ale także wspierają aktywność obywatelską i rozwój osobisty.

    Renata Wrona - Trenerka rozwoju osobistego i Trenerka biznesu, Akredytowana Coach ICF, PR managerka, właścicielka Firmy Prime Image,  Autorka książki z zakresu sukcesu, rozwoju i relacji w życiu kobiety „Szczęśliwa kobieta – rozwój, kariera, miłość” oraz wielu artykułów z zakresu budowania marki, savoir vivre w biznesie, wystąpień publicznych, komunikacji interpersonalnej
    i motywacji. Ambasadorka EPALE.

  • Obrazek użytkownika Piotr Peszko

    Szanowni Panowie, 

    Jedną z części manifestu są:  

    • Umiejętności życiowych, związanych z procesem zatrudnienia i cyfryzacji;

    Mam pytanie odnośnie same cyfryzacji. W zasadzie to nurtuje mnie to na ile cyfryzacja jest czymś czego można, albo trzeba uczyć w sposób formalny, a na ile jest to coś w czym młodzi ludzie wyrastają i nie zastanawiają się czy coś jest cyfrowe, czy zupełnie nie. 

    Skracając: Czy musimy uczyć tego, że coś jest cyfrowe? 

  • Obrazek użytkownika Jerzy Kraus

    Nawiązując do pytania Pana Piotra odnośnie „uczenia się cyfryzacji” trzeba zauważyć, że cyfrowy świat tak bardzo wkroczył w życie wszystkich, iż nie da się pominąć tego typu treści w procesie edukacji osób dorosłych. W tym miejscu faktycznie należy zwrócić uwagę na rozróżnienie podejścia do treści cyfrowych i cyfryzacji w pokoleniu młodych dorosłych (zgodnie z ujęciem Programu Erasmus+ w wieku do lat 30-tu) oraz osób po 50-ce lub starszych, funkcjonujących na rynku pracy lub chcących być aktywnymi już po jej zakończeniu.

    Co ciekawe w trakcie zajęć, które prowadziła nasza Fundacja oraz spotkań z innymi organizacjami, mającymi za sobą doświadczenia w prowadzeniu zajęć dotyczących treści cyfrowych, wyłania się obraz obopólnej luki wśród beneficjentów. Ci młodsi wprawdzie faktycznie od młodości żyją i funkcjonują w przestrzeni cyfrowej, z niej czerpią często jedyną wiedzę i uważają treści cyfrowe za „nieomylne”, natomiast Ci starsi często boją się obsługi niektórych urządzeń cyfrowych, czy też nie posiadają wystarczających umiejętności korzystania z zasobów, jakie posiada „światowa sieć”. W rzeczywistości najlepszym sposobem uczenia życia w świecie cyfrowym są zajęcia międzypokoleniowe, bowiem młodsze pokolenie musi zrozumieć, że wiedza o charakterze sprawdzonym, ugruntowana merytorycznie, istnieje także w innych formach niż treści w Internecie na popularnych portalach i samorozwój intelektualny nie nastąpi bez udziału tych czynników. Za to starsze osoby, potrzebują „przewodników”, często powiązanych rodzinnie, aby móc przełamać bariery psychiczne i nabyć umiejętności odnalezienia się w masie informacji i aplikacji służących ich zdobywaniu, jakie istnieją w Internecie.

    Dlatego nawiązując do odbytej przez Nas mobilności na Węgrzech warto zauważyć, iż grupy osób które uczestniczą w zajęciach „komputerowych”, jednocześnie są aktywne podczas zajęć dodatkowych, mających wzmacniać ich pewność siebie i aktywizować do działania.

    Podsumowując – proces cyfryzacji nas wszystkich dotyka na co dzień i musimy nauczyć się sobie z nim radzić, co staje się co raz trudniejsze zważywszy na niepohamowany trend światowy w tym względzie. Jednakże problem ten – pomimo, iż Komisja Europejska, stawia na cyfryzację treści, a nawet wymaga jej w większości dofinansowywanych inicjatywach jako element służący również przezwyciężaniu problemów związanych z dostępem do dóbr np. kultury pośród grup defaworyzowanych – zauważa i zachęca do przedstawiania inicjatyw związanych właśnie z właściwym rozumieniem docierających do nas treści w formie cyfrowej i budowania umiejętności krytycznego myślenia – z czym chyba największy problem ma właśnie młode pokolenie, o którym w swoim pytaniu wspomniał Pan Piotr.

    Jerzy Kraus (FAIE)